Page 254 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

236
ชี้ ให้ เห็นปัจจัยหนึ่ งของชาวเขมรที่ก่อให้เกิดความเป็ นเอกภาพแห่งการผสมผสานเพื่อสร้าง
คุณประโยชน์ให้แก่ สังคม ดังที่ธีรภาพ โลหิตกุล เสนอว่า ชาวเขมรนับถือเทพอัปสรนครวัดเป็ น
เทพแห่ งความดีงาม เป็ นเทพธิ ดาผู้ พิ ทักษ์เทวดาในเทวสถานพราหมณ์หรื อ ฮินดู ภาพลักษณ์ของ
เทพอัปสรในจินตนาการของชาวเขมร คือ ความงดงามอ่อนช้อยและบริ สุ ทธิ์ ผุ ดผ่อง มีท่วงท่า
อ่อนช้อย และรอยยิ้มกึ่ งสํารวมคอยให้การต้อนรับ การแต่งองค์ทรงเครื่ องคือ ภาพสะท้อน
วัฒนธรรมการแต่ งกายของสตรี ในราชสํานักขอม ศิลปะการร่ ายรําประจําชาติกัมพูชาเป็ นศิลปะใน
ราชสํานักที่ ใช้ต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองเพื่อแสดงเอกลักษณ์ของชนชาวกัมพูชามาทุกยุคทุกสมัย
คือ “ระบําอัปสรา” หรื อรําเทพอัปสร ซึ่ งถอดแบบการแต่ งกายและท่าร่ ายรํามาจากภาพจําหลักเทพ
อัปสรนครวัด ปั จจุบันสาวนาฏศิ ลป์ คนใดได้รั บเลือกให้เป็ นตัวเอกในระบําอัปสราก็เท่ากับว่าเธอ
เป็ น “นางงามกัมพูชา” (ธี ระภาพ โลหิตกุล. 2548 : 104)
ปราโมทย์ ทัศนาสุ วรรณ (2548 : 176) เสนอว่า เป็ นคติการสลักรู ปนางอัปสราเพื่อให้นาง
คอยปรนนิบัติรับใช้พระเจ้าสุ ริยวรมันที่ 2 เมื่อเสด็จสวรรคต และดวงวิญญาณเสด็จประทับที่
ปราสาทนี้ แล้วหันมามองดูนาฏศิลป์ ไทยเราได้รั บอิทธิพลจากเขมร ก็มีชุดที่ถอดแบบท่ารําและการ
แต่งกายมาจากเทพอัปสรนครวัดเช่นกัน แต่เรี ยกชื่ อว่า “ระบําลพบุ รี” เพราะละโว้ หรื อลพบุรี เป็ น
หัวเมืองสําคัญในสมัยอาณาจักรขอมเมื่ อพันปี ก่อน ศิ ลปะใดก็ตามที่เกิดขึ้ นในช่วงนี้ จึงถูกกรม
ศิลปากรเรี ยกว่า “ศิลปะลพบุรี ” แทนที่จะเป็ นศิลปะขอมหรือเขมร ส่ วนพื้นที่ ปราสาทขอมใน
อีสานใต้มีความสัมพันธ์ ใกล้ชิ ดกันมากกว่า พื้นที่ ลพบุรี และอยุธยา ความรู ้สึ กของคนในเขตนี้ เป็ น
เขมรสูงเมื่ออยู ่ในอํานาจการปกครองของรั ฐไทย ก็ถูกกําหนดกําหนดจากราชการว่า “เขมรถิ่นไทย”
ชี้ ให้ เห็นความรู ้สึ กนึ กคิดกับการปรับตนเอง สังคม และ บริ บทสิ่ งแวดล้อมรอบตัว จึงแสดงตัวใน
ความเป็ นเอกภาพ ดังเช่น สถาบันการศึกษามหาวิ ทยาลัยราชภัฏสุริ นทร์ พยายามศึ กษาถึงความ
เข้าใจ ตั้ งคําถามตัวเองว่าเป็ นใคร โดยทําการศึกษาหาองค์ความรู้ใหม่ให้ ลึกซึ้ ง จึงต้องใฝ่ รู ้ จัด
กิจกรรมเผยแพร่ บทบาทหน้าที่ตัวเองออกสู ่ภายนอกทั้งในประเทศและต่างประเทศ การเข้าใจใน
ภาวะผู้นําทางด้านศิลปะขอม การนําเสนอผลงานจากการสืบค้น วิ เคราะห์ติ ดตามงานที่เป็ นเชิงลึ ก
เพื่อให้มีทักษะการปฏิ บัติ งานตามมาตรฐานวิชาศิลปวัฒนธรรมในพื้ นที่อย่างลึกซึ้ ง เช่ น การ
นําเสนอศิลปะฟ้ อนรําในรูปแบบมหกรรมวัฒนธรรมพื้นบ้านสุ ริ นทร์ แหล่งอารยธรรมขอมโบราณ
จัดการแสดงวัฒนธรรมเขมร, กู ย และลาว ลักษณะเด่น ได้แก่ ระบําอัปสรสราญ เรื อมกันตรึ ม
เรื อมตรษ เรือมอันเร รําบําแกลมอเซิ้งบั้งไฟ และการแสดงแฟชั่ นโชว์ผ้าไหมสุรินทร์ เป็ นต้น
กิจกรรมการแสดงดังกล่าวนับว่ามีความสั มพันธ์ถึ งโครงสร้างสังคม ที่ สะท้อนออกมาจากพลังที่
เคลื่อนไหวออกจากภาพจําหลักนางอัปสราให้เป็ นสัญลักษณ์ความดีงาม เมื่ อผสมผสานขับลํา ฟ้ อน
ในท่าเคลื่อนไหวย่อมแสดงคุณค่าทางระบบความเชื่อ ศาสนา ทัศนคติ ความรู ้สึ กนึ กคิด สอดรับ