Page 261 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

243
มโหระทึก คิดสร้างใช้ในพิธีกรรมอันเป็ นสัญลักษณ์ศักดิ์ สิ ทธิ์ เกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์ เชื่อว่า
ทําให้ฝนฟ้ าตกต้องตามฤดูกาลที่ มนุษย์ต้องการ แล้วย ังเป็ นเครื่ องมือสําคัญแสดงสถานภาพของ
บุคคลสําคัญที่ เป็ นหัวหน้าเผ่าพันธุ ์ (Chiefdom) ก่อให้เกิดพิธีกรรมสร้างบ้านสร้างเมื อง สร้าง
อาณาจักรที่มีศูนย์กลางของสังคมมนุษย์กลายเป็ นประเทศชาติ เมื่ อมีการวัฒนธรรมอินเดี ยเข้ามาเผย
แผ่แล้วมนุ ษย์สังคมได้ยอมรับแล้วปรั บเทคโนโลยีให้ สอดรับด้วยความพอใจก่อให้สังคมมีความ
มั ่นคง ดังนั้ นกลองมโหระทึ กเป็ นวัฒนธรรมที่ โดดเด่น ทั้งในประเทศไทย และกัมพูชาสังคมได้
ปรับตนเองครั้ งแล้วครั้ งเล่าให้เข้ากันได้กับสภาพแวดล้อม ดังเช่นใช้กลองมโหระทึกในพิธีกรรม
ทางศาสนา พิธีกรรมเกี่ยวกับบรรเลงดนตรี ในงานศพ ปัจจุบันได้ประยุกต์ใช้ ในวงดนตรี ตลอด
ทั้ งเชื่อว่าใช้กลองมโหระทึกในกิจกรรม การค้า ธุรกิจ งานพลิกฟื้ นวัฒนธรรมให้เห็นคุณค่าใน
ท้องถิ ่น
1.2 ช่ วงรั บศาสนาเข้ามา ราว พ.ศ. 1000 ชาวชมพูทวีป (อินเดี ยโบราณ) เอาศาสนาทั้ง
พราหมณ์และพุทธมาเผยแผ่ให้ชนชั้นผู ้ นําของคนพื้ นเมืองทางสุ วรรณภูมิหรื ออุ ษาคเนย์โบราณที่ อยู่
ใกล้ทะเล ชนชั้ นนําเหล่านั้ นก็รั บไว้ แล้วเลือกพิธีกรรมของพราหมณ์ – พุทธมาปรั บใช้ โดยปรุ ง
เปลี่ยนแล้วดัดแปลงให้เข้ากันได้กับพิธีกรรมพื้นเมืองดั้ งเดิม เช่น สงกรานต์ ตรุ ษ จนถึงสวดมนต์
ไหว้พระ เลี้ ยงพระ ฯลฯ ทําให้พิธีกรรมดั้ งเดิมของคนพื้ นเมืองที่ มีแต่ผีก็ กลายเป็ น ผี พราหมณ์ พุทธ
ปะปนจนแยกไม่ออก สื บถึงปัจจุ บัน
พิธีพราหมณ์จากชมพู ทวีป เช่ น สงกรานต์ เริ ่มมี ในราชสํานักของรั ฐโบราณที่ อยู่ ใกล้
ทะเลก่อน ต่อมาก็ค่ อย ๆ แพร่หลายจากราชสํานัก โดยผ่านพิธีพุทธไปสู ่ท้องถิ ่นที่ มีผีอยู่แล้ว นาน
เข้าสงกรานต์ก็มีทั้ ง ผี พราหมณ์ พุทธ กลายเป็ นพิธีขึ้ นปี ใหม่เหมือนพราหมณ์ชมพูทวีป แล้ว
กระจายไปทุกบ้านทุ กเมืองทั้ งภูมิภาคอาเซียอาคเนย์จนถึงบ้านเมื องภายในที่อยู่ห่างทะเล เช่ น สิบ
สองพันนาในจีนตอนใต้ แต่ละบ้านเมื องก็อ้างว่าเป็ นประเพณีดั้งเดิมของตนโดยไม่รู้ ว่าแท้จริ งแล้ว
รับจากพราหมณ์ชมพูทวีปมาปรับใช้ตั้ งแต่ราว พ.ศ. 1000 เป็ นต้นมา (สุจิตต์ วงษ์เทศ. 2551: 46)
บรรพบุรุษเขมรคนพื้ นเมืองผสมต่างชาติ สุ จิตต์ วงษ์เทศ เสนอว่า สาระสําคัญอยู ่ที่
สัญลักษณ์ในนิ ทานที่ระบุ กลุ่มชน 2 พวกคือ คนพื้นเมืองกับชาวต่ างชาติ ชาวต่างชาติคื อ กลุ ่ม
เจ้าชายอย่างพระทองหรื อกษัตริ ย์หรื อพราหมณ์อย่างโกณฑินยะ แต่ แท้ที่จริ งอาจเป็ นพ่อค้าอินเดียที่
เดินทางเสี่ ยงโชคมาแลกเปลี่ยนสิ นค้า แล้วนําเอาศิลปะวิทยาการจากอินเดี ยมาเผยแพร่ แล้วแต่งงาน
กับคนพื้นเมืองนางพญาพื้นเมืองจนสืบเป็ นกษัตริ ย์ครองเมืองเขมร ข้อสังเกต เนื้ อเรื่องมักคล้ายคลึง
กับนิ ทานกําเนิ ดราชวงศ์ปัลลวะในอินเดี ยใต้ ที่มีอิทธิพลสู งต่ อศิลปวิทยาการในเขมรและบ้านเมือง
ใกล้เคียง คนพื้นเมือง คือกลุ่มที่มีนางพญาหลิวเหย่เป็ นหัวหน้า สะท้อนให้เห็นลักษณะวัฒนธรรม
ดั้งเดิมของผู ้ คนในภูมิภาคนี้ ที่ให้ ความสําคัญแก่ผู ้ หญิง หรื อการสื บเชื้อสายทางฝ่ ายหญิง