Page 280 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

262
สวยงาม อ่อนหวาน มีสุ นทรี ยภาพที่แฝงเร้ นไว้ซึ่ งความงามอันอ่อนช้อยลึกลับ ละเอียดลออ ผสม
กลมกลืนกับความงามในธรรมชาติที่มีเครือเถาวัลย์ลวดลายแกะสลักอยู่รอบ ๆ ศีรษะแล้วสัมพันธ์
กับดอกไม้ (ดอกบัว) ที่มีบัวชูก้านลงสั มผัสกับไหล่ สู่ หน้าอกปทุมถัลย์รองรับด้วยมือ และย ังมีรูป
นกแก้ว ปิ ่ นเถาวัลย์ชู ขนหางสัมผัสกับไหลนางอัปสรา มีกระรอกหรื อพังพอนเกาะชายกรอบประตู
เคียงข้างชายผ้าสิ้ นนางอัปสราจนจรดเท้า จากความรู ้สึ กพิจารณาภาพแล้วเป็ นภาพที่เทวดาส่ งมาให้
ทั้ งดอกไม้และเถาวัลย์ นี้ ให้เห็ นภาพความเป็ นจริงที่ พันธุ์พื ชนํ้ า พืชป่ า ที่อยู่บนบก และเหล่าสัตว์ที่
ปรากฏในภาพจําหลักก็มีลักษณะสัตว์ ที่ปรากฏในพื้นที่ธรรมชาติทั่วไปในบริ เวณชุมชนทุ ่งกุดไผท
สิ ่ งที่ช่ างหยิบยกมาไว้ในภาพจําหลักของปราสาทย ังสะท้อนความสมบูรณ์ทางธรรมชาติที่เอื้อต่อ
มนุษย์ทางด้านเศรษฐกิจในพื้ นที่ทางเหนื อของเทือกเขาพนมดงเร็ ก ปั จจุบันเศรษฐกิจธรรมชาติย ัง
เป็ นเศรษฐกิจที่พึ่งพิ งธรรมชาติที่มีการผสมผสานกับเศรษฐกิจแบบทุนนิ ยม
ความสําคัญของชุ มชนบริ เวณปราสาทศีขรภูมิเป็ นพื้นที่มีผู ้ คนอาศัยอยู่ มานานมี หลักฐาน
เครื่องปั้ นดินเผ่า โลหะสําฤทธิ์ และเหล็ก อาทิ หม้อหุงข้าวสําริ ด เต้าปูน มีผ้าไหมมัดหมี่ ที่ย ้อม
ด้วยสีธรรมชาติ มีชนพื้นเมืองเดิมที่ย ังคงจารี ต ประเพณี ดนตรี และการละเล่นที่ เป็ นเอกลักษณ์
เฉพาะตัว มีภาษาพื้นเมืองเดิ ม ได้แก่ภาษากูย ไทยเขมร (เขมรถิ่ นไทย) และไทยลาว (ไทยอีสาน)
ชุมชนมี การขับเคลื่ อนอย่างต่อเนื่ อง ดังเอกสารพงศาวดารหัวเมืองอีสาน ประชุมพงศาวดารเล่ม 3
ของหม่อมอมรวงศ์วิจิตร กล่าวว่า พ.ศ. 2412 ปี มะเส็ง เอกสก พระยาสั งฆบุรีศรี นครอัจจะ (อําเภอ
สังขะ จังหวัดสุ รินทร์ปัจจุ บัน) มาเฝ้ าทูลละอองธุลีพระบาทกราบบังคมทู ลพระกรุณาขอตั้ งบ้าน
กุดประไทย หรื อบ้านจารพัตเป็ นเมือง ขอหลวงไชยสุ ริ ยง (คํามี) บุตรหลวงไชยสุ ริวงศ์ (หมื่นคม)
กองนอกเป็ นเจ้าเมือง
การปรับเปลี่ยนสภาพบ้านเมืองบ่ งบอกถึงอํานาจ บทบาทหน้าที่ ความตระหนักถึ งลักษณะ
ผู ้ นํา หมายถึง เมืองอันเป็ นที่ตั้ งของอํานาจ และเป็ นที่ตั้ งของตลาดอีกอย่างหนึ่ ง ที่ตั้ งของอํานาจ
เป็ นชุมชนไปด้วย เพราะผู ้ ดํารงอํานาจย่อมต้องการผู้คนใช้สอย ดังนั้ นตลาดกับเมื องจึงมีการ
เกี่ยวพันต่อกัน ด้วยลักษณะที่ตั้ งอยู่ใกล้เส้นทางคมนาคมจึงสามารถใช้เป็ นพื้นที่ แลกเปลี่ยนสิ นค้า
ของราษฎรซึ่ งมีความจําเป็ นทางเศรษฐกิจ ผู ้ ที่คุ มเมืองไว้ได้จึงมีอํานาจในทางการเมือง แผ่ไปย ัง
ชนบทที่อยู่ล้อมรอบเมื อง (นิ ธิ เอียวศรี วงศ์. 2527 : 125, 152) เมืองสุ รินทร์ในช่ วงสมัยต้นกรุ ง
รัตนโกสิ นทร์ พวกนายกองเขมรส่ วยป่ าดงมีการส่ งสิ่ งของให้แก่ผู ้ มีอํานาจเหนื อกว่า สิ่ งที่ส่ ง ได้แก่
ช้าง ม้า แก่นสน ยางสน ปี กนก นอรมาด งาช้าง ขี้ ผึ้ ง ต่อมาพบว่ามีการพัฒนาการส่งส่วย มี ส่ วย
ควายลงไปกรุ งเทพฯ ปี พ.ศ. 2402 เมืองสุริ นทร์ได้ส่ งส่วยควายจํานวน 61 ตัว กองพระภักดี
จุมพลเมืองสุ รินทร์ 32 ตัว (ธีรชัย บุ ญมาธรรม. 2526 : 12) ต่อมาราว พ.ศ. 2450 มี การจัดระเบี ยบ
การปกครองรูปแบบมณฑลเทศาภิบาลทั่วพระราชอาณาจักร ทางราชการได้ยุบเมื องศีขรภู มิพิสัย