271
โขงกั
้
นเขตแดนทางทิ
ศตะวั
นออก ส่
วนทิ
ศตะวั
นตกเป็
นภู
เขาและป่
าไม้
เทลาดลงสู
่
ที่
ราบทางทิ
ศ
ตะวั
นออก ข้
าว งาช้
าง ไหม กระวาน ไม้
กฤษณา และรงเป็
นผลิ
ตผลชั
้
นนํ
าของประเทศ จํ
านวน
ประชากรมี
ประมาณ 5 แสนคน 7 ใน 10 ของจํ
านวนดั
งกล่
าวเป็
นชาวเขมร ที่
เหลื
อเป็
นชาวสยาม
ชาวจี
น และญวน (เซอร์
จอร์
น เบาริ
่
ง. นั
นทนา ตั
นติ
เวสส แปล. กรุ
งเทพฯ 2528 : 38)
จากเอกสารดั
งกล่
าวย ั
งเสนออี
กว่
า กํ
าปอดเป็
นเมื
องสํ
าคั
ญในฐานะเมื
องท่
าแห่
งเดี
ยวของ
อาณาจั
กร บาทหลวงปั
ลเลอกั
วส์
กล่
าวว่
านาน ๆ ครั
้
งท่
าเรื
อจะมี
เรื
อสํ
าเภาตํ
่
ากว่
า 60 ลํ
า เมื
องหลวง
โบราณถู
กทํ
าลายโดยนํ
้
ามื
อของญวน ที่
ประทั
บของพระเจ้
าแผ่
นดิ
นกั
มพู
ชาในปั
จจุ
บั
นอยู
่
ที่
เมื
องอุ
ดง ซึ
่
งมี
ประชากรไม่
เกิ
น 12,000 คน พระราชวั
งของพระองค์
มี
ป้
อมปราการล้
อมรอบ มี
บ้
านน้
อย
หลั
งที่
ปลู
กด้
วยไม้
แผ่
น บ้
านเรื
อนโดยทั ่
วไปปลู
กด้
วยไม้
ไผ่
ตอนเหนื
อสุ
ดของกั
มพู
ชามี
ทะเลสาบ
(Lake Thalesap) ซึ
่
งมี
ระยะ 60 ไมล์
โดยรอบ ทะเลสาบอุ
ดมสมบู
รณ์
ไปด้
วยปลา เช่
น ปลาสวาย ซึ
่
ง
เป็
นที่
ชื่
นชอบในรสชาติ
อั
นกลมกล่
อมนุ
่
มนวล ปลานั
้
นหมั
กเกลื
อปนขี
้
เถ้
าของต้
นตาล ศิ
ลปะในการ
เก็
บรั
กษาปลาดู
เหมื
อนจะเป็
นที่
เข้
าใจกั
นในสยามและเหล่
าประเทศราชดี
กว่
าส่
วนอื่
น ๆของโลก
ปลาดั
งกล่
าวจั
ดเป็
นสิ
นค้
าออกซึ
่
งเป็
นที่
ต้
องการยิ
่
ง กล่
าวกั
นว่
าปลาจํ
านวนกว่
า 70 ลํ
าเรื
อถู
กส่
งไป
ขายย ั
งหมู
่
เกาะตะวั
นออก ไม่
ไกลจากปราสาทมี
ซากปรั
กหั
กพั
งของปราสาทใหญ่
พระปรางค์
ย ั
ง
เหลื
อซากให้
เห็
นเป็
นประติ
มากรรมหิ
นอ่
อนมี
ฝี
มื
อละเอี
ยดประณี
ตซึ
่
งชาวเขมรอวดว่
าเป็
นฝี
มื
อของ
เทพมิ
ใช่
มนุ
ษย์
เมื่
อคั
มภี
ร์
ทางพระพุ
ทธศาสนาได้
ถู
กนํ
ามาจากลั
งกา และพุ
ทธศาสนาก็
กลายเป็
น
ศาสนาของชาวเขมร
อารยะธรรมของชาวเขมรย ั
งด้
อยกว่
าชาวสยาม ชาวเขมรมี
ลั
กษณะเหมื
อนชาวสยาม สตรี
จะสวมใส่
ชุ
ดไหมซึ
่
งทอเองสี
ของไหมขึ
้
นชื่
อในด้
านความคงทน และลวดลายผ้
าก็
งดงาม และย ั
ง
พบว่
ากั
มพู
ชาใช้
เงิ
นตราของสยามแทนเหรี
ยญโบราณ และในปี
พ.ศ. 2397 พระเจ้
าแผ่
นดิ
นกั
มพู
ชา
ย ั
งรู
้
เรื่
องราวการเดิ
นทางของเจ้
าที่
จากมั
ทราชที่
มาเยื
อนเมื
องหลวงของกั
มพู
ชา ในยามเย็
นเมื่
อพระเจ้
า
แผ่
นดิ
นทรงว่
างจากพระราชภารกิ
จจะใช้
เป็
นที่
ทอดพระเนตรการฟ้
อนรํ
าของเหล่
านางในและการ
แสดงดนตรี
ต่
าง ๆ ห้
องชุ
ดทางด้
านขวามื
อเป็
นที่
ของนางสนมของพระองค์
ซึ
่
งมี
ประมาณ 3 ร้
อยกว่
า
คนไม่
นั
บรวมพระมเหสี
ทั
้
ง 4 ของพระองค์
สุ
ดห้
องชุ
ดเหล่
านี
้
เป็
นห้
องบรรทมของพระองค์
สอง
ข้
างห้
องพระโรงตกแต่
งประดั
บประดาด้
วยบรรดาสิ
่
งของต่
าง ๆ กั
นจากยุ
โรป ญี่
ปุ
่
น และจี
น เรี
ยง
รายกั
นไปรอบห้
อง มี
ภาพเขี
ยนฝี
มื
อจิ
ตรกรชาวจี
นแขวนเรี
ยงกั
นไป ย ั
งมี
ห้
องกระจกใหญ่
ถ้
วยแก้
ว
โบราณ ขวดเหล้
ารู
ปทรงต่
าง ๆกั
น โถแก้
วใบใหญ่
มี
ฝาปิ
ดเป็
นแก้
วเจี
ยรนั
ยบรรจุ
ผลไม้
กวนหรื
อแช่
อิ ่
มซึ
่
งส่
งมาจากประเทศยุ
โรปก็
ถู
กจั
ดว่
าเป็
นของมี
ค่
าระดั
บเดี
ยวกั
บตั
วอย่
าง ถ้
วยชามอั
นงามวิ
จิ
ตร
ของญี่
ปุ
่
นชนิ
ดเดี
ยวกั
บที่
วางขายตามร้
านของชาวยุ
โรปในสิ
งค์
โปร์
เก้
าอี
้
ไม้
ไผ่
ของจี
นถู
กวางเคี
ยง
กั
บโต๊
ะหิ
นอ่
อนแกะสลั
ก