Page 259 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

241
ไม้ไผ่ ไม้อ้อ ไม้วาง เสี ยบเข้าไปในผลนํ้ าเต้า เป็ นเสี ยงได้เสี ยงเดียว แต่เสี ยงเบา เลยเป็ นต้นแบบให้
มีเครื่ องเป่ าเสี ยงดังในสมัยหลัง เรี ยกว่า ปี่ ทําด้วยไม้เนื้อแข็ง มีลิ้นเป่ า มีพัฒนาการเป็ นปี่ นอก ปี่
กลาง ปี่ ใน ต่อมาเอาไม้ใผ่ ไม้อ้อหลายอันเสี ยบเรี ยงกัน เป่ าได้หลายเสี ยง เรี ยก แคน แม้ปัจจุบัน
จะใช้ไม้จริ งทําที่เป่ าแทนผลนํ้ าเต้า มีไม้ซางเสี ยบเป็ นแผง ก็ ย ังเรี ยกที่เป่ านั้ นว่า เต้าแคน สื บนาม
นํ้ าเต้าไว้ ปี่ นํ้ าเต้าเรียกว่า บางทีเรี ยกว่า เรไร ใช้เป่ าเป็ นเสี ยงสัญญาณศักดิ์ สิ ทธิ์ ในวัดมาจนถึงสมีย
รัชกาลที่ 4 ก็เลิกใช้ พิ ณนํ้ าเต้า ใช้ดีดดึ งมีสายเดี ยว ใช้นํ้ าเต้าแห้ งผ่าซีกเป็ นกะโหลกเสียง ตรึ งติ ด
คันเรี ยกทวนผูกสายเดียว ต่ อมาใช้กะลาแทนนํ้ าเต้าแล้วเรี ยก เพลี้ ย เพียยหรื อเปี๊ ย (นิ รมล เมธีสุ วกุล.
2553 : 20)
ความเป็ นเอกภาพในความแตกต่างการผสมผสานประเภทดนตรีประกอบการบรรเลงได้
สะท้อนความจริ งนึกคิดและความนึกคิดของกลุ่มผู้คนในเขตสุวรรณภูมิสามารถปรับตนเองครั้ งแล้ว
ครั้ งเล่าให้เข้ากันได้กับสภาพแวดล้อมที่ เปลี่ยนแปลงเสมอ จากหลักฐานแสดงให้เห็นความสัมพันธ์
ระหว่างมโหระทึกกับกลุ ่มชนตระกูลไทย-ลาวย ังมีอยู่ตรงลวดลายประดับมโหระทึกและขวาน
สําริ ดเป็ นรู ปช่ างฟ้ อน(หรื อช่างขับ) และหมอแคนกําลัง “แอ่วลาวเป่ าแคน” แสดงว่า แคนเคยเป็ น
เครื่องเป่ าในพิธีกรรม และเป็ นเครื่ องประโคมคู ่กับมโหระทึกเมื่อราว 3,000 ปี มาแล้ว แคนนั้ นเป็ น
เครื่องเป่ ามีหลายเสียง มี พัฒนามาจากเครื่ องเป่ าอย่างหนึ่ งที่กลุ่มไทยเรี ยกภายหลังว่า เรไร ซึ่ งพัฒนา
มาเป็ นแคน ย ังเป็ นต้นเค้าของปี่ นอก – ปี่ ในที่ ใช้ในวงปี่ พาทย์ ปี่ กับแคนเคยมีฐานะสู งคู่กับฆ้อง
กลอง และมโหระทึก ดังมีอยู่ในเอกสารโบราณ เช่น อนิรุ ทธ์คําฉันท์ ระบุว่าปี่ แคนเป็ นเครื่ องขับ
กล่อมในราชสํานักคือ “เต่งติ งเพลงพิณ ปี่ แคนทรลอง สําหรั บลบอง เลบ่งเฉ่ งฉันท์” ส่ วน
มหาชาติคําหลวงระบุ ว่า “นักคุณแคนคู่ฆ้อง สรไน” ขบวนมโหระทึกประโคมในพิธี กรรมฝังกบที่
อําเภอเทียนเอ๋ อ มณฑลกวางสี มีเครื่ องมือสําคัญ 3 กลุ ่ม คือมโหระทึ ก 10 ใบ กลองไม้ขึ งหนัง 2
ใบ และปี่ 2 เลา คล้ายคลึงกับวงปี่ พาทย์ของไทย ลาว เขมร มอญ ทุกวันนี้ มี ฆ้อง-กลอง-ปี่
ปัจจุบันมโหระทึกกับฆ้องชัยในพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เพื่อความอุดมสมบูรณ์ ที่
ท้องสนามหลวง เมื่อเดื อนพฤษภาคม พ.ศ. 2537 (สุ จิตต์ วงษ์เทศ. 2537: 168 – 171)
ปัจจุ บันนี้ พบว่าพิธีกรรมความเชื่อทางศาสนา พิธีกรรมบวงสรวงสถาปัตยกรรมขอม
โบราณของชุมชน เช่น ปราสาทศีขรภู มิ ปราสาทบ้านช่ างปี่ อําเภอศี ขรภูมิ ปราสาทจอมพระ
อําเภอจอมพระ จังหวัดสุริ นทร์ มีการบรรเลงเพลงในพิธีกรรมแบบพราหมณ์มีการนําเสนอบท
สวดร่ ายกล่าวถึ งเทวดามาร่วมรับรู้ เหตุการณ์ สถานการณ์ และลงมาบริ โภคอาหาร พร้อมนี้ มีพิธี
ฟ้ อนรําอัปสราที่ ถอดรูปแบบคุณลักษณะจากจําหลักนางอัปสราในสถาปั ตยกรรมออกมาสร้าง
จินตนาการฟ้ อนรําเพื่อใช้ประกอบพิธีกรรมด้วย ส่วนบทบาทของพราหมณ์มีพิ ธีกรรมแบบท้องถิ่น
ได้ชี้ ให้ เห็นความสําคัญให้เกิดความขลัง (บักหนาน ถงกู่. 2538 : 116-117) ศักดิ์ สิ ทธิ์ ในความรู ้สึ ก