Page 266 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

248
ฉลองฉนําไทม” (คณะกรรมการจัดทําหนังสือที่ระลึ กวันเปิ ดโรงพยาบาลศีขรภู มิ. 2526 : 28) เมื่ อผู้
เป็ นต้นเพลงร้ องจบวรรค ลูกคู่จะต้องร้องตามทุกวรรคไป
นอกจากนี้ ที่บ้านยาง อําเภอศีขรภู มิย ังมีตรุ ษเพื่อผู้ เฒ่าผู ้ แก่ เรี ยกว่า ตรุษมหาสงกรานต์
การละเล่นร้องเพลงเป็ นทํานองเพลงช้า ๆ เนิ บ ๆ เครื่ องดนตรี ก็มีกลองโทน ปี่ ไน และฆ้องโหม่ง
ผู ้ เล่นเป็ นผู ้ ชายล้วน ๆ เวลาร้องก็ร้ องทีละคน ไม่ มีลู กคู่รั บเหมือนตรุษกันแชร์ ในขณะที่ ร้องก็จะรํา
ไปด้วย จึงมีคนร้องและคนรําเพียงคนเดี ยว ส่วนคนอื่นก็คอยสับเปลี่ยนหมุนเวียนกันไป เนื้ อเพลง
ที่ร้องส่ วนมากจะกล่าวถึงดิ นฟ้ า อากาศ ธรรมชาติ เพื่อนบ้าน การให้ศีลให้พร การเล่นตรุ ษ
มหาสงกรานต์นับว่าหาคนเล่นยาก เพราะคนรุ ่นใหม่ ไม่นิยมเล่ น และส่วนคนชราก็แก่ชราไปมาก
แล้ว แต่แสดงให้เห็ นว่าพื้ นที่แห่ งนี้ เป็ นพื้ นที่มีมรดกตกทอดย ังเหลื ออยู่ให้เห็น และสอดรับกับ
พื้นที่ ศักดิ์ สิ ทธิ์ คือ พื้นที่ ปราสาทศีขรภู มิ ที่มีสถาปัตยกรรมจําหลักอดีตปรากฎการณ์ ให้เห็นอยู ่
ดังเช่น เห็ นศิลปะจําหลักพระอิ ศวรฟ้ อนรํ า “ศิวนาฏราช” และมีบริบทการบรรเลงดนตรี ในทับหลัง
ปราสาทประทาน ซึ่ งเป็ นภาพจําหลักตามความเชื่อของศาสนาฮิ นดู เช่น มี พระอุมา เจ้าแม่กาลี พระ
พรหม และพระคเณศ ต่างก็เป็ นเทพเรื่องราวที่ ใช้ดนตรี เป็ นสั ญลักษณ์การสร้างบ้านสร้ างเมือง การ
รวมกลุ่มชนให้เกิดความมั ่นคง ให้เกิดความสงบสุ ข บนฐานพื้ นที่ทางธรรมชาติที่อุ ดมสมบูรณ์มี
คุณค่าต่อมนุษย์โลก เมื่อประวัติ ศาสตร์ ในพื้นที่ เปลี่ยนไปผู ้ คนที่อาศัยอยู่ ณ ที่ บริ เวณนี้ ก็มีการปรุ ง
แต่งใหม่ สร้างความเชื่อใหม่ ของสังคมจึงปรับเปลี่ยนเป็ นธาตุทางพระพุทธศาสนา แค่วัฒนธรรม
กลุ่มชาติ พันธุ์ก็ ย ังอยู่ร่ วมกัน
เมื่อผู้วิจัยลงศึกษา ในปี 2553 ก็พบว่า ชุ มชนมีความเชื่อที่ หลากหลาย ปรากฏว่ามีความเชื่อ
ในผีบรรพบุรุษเกิ ดเพิ่มขึ้ น เช่น มีศาลพระภูมิเขตข้างเคียงข้างหน้าปราสาทศีขรภู มิถึง 4 แห่ง
สร้างริ มทางเดิ นหรือชาวบ้านเรี ยกว่า “ทางพระเจ้าแผ่นดินเดิน” 2 แห่ง บริ เวณริมสระสี่ เหลี่ ยม (บา
ราย) 1 แห่ง และในพื้นที่ ราชการ บริ เวณโรงเรี ยนศีขรภูมิ 1 แห่ง ขณะนี้ พื้ นที่ใกล้เคียงปราสาท
ศีขรภูมิเป็ นพื้นที่ชุ มชนหนาแน่น มี วัดปราสาทตั้ งอยู่ข้างเคียงปราสาทศีขรภูมิ มีโรงเรี ยนการอาชี พ
ศีขรภูมิ โรงเรี ยนศีขรภู มิพิ สัย โรงพยาบาลศีขรภู มิ พื้นที่ ซับซ้อนเพิ่มขึ้ น แต่ชุมชนเหล่านี้ พยายาม
สร้างจิ ตสํานึกร่ วม โดยส่งเสริ มกิจกรรมฟื้ นฟูความโดดเด่ นของชุมชนให้เป็ นเอกลักษณ์ขึ้นมาใหม่
และให้ความสําคัญถึ งความสัมพันธ์เชื่อมโยงองค์กรต่าง ๆ เข้ามามี ส่ วนร่วมเกี่ยวกับกิจกรรมฟื ้ นฟู
ปราสาทศีขรภู มิ ทั้งนี้ มีจําหลักในปราสาทคือ จําหลักนางอัปสรา มาปรุ งแต่งใหม่ ให้เป็ นรู ปธรรม
ให้สังคมรั บรู้ความดีงามของสัญลักษณ์คือ นางอัปสรานี้ คือ ความอุดมสมบูรณ์ ความดีความงาม
ทางด้านคุณธรรม จริ ยธรรมของสตรี ในพื้ นที่ ถอดรู ปแบบการแสดงเป็ นรู ปลักษณะละครทาง
ประวัติศาสตร์ อดี ตสมัยขอม และตัวแทนการเชื่อมโยงของหน่ วยงานราชการ เอกชน และกลุ่ม
ชาติพันธุ์ต่ างๆ ก่อให้เกิดความสามัคคีมีความมั่นคงในพื้นที่ และมีผลกระทบทางเศรษฐกิจชุมชน