Page 297 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

279
มหาภารตะ และเรื่อง รามายณะของอินเดียมี ผลโดยตรงต่อการแสดงละครหลวงและราชสํานัก 3)
นิทานชาดก ซึ่ งเข้ามาพร้อมกับพุทธศาสนามีอิ ทธิพลในระดับชาวบ้าน และ 4) ลีลานาฏศิลป์ ของ
อินเดี ยหย ั ่งรากลึกอยู่ในวัฒนธรรมการฟ้ อนรําของกัมพูชาและไทย ร่ องรอยจากภาพศิลาจําหลักใน
สถาปัตยกรรมขอมโบราณหลายแห่งได้บันทึกเรื่ องราวสถานการณ์ที่สะท้อนให้เห็นประวัติศาสตร์
ศิลปะ ประเพณี วัฒนธรรม ความเชื่อ วิถี ชีวิต และความเป็ นอยู ่ ของคนในประเทศไทย และกัมพูชา
โดยเฉพาะความเชื่อเกี่ยวกับผี พราหมณ์ พุทธ ซึ่ งเป็ นวัฒนธรรมร่ วมกันอยู่ นํามาประยุกต์ผสม
กลมกลืนให้เข้ากับศิลปะท้องถิ่นตน มี การถ่ายทอดและขยายอิ ทธิพลศิลปะการแสดงของตนไปย ัง
ประเทศเพื่อนบ้าน มี การใช้ภูมิปัญญาร่ วมกับความคิดสร้างสรรค์สิ ่ งใหม่ๆ เพื่อตอบสนองความสุ ข
ทางกาย และใจ ให้สอดคล้องกับสั งคม และวิถีชี วิตการดํารงอยู่ตามยุคสมัย โดยมุ่งเน้นคุณค่าด้าน
ประโยชน์ใช้สอย และคุ ณค่าด้านสุ นทรี ยรส
ลักษณะรู ปแบบการผสมผสานทางวัฒนธรรม พบว่า ระบําอัปสรสราญของมหาวิทยาลัย
ราชภัฏสุ รินทร์ ประเทศไทย และระบําอัปสราของกรมศิลปากรประเทศกัมพูชา ได้รับอิ ทธิพลจาก
วัฒนธรรมพื้นบ้าน วัฒนธรรมอินเดีย และวัฒนธรรมขอม ผสมผสานทางวัฒนธรรมในระบําอัปสร
สราญของไทย เป็ นการผสมผสานแบบแนวราบ คือ ผ่านระบบคิดจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุ รินทร์
ขยายลงสู่ชุ มชน มีการประยุกต์เข้ากับท้องถิ่ น และเชื่อมโยงเข้าสู่ ระบบการศึกษา ลักษณะรู ปแบบ
การผสมผสานด้านท่ารํา มีการผสมผสาน 3 ส่วน คือ ท่ารําจากราชสํานัก ท่ารําพื้นบ้าน ท่ารําจาก
ภาพจําหลักปราสาทศีขรภู มิ และปราสาทนครวัด ด้านดนตรี ใช้วงกันตรึ มพื้นบ้าน ด้านการแต่งกาย
เลียนแบบภาพนางอัปสรในปราสาท ศีขรภูมิ และปราสาทนครวัด ส่วนระบําอัปสรากัมพูชา เป็ น
การผสมผสานแบบแนวตั้งโดยกรมศิ ลปากรกําหนดแบบแผนท่ารํา ดนตรี และการแต่งกาย ก่อน
เผยแพร่สู ่ประชาชน ด้านท่ารํา เป็ นท่าจากระบําท่วงท่าโบราณที่ใช้รําถวายเทพเจ้า ดนตรีใช้วง
ปี่ พาทย์
ลักษณะรู ปแบบนางอัปสรในมุมมองของคนไทย และกัมพู ชามีการปรับเปลี่ ยนสอดรับกับ
สภาพพื้นที่ ทางกายภาพและทางสังคมพื้นบ้านเดิม ลักษณะการดํารงชีวิตที่มองธรรมชาติ เป็ นผู ้ สร้ าง
มนุษย์และสังคม เป็ นบ่อเกิดการสร้ างความเชื่อพื้นฐานของชี วิตที่เกี่ยวโยงกันอย่างแนบแน่น
ดังนั้ นชาวไทย และกัมพูชามองภาพจําหลักนางอัปสร คือ ตัวแทนแห่ งความสมบูรณ์ของธรรมชาติ
ซึ่ งเข้ารู ปแบบคุณสมบัติเจ้าแม่ ธรณีเป็ นเทพแห่งไร่ นาหรื อเป็ นสตรี ในลักษณะรู ปแม่พระธรณี บีบ
มวยผม ซึ่งเป็ นความเชื่อของชนชาติ ที่ประกอบกสิกรรมซึ่ งต้องใช้นํ้ าเป็ นปั จจัยสําคัญ เพื่อพันธุ์พืช
ธัญญาหารเจริ ญงอกงามอุดมสมบูรณ์ และสะท้อนคุณลักษณะเทวีแห่งพื ชพันธุ์ธัญญาหาร ที่ เรี ยกว่า
พระโพสพ เป็ นเทวดาพื ้นเมืองประจําท้องนาและยุ้งฉางของไทยซึ่ งเป็ นชาติที่ปลูกข้าวกิ นมานาน
นับพันปี ทุกวันนี้ ชาวนาในชนบทไทยและกัมพูชาย ังมีพิ ธีกรรมกับความเชื่ อ เช่น ช่วงใกล้เดือนหก