Page 265 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

247
และ ศิลปะด้านความเป็ นตัวตนของแต่ละกลุ่มชาติพันธุ ์ จากการเสนอภูมิรู้ร่ วมกันนี้ ช่วยขัดเกลาให้
ชาวบ้านรักสืบทอดภูมิปัญญา ศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น โดยเฉพาะ กลุ่มชนรุ่ นใหม่ได้เข้าใจ
ภูมิใจที่ได้เข้ามามีส่ วนร่ วมในกิจกรรม ข้อคิดที่สําคัญคือ สะท้อนบทบาทศิลปะการแสดงที่ย ังดํารง
อยู่ เช่น การรําตรุษของชาวเขมร การแกลออของชาวกูย หมอลําของชาวลาว การแสดงงิ้วของชาว
จีน การแสดงกิจกรรมดั งกล่าวย ังสะท้อนถึงเทคโนโลยีเข้ามาสัมพันธ์ กับบทบาทการแสดงทําให้
เข้าใจระบบคิด การแก้ปัญหาให้เกิดคุณค่าเพิ ่มขึ้ น เช่น เทคโนโลยีด้านดนตรี ที่สัมพันธ์ กับการ
แสดงทําให้ศิ ลปะการแสดงมีชีวิตซึ่ งช่ วยการขับเคลื่อนให้สังคมเข้าใจ อยู ่ร่วมกันด้วยเสียงดนตรี
การเล่นตรุ ษของชุ มชนเขมรในพื้นที่ ปราสาทศีขรภูมิ เป็ นการละเล่นของชาวเขมรในเขต
อําเภอศี ขรภูมิ จังหวัดสุริ นทร์ บ้านที่เล่นมาแต่โบราณ ได้แก่ บ้านยาง บ้านอนันต์ บ้านหนอง
เหล็ก บ้านช่ างปี่ มีการเล่ นอยู่เป็ นประจํา เมื่ อผู้ วิจัยเข้าไปศึกษา พ.ศ. 2545 พบว่าผู ้ เล่น ผู ้ ฟ้ อน
ส่ วนใหญ่อยู่ในวัยเจริ ญพันธุ์ (แต่เมื่อก่ อนนี้ คุณพ่อจํารู ญ ศิริ มาก ภูมิปัญญาทางด้านวัฒนธรรม
หมู่บ้านเล่าว่ า ผู้ เล่นเป็ นกลุ ่มวัยหนุ ่ม สาว ) ปัจจุ บันนี้ ผู ้ เล่นเป็ นหญิงมากกว่าผู ้ ชาย เขาแต่งตัว
แบบพื้นบ้าน เป็ นสิ้นไหม เสื้ อสีสดไส มีผ้าสไบสีขาวและดํา ผู้ ชายนุ ่งโสร่ ง เสื้อแขนสั้ น ผ้าขาวม้า
ไหม คาดเอว และพันคอ เครื่ องดนตรี มีกลอง โทน 2 – 3 ใบ ปี่ อ้อ ซออู ้ และฆ้องใบเล็ก ๆที่
ชาวบ้านเรี ยกว่า ฆ้องกระแต รําตรุ ษนี้ ชี้ ให้เห็นเทคโนโลยีเครื่องดนตรี ที่ แปลกเป็ นเอกลักษณ์ในวง
รําตรุ ษของหมู่บ้านยาง คือ กันแซร์ ชาวบ้านเรี ยกว่า ตรุ ษกันแซร์ กันแซร์ นี้ เป็ นเครื่ องดนตรี กระทุ ้ ง
ด้ามด้านล่างกับพื้นดินเพื่อให้จังหวะเสี ยงพร้อมกับความสัมพันธ์ กับเสี ยงของไม้กระทุ้ ง มี ความยาว
ราว 2 เมตรที่ยอดไม้ไผ่กระทุ้งประกอบด้วยปั นแซร์เป็ นเหล็กคล้ายลูกพรวนหรื อกระดิ่งคอวัว –
ควาย ผูกไว้กับไม้ไผ่ที่ประดิ ษฐ์เป็ นรูปโค้งเหมือนธนูแล้วมีไม้ไผ่ผูกมักขวางกัน แล้วผูกลูกเหล็ก
พรวนเป็ นพวงจํานวนราว 6 – 8 อัน กระทุ้งแล้วมี เสียงประสานกับเครื่ องดนตรี ชนิ ดอื่ น จะมีเสียง
แชร์ ตามจังหวะที่กระทุ้งลงกับดิน ผู ้ เล่นร้องเพลงเป็ นภาษาเขมร เสียงร้องเพลงทั้งหญิงและชาย
โดยร้องคลอตามจังหวะผู้นําเสียงเพลง เนื้ อเพลงกล่าวถึ งวิถี ชีวิตให้ธรรมะเกี่ยวกับการปฏิบัติ ตน
เป็ นคนดี เป้ าหมายคือ ขอปัจจัยความช่วยเหลือจากชาวบ้านในชุ มชนเข้ามีส่ วนร่ วมบริ จาคปั จจัย
เป็ นเงิน หรื อสิ่ งของ เพื่อนําไปบํารุ งวัดในชุมชน โดยมีผู ้ นําดนตรี เป็ นหญิงหรื อ ชายก็ได้ถือพาน
หรื อขันเพื่อรองรั บปัจจัยเงิ นหรื อสิ่งของตามหลังคาเรื อน ผู ้ ถือพาน(โดยมากเป็ นผู ้ สู งอายุหรื อ
บุคคลที่ชาวบ้านเคารพนับถื อ)รองรับปัจจัยนี้ มีการแต่งตัวตามนิ ยมของชุมชนนั้น ๆ ซึ่ งส่วนใหญ่
นุ ่งห่ มผ้าไหมโสร่ งถ้าเป็ นชาย พร้อมกับคาดผ้าสไบเฉี ยงอย่ างสุภาพ และที่สําคัญคือการกล่าว
จุดประสงค์ของปั จจัยนี้ ไปทําบุญที่ไหน อย่างไร งานเล่นตรุ ษกันแชร์นี้ เล่นในช่วงวันสงกรานต์
ขอยกตัวอย่างให้เห็ นเล็กน้อย “ตรดขยมด็อลเฮย ด็อลกราวระบอง เพลงเพลื อดด็อลพอง เลง