Page 301 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

283
ขา และเท้า เอว สะโพก ลําคอ ใบหน้า สายตา และศีรษะ โดยทุ กส่วนของร่ างกายกระชับ และ
กลมกลืนกัน มีการเคลื่อนไหวทั้ งท่วงท่าช้า ท่วงท่าเร็ ว ให้ถู กต้องตามหลักไวยากรณ์ของภาษาท่า
รวมทั้ งยืนอยู ่บนพื้ นฐานความงดงาม และดุลยภาพ คื อ ดุลภาพระหว่างธรรมชาติของบุคคล สังคม
ระหว่างกาย จิตใจ และปั ญญา นอกจากนี้ การใช้ท่ารําในระบําอัปสรา คือ เป็ นท่ ารําตีบทประกอบ
บทร้อง ที่มีเนื้ อหาเกี่ยวกับการชมสวนดอกไม้ ดนตรี ใช้วงปี่ พาทย์ ตามแบบราชสํานัก
ด้านดนตรี ระบําอัปสรสราญในไทยใช้วงกันตรึ มพื้นบ้าน เป็ นดนตรี ที่เล่นใน
พิธีกรรมมม็วต ดั้ งเดิม เช่นเดี ยวกับวงอารั กษ์เพื่อบูชาผีมาในอดีตก่ อนการรับอารยธรรมอินเดี ย ซึ่ ง
ชาวบ้านเชื่อว่า แถนสั ่งทําเพื่อให้เหมาะสมกับการฟ้ อนรํา การเล่นดนตรี การฟ้ อนรําได้เกิดขึ้ นและ
พัฒนามาในชุมชนต่างๆ ที่ ก่อตั้ งเป็ นอาณาจักรมานานแล้ว เช่ นเดียวกับในพิธีกรรมของอินเดี ยที่
เชื่อว่าเทพหรื อเทวดาทรงฟ้ อนรํา เล่นดนตรี
ด้ านการแต่งกาย มีการผสมผสานการแต่งกายจากภาพนางอัปสรในปราสาทศีขรภูมิ
ปราสาทนครวัด เชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ท้องถิ ่น คื อ ผ้าไหม และประเกือมสุ ริ นทร์ เพื่ อสะท้อน
วัฒนธรรมและสุนทรี ยภาพ ระบําอัปสรา ใช้การแต่งกายตามภาพนางอัปสราปราสาทนครวัด และ
ลักษณะรู ปแบบนางอัปสรในมุมมองของคนไทย และกัมพูชามีการปรับเปลี่ ยนสอดรับกับสภาพ
พื้นที่ ทางกายภาพและทางสังคมพื้นบ้านเดิม ลักษณะการดํารงชีวิตที่มองธรรมชาติเป็ นผู้ สร้ างมนุษย์
และสังคม เป็ นบ่ อเกิดการสร้ างความเชื่อพื้นฐานของชี วิตที่เกี่ยวโยงกันอย่างแนบแน่ น ดังนั้ นชาว
ไทย และกัมพูชามองภาพจําหลักนางอัปสร คือ ตัวแทนแห่ งความสมบูรณ์ของธรรมชาติซึ่ งเข้า
รูปแบบคุณสมบัติเจ้าแม่ ธรณี เป็ นเทพแห่งไร่ นาหรื อเป็ นสตรี ในลักษณะรู ปแม่พระธรณี บีบมวยผม
ซึ่ งเป็ นความเชื่อของชนชาติที่ประกอบกสิ กรรมซึ่ งต้องใช้นํ้ าเป็ นปัจจัยสําคัญ เพื่อพันธุ์พื ช
ธัญญาหารเจริญงอกงามอุดมสมบูรณ์ และสะท้อนคุณลักษณะเทวี แห่งพื ชพันธุ ์ธัญญาหาร ที่ เรี ยกว่า
พระโพสพ เป็ นเทวดาพื้ นเมืองประจําท้องนาและยุ้ งฉางของไทยซึ่ งเป็ นชาติที่ ปลูกข้าวกินมานาน
นับพันปี ทุกวันนี้ ชาวนาในชนบทไทยและกัมพูชาย ังมีพิธีกรรมกับความเชื่ อ เช่น ช่วงใกล้เดื อนหก
ฝนก็เริ่ มตก ชาวนาจะแรกไถนา และทําพิธีอัญเชิญพระโพสพลงมาเพื่อช่วยดูแล รักษาต้นข้าวคือ
พิธีเรี ยกขวัญข้าว เป็ นการทําเพื่อตอบแทนคุณ และบู ชาพระโพสพที่ให้ ข้าวแก่ มนุษย์กิน นอกจากนี้
พระแม่โพสพมีลักษณะเป็ นหญิงสาวเช่ นเดียวกับนางอัปสร ท่ าทางอ่อนช้อยสวยงาม แต่ งกายนุ่ งผ้า
จีบชายลงมาถึงปลายหน้าแข้ง ห่มผ้าสไบเฉียงแบบหญิงสาวชาววังในสมัยก่อน ไว้ผมยาวผมประบ่ า
เป็ นเทพีนางฟ้ า และยืนเปลือยกายท่อนบน (สุรศักดิ์ ทอง. 2553, : 175 – 183)