276
จากศู
นย์
กลางของกั
มพู
ชา เช่
น ที่
ปราสาทวั
ดภู
ในลาวใต้
ปราสาทศี
ขรภู
มิ
อํ
าเภอศี
ขรภู
มิ
จั
งหวั
ด
สุ
ริ
นทร์
ในประเทศไทยได้
ปรั
บเปลี่
ยนความเชื่
อตามท้
องถิ
่
น ดั
งที่
ธิ
ดา สารยาได้
ศึ
กษาพบว่
าสั
งคม
ในพื
้
นที่
ปราสาทหรื
อสถาปั
ตยกรรมขอมนางอั
ปสรา ในเขตชุ
มชนนี
้
คื
อ เจ้
าแม่
ดิ
น หรื
อแม่
ธรณี
ผู
้
บั
นดาลความอุ
ดมสมบู
รณ์
แก่
แผ่
นดิ
น ตามความคิ
ดตามความคิ
ดของคนในพื
้
นถิ
่
น ที่
เน้
นวิ
ถี
ชี
วิ
ต
ทางด้
านเศรษฐกิ
จคื
อ การทํ
ามาหากิ
น
สรุ
ป
ปั
จจั
ยที่
ทํ
าให้
เกิ
ดการผสมผสานทางวั
ฒนธรรม มี
ปั
จจั
ยภายใน และปั
จจั
ยภายนอก ปั
จจั
ย
ด้
านสภาพแวดล้
อมทางธรรมชาติ
พบว่
า ในอดี
ตกลุ
่
มชนต่
างๆ ที่
เข้
ามาในภู
มิ
ภาคนี
้
มาพร้
อมกั
บ
อารยธรรมอิ
นเดี
ยเชื่
อมโยงเข้
าสู
่
วั
ฒนธรรมพื
้
นบ้
าน และวั
ฒนธรรมขอม ชาวกั
มพู
ชาใช้
นางอั
ปสรา
คุ
้
มครองให้
กษั
ตริ
ย์
มี
บารมี
สู
งขึ
้
น ในไทยนางอั
ปสรา คื
อ พระแม่
ธรณี
สั
ญลั
กษณ์
ความอุ
ดมสมบู
รณ์
ที่
สอดคล้
องกั
บวิ
ถี
ชี
วิ
ตชาวบ้
าน มี
การปรั
บตั
วโดยใช้
สภาพแวดล้
อมทางธรรมชาติ
เชื่
อมความเชื่
อ
ควบคุ
มสั
งคม ปั
จจั
ยด้
านความคิ
ด ความเชื่
อ ค่
านิ
ยมหรื
ออุ
ดมการณ์
พบว่
า มนุ
ษย์
มี
ระบบคิ
ดโดยใช้
ผี
หรื
อเทวดามาทํ
าให้
เกิ
ดดนตรี
ท่
าทาง นํ
าภาพสลั
กปราสาทขอมมาสร้
างความดี
ความงามให้
คน
อยู
่
ร่
วมกั
นได้
ปั
จจั
ยด้
านเทคโนโลยี
พบว่
ามี
3 ช่
วง คื
อ 1) เทคโนโลยี
พื
้
นบ้
านก่
อนศาสนาเข้
ามาใช้
รู
ปแบบธรรมชาติ
เชื่
อมโยงวิ
ถี
ชี
วิ
ต สร้
างดนตรี
การแต่
งกาย 2) ศาสนาเข้
ามาเกิ
ดระบบคิ
ดนํ
า
เทคโนโลยี
สร้
างรู
ปเคารพ เชื่
อมโยงความเชื่
อกั
บศาสนา 3) ช่
วงเทคโนโลยี
ใหม่
มี
องค์
ประกอบแสง
สี
เสี
ยงมี
บทบาทเชิ
งจิ
ตวิ
ทยา ปั
จจั
ยด้
านเศรษฐกิ
จ พบว่
า มนุ
ษย์
ใช้
ธรรมชาติ
สร้
างเศรษฐกิ
จ สั
งคม
เกิ
ดระบบคิ
ดสร้
างปราสาทขอม และนํ
านางอั
ปสราในปราสาทมาสร้
างให้
เป็
นวั
ฒนธรรมมี
ชี
วิ
ต
สร้
างความสุ
นทรี
ย์
ความจรรโลงใจให้
เกิ
ดคุ
ณค่
าต่
อท้
องถิ ่
น ต่
อสั
งคมโลก