237
กั
บธรรมชาติ
สภาพแวดล้
อม ดั
งกวี
นิ
พนธ์
เชิ
งสั
งวาสของกวี
รั
ตนโกสิ
นทร์
เนาวรั
ตน์
พงษ์
ไพบู
ลย์
เขี
ยนไว้
ในเพลงชื่
อ อั
ปสรา ว่
า
อ้
าองค์
อั
ปสรา
หยาดฟ้
าแสงดาว
ดวงตาสุ
กสกาว
วาวไสวใจหวั ่
น
ร่
ายรํ
าสํ
าอาง
เหมื
อนดั
่
งนางฟ้
าลาวั
ลย์
ดั
จฉะบี
กั
นตรึ
มกระชั
้
น เรี
ยงรั
บอั
ปสรา
(นิ
วั
ติ
กองเพี
ยร. 2539 : 171 )
การศึ
กษาภาพจํ
าหลั
กสถาปั
ตยกรรมขอมนางอั
ปสราที่
ริ
มขอบประตู
ปราสาทองค์
ประทาน
ได้
ภาพสะท้
อนในแง่
ระบบสั
งคมที่
หลากหลายที่
สั
งคมอดี
ตได้
สื
บทอดถึ
งปั
จจุ
บั
น และย ั
งดํ
ารงอยู ่
ใน
สั
งคมปั
จจุ
บั
น ด้
านความสั
มพั
นธ์
ของสั
งคมปั
จจุ
บั
นย ั
งเชื่
อว่
าสั
งคมต้
องมี
ส่
วนร่
วมในจิ
ตสาธารณะ
เอื
้
ออาธรต่
อกั
นแต่
มี
บทบาทหน้
าที่
อย่
างเอกภาพที่
ร่
วมอยู
่
ด้
วยกั
นได้
ดั
งจารึ
กอั
กษรธรรม อายุ
ประมาณพุ
ทธศตวรรษ 22 – 23 กล่
าวถึ
งสั
งคมที่
สั
มพั
นธ์
ด้
วยบทบาทการมี
ส่
วนร่
วมอยู
่
ในพื
้
นที่
เดี
ยวกั
น เช่
น เจ้
านาย พระสั
งฆราชา และพระสงฆ์
และเชื่
อว่
าชาวบ้
านเขตนี
้
อาศั
ยอยู
่
ที่
สั
มพั
นธ์
ด้
าน
โครงสร้
างอํ
านาจ เพื่
อสร้
างระเบี
ยบการอยู
่
ร่
วมกั
นของกลุ ่
มเขมร กู
ย และลาว เป็
นการรวมกลุ
่
มที่
มี
พื
้
นที่
ศั
กดิ
์
สิ
ทธิ
์
เป็
นความเชื่
อที่
สร้
างความดี
พ้
นจากความทุ
กข์
ทั
้
งกาย ใจ และพึ
่
งเศรษฐกิ
จที่
ใช้
ร่
วมกั
น เป็
นการลดความขั
ดแย ้
ง เมื่
อใช้
ระบบคิ
ดความเชื่
อเดี
ยวกั
น การสร้
างคติ
ผสมผสานร่
วมทั
้
ง
ผี
พุ
ทธ พราหมณ์
โดยมี
ความเคลื่
อนไหว กระบวนการขั
บเคลื่
อน สร้
างกลไก ตามแบบแผน
ความคิ
ดที่
กลุ
่
มหลายกลุ
่
มสั
มพั
นธ์
ปรั
บตามความเหมาะสมและสั
งคมหลายกลุ
่
มยอมรั
บ ดั
งที่
นั
กวิ
ชาการศรี
ศั
กร วั
ลลิ
โภดมกล่
าวว่
า มี
การปรั
บศาสนสถานปราสาทศี
ขรภู
มิ
ให้
มี
ชี
วิ
ตชี
วาตามความ
เชื่
อ เดิ
มปราสาทเป็
นศาสนสถานของฮิ
นดู
ปรั
บเปลี่
ยนให้
เป็
นพุ
ทธคื
อ เป็
นสถู
ปเจดี
ย์
ทาง
พระพุ
ทธศาสนา ความเชื่
อได้
ขั
ดเกลาของกลุ
่
มชาติ
พั
นธุ
์
หลายกลุ
่
มให้
ในความรู
้
สึ
กที่
ยอมรั
บอย่
าง
เดี
ยวกั
น มี
พุ
ทธศาสนา มี
ความรู
้
สึ
กทางลายลั
กษณ์
และศิ
ลปวั
ฒนธรรมร่
วมกั
น และย ั
งมี
ผลต่
อ
ความสั
มพั
นธ์
กั
นทางสั
งคม และการเมื
องร่
วมกั
น ดั
งนั
้
นคติ
ความเชื่
อเดิ
มที่
เกี่
ยวนางอั
ปสราในแง่
ศาสนาฮิ
นดู
ได้
เปลี่
ยนผ่
านมาในความคิ
ดใหม่
ของสั
งคมเกษตรกรรมที่
ยาวนานได้
สร้
างความรู
้
ใหม่
ด้
านความเชื่
อของนางอั
ปสรานั
้
นคื
อ ผู
้
ให้
ความอุ
ดมสมบู
รณ์
ความดี
งาม เป็
นรู
ปที่
สร้
างอุ
ดมการณ์
การอยู
่
ร่
วมกั
นอย่
างมี
ความสุ
ข
ปั
จจั
ยภายนอก
การปรั
บเปลี่
ยนปั
จจั
ยของมนุ
ษย์
เกิ
ดจากการสั
่
งสมความรู
้
ใฝ่
รู
้
เสาะแสวงหา วิ
ธี
การเรี
ยนรู
้
อย่
างเป็
นกระบวนการ การนํ
าปั
จจั
ยความคิ
ดใหม่
ๆมาช่
วยปรั
บวิ
ถี
ชี
วิ
ตความเป็
นอยู
่
ให้
มี
คุ
ณค่
าและ
สร้
างประโยชน์
ปั
จจั
ยทางเทคโนโลยี
จึ
งเป็
นประเด็
นสํ
าคั
ญเพราะช่
วยให้
เกิ
ดความสะดวกต่
อกิ
จ