Page 296 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

278
อัปสรสราญ เป็ นต้น ส่ วนในประเทศกัมพู ชา มีระบําอัปสรา และระบําอัปสราจามในเวียดนาม
ระบําต่ างๆ ดังกล่าว ต่างได้รับอิ ทธิพลอารยธรรมอิ นเดียสู่ อารยธรรมขอมที่เป็ นความเชื่อในศาสนา
พราหมณ์หรื อฮินดู ทั้ งสิ้น เพราะปรั ชญาและศาสนามักจะกลมกลืนผูกพันเป็ นอันหนึ่ งอันเดียวกัน
ในแนวคิดของคนตะวันออก ประเพณี ศาสนาและปรัชญาตะวันออกหลายกลุ่มมี ต้นตอมาจาก
อินเดี ย และจี นและแผ่ขยายไปทั่วเอเซี ยจาก 0 การแพร่ กระจายทางวัฒนธรรม0 (Cultural diffusion)
และการย ้ายถิ ่ นของประชากร ศาสนาฮินดู เป็ นบ่ อเกิดของ 0 พระพุทธศาสนา 0 0น ิกายมหายาน0 ซึ ่ ง
แพร่ กระจายขึ้ นเหนื อและตะวันออกจากอินเดียสู่ 0 ธิเบต0 0 จีน0 0มองโกเลีย0 0ญี่ปุ่ น0 และ0เกาหลี0 อ้อมลง
ใต้จากจี นสู่
0 เวียดนาม0 พุทธศาสนานิ กาย0 เถรวาท0แพร่ กระจายจากอินเดียสู่ เอเซี ยตะวันออกเฉี ยงใต้
ตั้งแต ่
0ศรีลังกา0 บางส่วนทางภาคใต้ของจีน กัมพูชา ลาว พม่าและไทย ส่วนความเชื่ อ0 พื้นบ้าน0ท ี่นับ
ถื อโดยชนเผ่าต่าง ๆ มี อยู่ ทั ่วไปในเอเซี ย อิ ทธิ พลของความเชื่ อเหล่ านี้ มีทั้ งเผยแพร่ ฝั งอยู่ใน
วัฒนธรรมและในบางกรณี กลายเป็ นศาสนาประจําชาติ เช่น 0ศาสนาช ินโต0 เช่ นเดียวกับศาสนาหลัก
ต่าง ๆ ความเชื่ อพื้ นบ้านสามารถตอบสนองความต้องการการปกป้ องคุ ้มครองยามมีภัย ช่ วยรักษา
ความเจ็บป่ วย ล้างความอับโชค และช่ วยทําพิธี ต่าง ๆ รวมทั้ งการเป็ นช่องการเกิ ดและตายของมนุ ษย์
ที่มีการผสมผสานอยู่ในศิ ลปะการแสดงที่เป็ นแบบพื้นบ้านทั้ งของประเทศไทย และกัมพูชา
พื้นที่ กัมพูชา และไทยได้รั บอิทธิทางศิลปวัฒนธรรมจากอินเดีย โดยการปรั บและรับศิลปะ
ด้านนาฏกรรม ระบํามาปรุงแต่ งใหม่จากฐานเดิ มของพื้ นที่ตนเองมาผสมผสานกับศิลปะนาฏกรรม
อินเดี ยอย่างค่อยเป็ นค่อยไปและสอดรับวิถีชี วิตความเป็ นอยู่กับพื้นที่ และความเชื่อเดิ มที่มีอยู่แล้ว
โดยมิได้เคร่งครัดในหลักการเท่ากับในประเทศอินเดี ย เพราะอิทธิพลของพุทธศาสนาได้มีส่ วนทํา
ให้ความเข้มงวดในกฎเกณฑ์ของวรรณะเบาบางลง ทางด้านวรรณกรรมและศิลปกรรมใน 2
ประเทศ ให้ความสําคัญแก่มหากาพย์ รามายณะ และมหาภารตะมากกว่า คัมภีร์ พระเวทและอุ ปนิษัท
ด้านสถาปั ตยกรรม มี การสร้างรู ปเทพเจ้าตามรู ปแบบที่เกิดขึ้ นในประเทศอินเดี ย แล้วค่อยๆสร้าง
ประติมากรรมที่มีลักษณะเป็ นของตนเอง เช่น นาฏกรรมที่ ปราสาทศีขรภู มิ มีประติมากรรมรูป
“ศิวนาฏกรรม” และปราสาทนครวัด ที่สัมพันธ์ กับการเกิ ดภาพประติมากรรมนาง “อัปสราปราสาท
ศีขรภู มิ” คุณค่าที่ดีงามแห่ งความเป็ นมนุ ษย์ในสถาปัตยกรรมแห่ งนี้ ได้ถูกพลิ กฟื้ นคุณลักษณะให้
เคลื่อนไหวเป็ นศิลปะที่มีชี วิต ทั้ งในกัมพูชาและไทย มี การจัดกิจกรรมการแสดงระบําอัปสรสราญ
ระบําอัปสรา เพื่อเป็ นการอธิบายความเป็ นมา และมีตัวอย่างการแสดงประกอบ ซึ่ งเป็ นการจุ ด
ประกายใหม่สู่ ท้องถิ ่นให้เกิดความเข้าใจตนเอง และขยายศิ ลปะการฟ้ อนรําออกนอกพื้ นที่ทั้งใน
ประเทศ และต่างประเทศ นับว่าอารยธรรมอินเดี ย ได้ปูพื้นฐานศิลปะการแสดงในกัมพูชาและไทย
จนกลายเป็ นมรดกทางวัฒนธรรมสื บมา มีอิทธิพลในระดับรั ฐและชาวบ้าน 4 ลักษณะ คือ 1) ลัทธิ
พราหมณ์ได้นําเอาการแสดงซึ่ งมีรากฐานมาจากพิธีกรรมทางศาสนาเข้ามาเผยแพร่ 2) เรื่ องราวใน