Page 299 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

281
โบราณสถาน โบราณวัตถุทางศาสนาพราหมณ์ที่ พบในไทย บริเวณลุ่มนํ้ ามูลตอนล่างในภาค
ตะวันออกเฉียงเหนื อ และพบในกัมพูชา ราวพุทธศตวรรษที่ 12 ซึ่ งตรงกับรั ชสมัยของพระเจ้าภววร
มันที่ 1 แห่งอาณาจักรเจนละจนถึงราวพุทธศตวรรษที่ 18 ในสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พบการ
ก่อสร้างปราสาทด้วยหิ นทราย อิฐ และศิลาแลง เพื่อใช้เป็ นศาสนสถาน มีการผสมผสานกับศิ ลปะ
อินเดี ยอย่างค่อยเป็ นค่อยไปและสอดรับวิถีชี วิตความเป็ นอยู่กับพื้นที่ และความเชื่อเดิ มที่มีอยู่แล้ว
และเลือกรับระบบสังคมที่ชาวอินเดี ยมอบให้โดยไม่เคร่ งครัดในหลักการเท่ ากับในประเทศอินเดีย
เพราะมีอิ ทธิพลของพุทธศาสนาที่ปฎิเสธระบบวรรณะได้มีส่วนทําให้ความเข้มงวดในกฎเกณฑ์ ของ
วรรณะเบาบางลง ทางด้านวรรณกรรมและศิ ลปกรรมใน 2 ประเทศ ได้ให้ความสํ าคัญแก่มหากาพย์
2 เรื่ อง คือ เรื่ องรามายณะ และมหาภารตะ มากกว่า คัมภีร์ พระเวทและอุปนิ ษัท ด้านสถาปั ตยกรรม
ที่พบให้ช่วงแรก มีการขุดเข้าไปในภูเขา เช่น ศาสนสถานที่พนมดา หรื อศาสนสถานขนาดเล็กที่
สร้างขึ้ นมาโดด ๆ ประติมากรได้สร้ างรู ปเทพเจ้าตามรูปแบบที่เกิดขึ้ นในประเทศอินเดี ย ระยะต่อมา
ประติมากรค่อยๆสร้างประติ มากรรมที่มีลักษณะเป็ นของตนเอง ซึ่ งสอดคล้องตามแนวคิ ดของ
ม.ร.ว.สุ ริยวุฒิ สุ ขสวัสดิ์ (2536 : 182)
นับว่าอารยธรรมอินเดี ย ได้ปูพื้ นฐานศิลปะการแสดงในกัมพูชาและไทยจนกลายเป็ นมรดก
ทางวัฒนธรรมสื บมา และมีอิทธิ พลในระดับรั ฐและชาวบ้าน 4 ลักษณะ คื อ 1) ลัทธิ พราหมณ์ได้
นําเอาการแสดง ซึ่ งมีรากฐานมาจากพิธีกรรมทางศาสนาเข้ามาเผยแพร่ 2) เรื่องราวในมหาภารตะ
และรามายณะของอินเดี ยมีผลโดยตรงต่อการแสดงละครหลวง และราชสํานัก 3) นิทานชาดก ซึ่ ง
เข้ามาพร้อมกับพุทธศาสนามีอิ ทธิพลในระดับชาวบ้าน และ 4) ลีลานาฏศิลป์ ของอินเดี ยหย ั ่งรากลึก
อยู่ในวัฒนธรรมการฟ้ อนรําของกัมพูชาและไทย ร่ องรอยจากภาพศิลาจําหลักในสถาปัตยกรรม
ขอมโบราณหลายแห่งได้บันทึ กเรื่องราวสถานการณ์ที่สะท้อนให้เห็ นประวัติศาสตร์ การผสมผสาน
วัฒนธรรมด้านนาฏกรรม สถาปั ตยกรรม ความเชื่อ วิถี ชีวิต ประเพณีวัฒนธรรม ความเป็ นอยู่ของ
คนในอาณาบริเวณพนมดงรั ก ที่อยู่ในสิ ่งแวดล้อมเดี ยวกัน ซึ่ งสอดคล้องกับแนวคิดของ สจ๊วต
(Steward. 1949) ที่กล่าวว่า สิ่งแวดล้อมมีผลต่อความแตกต่างในการปรับตัวของวัฒนธรรม
วัฒนธรรมที่ต่ างกันในสิ่งแวดล้อมที่เหมือนกัน จะแสดงรูปพัฒนาการที่เหมือนกัน เช่ น นาฏกรรม
ระบําอัปสรสราญ และระบําอัปสรา ทีเกิดขึ้ นเป็ นพื้นฐานมาจากความเชื่ อจากอิทธิพลของ
วัฒนธรรมอินเดี ยเข้าสู่ วัฒนธรรมขอม เช่ น นาฏกรรมที่ปราสาทศี ขรภูมิ และปราสาทนครวัด
ระบําที่มาจากพระอิศวรจากประติมากรรมรูป “ศิวนาฏกรรม” ที่สัมพันธ์กับการเกิดภาพ
ประติมากรรมนาง “อัปสราปราสาทศี ขรภูมิและปราสาทนครวัด” คุณค่าที่ดีงามแห่ งความเป็ น
มนุษย์ในสถาปั ตยกรรมดังกล่าวได้ถูกพลิกฟื้ นคุณลักษณะให้เคลื่อนไหวเป็ นศิลปะที่มีชี วิต ทั้ งใน
กัมพูชา และไทย