Page 278 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

260
ไหลเข้าสู่ พื้นที่ ทุ ่งกุดไผทในช่วงนํ้าหลาก ได้แก่ นํ้ าที่ไหลมาจากทางใต้ซึ่ งเป็ นต้นนํ้ าอยู่ในเขต
อําเภอลําดวน เรี ยกว่า ห้วยกระโดน นํ้ าที่ไหลจากทิศตะวันตกไหลมาจากบ้านเมืองที ต้นนํ้ าอยู่ใน
เขตอําเภอเมืองสุริ นทร์เรี ยกว่า ห้วยจารพัต นํ้ าที่ไหลมาจากทางทิศตะวันตกเฉี ยงเหนือและเป็ นต้น
นํ้ าอยู่ที่อําเภอเขวาสินทร์ เรี ยกว่า ห้วยนํ้ าขุ่น ลําห้วยทุกสายไหลลงสู่ ห้วยลําพอกบริ เวณทิศใต้
ปราสาทศีขรภูมิ จึงมีลักษณะคล้ายกุด บริเวณรอบกุ ดเป็ นพื้ นที่ราบลุ่มนํ้ าท่วมในฤดูฝน นํ้ าบริ เวณ
กุดไผทนี้ ไหลไปสู่ ทุ ่งอันทรายเขตบ้านโนนบุ รี ตําบลสําโรงทาบ เดิมเรี ยกว่าทุ่งอันทราย ห้วยลํา
พอกไหลผ่านทุ่ งดังกล่าวแล้วไหลสู่ห้วยทับทันที่ บ้านหมื่นศรี ใหญ่ อําเภอสําโรงทาบ จังหวัด
สุ รินทร์ จากลักษณะทางกายภาพทางภูมิศาสตร์ โดยธรรมชาติจึงเป็ นพื้นที่อุ ดมสมบูรณ์ จึงเหมาะ
ต่อการตั้งหลักแหล่งของชุ มชนตั้ งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงปั จจุบัน
จากภาพถ่ายทางอากาศในโครงการวิจัยชุมชนโบราณ ของจุ ฬาลงกรณ์มหาวิ ทยาลัยเมื่อ
19/11/76 ที่ปรากฏรอบบริ เวณปราสาทศีขรภูมิ และชุมชนทุ่งกุดไผท เช่น บ้านอนันต์ ตําบลยาง
บ้านก้านเหลื อง ตําบลผักไหม (เดิ มขึ้ นตําบลระแงง) บ้านจารพัต บ้านตากุ ย ตําบลตรมไพร และมี
หมู่บ้านชุ มชนโบราณที่ตั้งอยู่ใกล้เคียงพื้ นที่ทุ ่งกุดไผท ได้แก่ บ้านตรึ ม บ้านไพรษร บ้านแตล บ้าน
ช่างปี่ อําเภอศีขรภู มิ และบ้านสําโรงทาบ อําเภอสําโรงทาบ (เดิ มขึ้นอําเภอศีขรภู มิ) หลักฐาน
โบราณสถานในเขตทุ่งกุดไผทมีปราสาทขอมสมัยนครวัด นอกจากปราสาทศี ขรภูมิแล้วย ังมี
ปราสาทบ้านอนันต์ ตําบลยาง ปราสาทบ้านช่ างปี่ (อโรคยาศาล) ตําบลช่างปี่ ปราสาทที่ อยู่รายรอบ
นอกเขตปราสาทศีขรภูมิได้แก่ ปราสาทภูมิโปน ตําบลดม ปราสาทยายเหงา ตําบลสังขะ อําเภอ
สังขะ ปราสาทตะเปรี ยงเตีย ตําบลโชคเหนือ อําเภอลําดวน ปราสาทจอมพระ (อโรคยาศาล) อําเภอ
จอมพระ ปราสาทสระกําแพงใหญ่ ปราสาทสระกําแพงน้อย อําเภออุทุ มพรพิสัย จังหวัดศรี สะเกษ
เมื่อมาถึงสมัยอยุธยามีปราสาทเกิดขึ้ นใกล้เคียงบริ เวณปราสาทศีขรภู มิ คือ ปราสาทบ้านเมื องที
อําเภอเมืองสุริ นทร์ ปราสาทบ้านป้ าเวย หรื อปราสาทบ้านหมื่ นศรี ตําบลหมื่ นศรี ใหญ่ อําเภอ
สําโรงทาบ ชี้ ให้เห็นว่าบริ เวณชุมชนทุ ่งกุดไผท และบริ เวณรายรอบมีผู ้ คนอาศัยอยู ่อย่างต่อเนื่ อง
ตั้งแต่ยุคก่ อนประวัติศาสตร์ ได้รวมกลุ ่ มชนตั้ งบ้านอาศัยอยู่ รวมกัน
ต่ อมาชุมชนพัฒนาคิดสร้างทําการเกษตรผลิตเทคโนโลยีทางการเกษตรปรับปรุ งตนเอง
ชุมชนบริ เวณนี้ มีวิญญาณแห่ งการผสมผสาน และอดกลั้นตั้ งแต่พื้นฐานทางจิตใจอันเปี่ ยมไปด้วย
ความเชื่อมั่ นทางศาสนา ภาษา วิทยาศาสตร์ ศิ ลปะ หากจะพิจารณาทางด้านศิลปะพบว่า ลักษณะที่
สะท้อนความโดดเด่นคือภาพจําหลักทับหลังปราสาทศี ขรภูมิ และกรอบประตูที่ ใช้ศาสตร์ และศิลป์
ในความรู ้สึ ก ยึดหยุ ่นมาสู่ รุ ่นต่อรุ ่นของกลุ ่มสังคมที่รั ก เข้าใจ มองเห็นความจริ งในสิ ่งที่เป็ นคุณค่า
เมื่อสถานการณ์ ปรับเปลี่ ยนตามบทบาทหน้าที่ ตระหนักในจิ ตสํานึกในท่ามกลางเศรษฐกิจปั จจุบัน
ที่เน้นเรื่ องของเงินตรา การสื่ อสาร ดังนั้ นนางอัปสราในภาพจําหลักของปราสาทศีขรภู มิริมกรอบ