Page 258 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

240
นครธม เวียดนาม หงสาวดี รวมทั้งนครศรี ธรรมราชและมลายูปัตตานี เป็ นต้น (นิ รมล เมธีสุ วกุ ล.
2553 : 20)
สุ จิตต์ วงษ์เทศ เสนอว่า เทคโนโลยีดนตรี ชาติพันธุ์เป็ นดนตรี ดึ กดําบรรพ์ของทุกชาติ
พันธุ ์อันหลากหลายของดินแดนสุวรรณภูมิในภูมิภาคอุษาคเนย์ มีหลักฐานนานไม่น้อยกว่า 3,000
ปี มาแล้ว นับเป็ น “บรรพสังคี ต” อุษาคเนย์ทั้งภูมิภาคมี ความอุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติ
เช่น พืชพันธุ ์ธัญญาหาร แร่ธาตุ ตะกั ่ว ดีบุ ก ทองแดง เหล็ก ฯลฯ มีความหลากหลายทางชีวภาพ
เมื่อเกิ ด “โลหะปฏิวัติ” ครั้ งแรกขึ้นส่ งผลให้มีกลุ่มชาติพันธุ์จากที่อื่น ๆ ทั้ งใกล้และไกล เคลื่อนย ้าย
เข้ามาแลกเปลี่ยนซื้อขายสิ ่งของนานา คนเหล่านั้ นส่ วนหนึ่ งเข้ามาตั้ งหลักแหล่งอยู่ในเขตอุดม
สมบูรณ์ปะปนกับคนพื้นเมืองที่เป็ นมนุ ษย์อุษาคเนย์มาแต่ดั้ งเดิม ผู ้ คนบนผืนแผ่นดินอุษาคเนย์ก็มี
เพิ่มมากขึ้ นเป็ นเหตุให้โครงสร้างทางสังคมและวัฒนธรรมเปลี่ยนแปลงไปเมื่ อราว 3,000 ปี มาแล้ว
มโหระทึกเทคโนโลยีหล่อด้วยโลหะผสมเรี ยก ทองสัมฤทธิ์ มีชื่อเรี ยกต่าง ๆ กัน บาง
แห่งเรี ยก ฆ้องกบ ฆ้องบั้ง แต่บางแห่งเรี ยกว่า กลองทอง (แดง) กลองกบ ถือเป็ นลักษณะเฉพาะ
ของภูมิภาคอุษาคเนย์เพราะมี แพร่ หลายกระจายไปทั่วแผ่นดินใหญ่และหมู่เกาะ ตั้งแต่ เหนือสุดที่
มณฑลยูนนาน จนถึ งใต้ทางหมู่อินโดนี เชีย มโหระทึกยุคแรก ๆ เป็ นภาชนะใส่สิ ่ งของศักดิ์ สิ ทธิ์ ฝัง
ไว้ในศพ บางแห่ งใช้ใส่ กระดูกคนตายที่ฝังดินไว้ นานเข้ากลายเป็ นเครื่องประโคมตีในพิธีกรรม
เช่น พิธีศพ ทําให้เรี ยกภายหลังว่า “กลอง” เพราะมีรู ปร่ างเหมือนกลองไม้ แต่ บางทีเรี ยก “ฆ้อง”
เพราะหล่อด้วยโลหะสัมฤทธิ์ และเป็ นแบบดั้งเดิม และเก่าแก่ที่ สุ ดของเครื่องดนตรี ตระกูลฆ้อง
ระฆัง เช่น ฆ้องหุ่ ย และระฆังใช้ตีประจําวัด กับฆ้องวง ใช้ตี ในวงปี่ พาทย์ทุกวันนี้ มี ใช้ทั่ วไปใน
อินโดนี เชีย มาเลเชีย ไทย ลาว พม่ าและกัมพูชา ปัจจุ บันย ังใช้มโหระทึกประโคมในพิธีกรรมสําคัญ
ของรัฐและพระเจ้าแผ่นดิน เนื่องจากเป็ นเครื่ องมือหล่อด้วยโลหะผสมที่ใช้เทคโนโลยีสู ง จึงเป็ น
สิ ่ งที่คนทั้งชุ มชนต้องร่วมกันทําขึ้ นเพื่อให้เป็ นสมบัติของเผ่าพันธุ์ ฉะนั้ นจึงเป็ นสัญลักษณ์ของ
หัวหน้าเผ่าพันธุ ์นั้ น ๆ ด้วย แล้วสืบเนื่ องเป็ นสัญลักษณ์ของพระราชาสมัยหลัง ๆต่อมา รอบ ๆ
มโหระทึกสลักเป็ นลวดลายสัญลักษณ์ต่าง ๆ เช่ น จักรวาล ฟ้ ากับดิน และนํ้ า โดยเฉพาะอย่างยิ ่ง จะ
มีรูปกบประดับหน้ากลอง ซึ่ งถื อเป็ นสัญลักษณ์ของฝน จึงใช้ตีขอฝน บูชากบเพื่อขอความอุดม
สมบูรณ์ให้ชุ มชนเผ่าพันธุ ์ของตน โดยใช้ ปี่ กับแคน เป่ าทํานองด้นเคล้าคลอตลอดเวลา เครื่องเป่ า
อย่างแคนมีลิ้นให้กําเนิ ดสั่นเครื อ ทําด้วยโลหะสัมฤทธิ์ ที่ต้องรี ดให้บางที่สุ ดจนสามารถใช้สมปาก
เป่ าให้สั่นสะเทือนเป็ นเสี ยงเครื อได้ (สุจิตต์ วงษ์เทศ. 2547 : 62 – 64)
นิรมล เมธี สุ วกุล ย ังเสนอว่า มโหระทึก เลียนแบบรู ปทรงนํ้ าเต้า สัญลักษณ์ของท้องแม่
ทําให้เกิดลูกพบทั ่วไปทั้งภูมิภาคอุษาคเนย์ ที่ ทําจากนํ้ าเต้าแห้งมี ปี่ นํ้ าเต้า พิณนํ้ าเต้า คนสมัยก่อน
ใช้เป็ นเครื่ องมือสื่อสารกับผีบรรพบุรุ ษ เช่น ผีฟ้ าพญาแถน ผู ้ มีอํานาจเหนื อธรรมชาติ ปี่ นํ้ าเต้า ใช้