235
หลั
กหนึ
่
งปรากฏ พ.ศ. 1656 มี
ข้
อความถวายเทวทาสี
สมั
ยอาณาจั
กรโจฬเรื
องอํ
านาจ กษั
ตริ
ย์
ที่
มี
อํ
านาจมาก บางองค์
ถวายเทวทาสี
คราวละนั
บ 100 คน ทํ
าให้
บางวั
ดมี
เทวทาสี
1,000 คน แรง
ศรั
ทธาในเรื่
องนี
้
แม้
แต่
พระราชาบางองค์
ถึ
งกั
บถวายพระธิ
ดาของพระองค์
เป็
นเทวทาสี
ก็
ย ั
งมี
สมั
ยก่
อนเทวทาสี
มี
หน้
าที่
สู
งส่
ง มี
หน้
าที่
การเล่
าเรี
ยนการร่
ายรํ
าในท่
าต่
าง ๆ ระบํ
าในอิ
นเดี
ยสมั
ยนั
้
น
เช่
น ภารตะนาฏย ั
ม ก็
สื
บทอดทางเทวทาสี
ความรุ
่
งเรื
องมั
กคู
่
กั
บความร่
วงโรย สมั
ยใดเกิ
ดสงคราม
การอุ
ปถั
มภ์
จากองค์
กษั
ตริ
ย์
น้
อย งบประมาณเกื
้
อหนุ
นน้
อย เหล่
าเทวาทาสี
ก็
เลยมี
บริ
การเสริ
มเพื่
อ
หารายได้
เลี
้
ยงตั
ว ประเดิ
มจากการร่
ายรํ
า และร่
ายรํ
าให้
เกิ
ดอารมณ์
จึ
งเกิ
ดเจรจากั
นและตกลงกั
น
ด้
วยการจ่
ายเป็
นเงิ
น ด้
วยเหตุ
นี
้
การร่
ายรํ
าสมั
ยหลั
ง ๆของเหล่
าเทวทาสี
จึ
งมี
การเพิ
่
มท่
าทางที่
ย ั ่
วยวน
เข้
าไปเพื่
อหาลู
กค้
า ต่
อมาจากปั
ญหาที่
ผู
้
หญิ
งต้
องขอผู
้
ชายถ้
าไม่
แต่
งงานก็
ไม่
ได้
รั
บเกี
ยรติ
จึ
งผลั
กดั
น
ให้
ลู
กสาวของตนถวายเป็
นเทวทาสี
เพื่
อให้
แต่
งกั
บเทพเจ้
า การกระทํ
าเช่
นนี
้
ถื
อกั
นว่
าพวกนางมี
เกี
ยรติ
และไม่
มี
วั
นเป็
นม่
าย เพราะนางแต่
งงานกั
บเทพเจ้
าเพี
ยงสามี
เดี
ยว แม้
จะนอนกั
บผู
้
ชายทั
้
ง
หมู
่
บ้
านก็
ตาม สถานที่
ให้
บริ
การอยู
่
ในบริ
เวณใกล้
ๆ กั
บเทวสถาน เหล่
าเทวทาสี
สื
บต่
อมานั
บพั
นปี
เมื่
ออั
งกฤษเข้
ามาปกครองพยายามต่
อต้
านความเชื่
อนี
้
แต่
ไม่
เป็
นผลเท่
าไรนั
ก หลั
งจากที่
อิ
นเดี
ย
ได้
รั
บเอกราชแล้
ว กฎหมายเริ
่
มเป็
นจริ
งเพิ
่
มขึ
้
นเมื่
อ พ.ศ. 2525 ห้
ามถวายเทวทาสี
กั
บเทวสถาน แต่
ก็
มี
การแอบปฏิ
บั
ติ
กั
น ทํ
าให้
เดี๋
ยวนี
้
ก็
ย ั
งมี
อยู
่
โดยเฉพาะเทวสถานใหญ่
ๆ และอยู
่
ห่
างไกลออกไปใน
ชนบท นั
บตั
้
งแต่
วั
ยรุ
่
นเรื่
อยไปจนถึ
งวั
ยชราพวกเธอก็
ย ั
งรั
บใช้
เทพอยู
่
อย่
างมั
่
นคง คล้
ายประกาศว่
า
ชี
วิ
ตนี
้
เกิ
ดมาเพื่
อเทพโดยแท้
(อุ
เทน วงศ์
สถิ
ต. 2553 : 5)
จากรู
ปแบบของชาวอิ
นเดี
ยที่
มอบให้
แก่
ระบบสั
งคมประเทศกั
มพู
ชาในยุ
คพระนคร หากแต่
มิ
ได้
เคร่
งครั
ดในหลั
กการเท่
ากั
บในประเทศอิ
นเดี
ย อิ
ทธิ
พลของพุ
ทธศาสนาที่
ปฏิ
เสธระบบวรรณะ
ได้
มี
ส่
วนอย่
างมากที่
ทํ
าให้
ความเข้
มงวดในกฎเกณฑ์
ของวรรณะเบาบางลงในประเทศกั
มพู
ชา
โดยเฉพาะภาพจํ
าหลั
กนางอั
ปสราในสถาปั
ตยกรรมขอมโบราณสะท้
อนรู
ปแบบหนึ
่
งที่
ผสมผสาน
จากอิ
นเดี
ยกั
บศิ
ลปะขอมที่
แฝงอยู
่
ในโบราณสถานต่
าง ๆ นอกจาก “นครวั
ด” สั
ญลั
กษณ์
หนึ
่
งเดี
ยวที่
ประกาศความเป็
นเขมรเด่
นชั
ด บรรดาอั
ปสรสวรรค์
นางกํ
านั
ลแห่
งเทวาลั
ยก็
อยู
่
ในดวงใจของคนทั
้
ง
โลก ภาพจํ
าหลั
กบนกํ
าแพงปราสาทถู
กถ่
ายทอดออกมาเป็
นทั
้
งภาพถ่
าย ภาพเขี
ยน ภาพปั
้
น งาน
สลั
กไม้
รู
ปหล่
อสั
มฤทธิ
์
ฯลฯ ในตลาดเขตนครวั
ดนครธม ในเสี
ยมเรี
ยบ หรื
อตลาดผสาร์
ตะละปุ
ง
เปรี
ยบเสมื
อนศู
นย์
การค้
ามหึ
มาของกรุ
งพนมเปญ มี
ของทุ
กอย่
างให้
เลื
อกซื
้
อทั
้
งเครื่
องทอง เครื่
องเงิ
น
พลอย อั
ญมณี
และงานหั
ตถกรรมที่
ระลึ
กสารพั
ดรู
ปแบบ งานหล่
อโลหะราคาถู
ก สั
ญลั
กษณ์
ที่
พบ
เห็
นเป็
นนางอั
ปสราใหญ่
น้
อยในรู
ปออกแบบที่
หลากหลายเป็
นรู
ปโลหะสั
มฤทธิ
์
รู
ปร่
างต่
าง ๆ วางรอ
ขายเป็
นที่
ระลึ
กของผู
้
อยากรู
้
อยากเห็
นในความดี
ความงามตามที่
มี
อยู
่
ในความรู
้
สึ
กความเป็
นหญิ
ง
แห่
งความบริ
สุ
ทธิ
์
งดงามอั
นอ่
อนช้
อยของชาวเขมร