Page 249 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

231
ศาสนาต่าง ๆ ด้วยความเชื่ อว่า บุคคลเหล่ านี้ มีความสามารถพิ เศษในการติดต่อกับอํานาจที่เหนือกว่ า
มนุษย์ได้ ไม่ว่าจะเป็ นปัญหาเกี่ ยวกับการเกิ ด ความเจ็บป่ วย ความกลัวตาย หือแม้แต่เพียงความ
ต้องการแสวงหาความหมายของชีวิต ความเชื่ อทุกอย่างเป็ นส่วนสําคัญส่ วนหนึ่ งที่มีพลังผลักดัน ให้
เกิดศาสนาในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ ง ฉะนั้ นคนเราจึงอธิบายระบบความเชื่ อ หรื อศาสนาไปต่าง ๆ
นานาตามความเข้าใจของแต่ละบุคคล แต่ละชุ มชน ศรี ศักร วัลลิ โภดม อธิบายว่า นักมานุษยวิทยา
มองศาสนาในฐานะที่เป็ นระบบความเชื่อเกี่ยวกับอํานาจเหนื อธรรมชาติ เป็ นผลผลิตทางวัฒนธรรม
ที่พบเฉพาะในสังคมมนุษย์ ครอบคลุมถึงความเชื่ อ ระบบความเชื่ อส่งเสริ มให้เกิ ดความร่ วมมือเพื่อ
ความอยู่รอด ความเชื่อจึงเป็ นพื้นฐานที่ทําให้เกิดการสร้างวัฒนธรรม และประเพณีต่ าง ๆ เพื่อเป็ น
แบบแผนในวิถีชี วิตของคนในสังคมทั้ งในด้านดี เช่ นการปฎิบัติ ตามหลักพระพุ ทธศาสนา และความ
เชื่อเรื่องผีปู่ ตาเพื่อให้เกิดความเป็ นระเบียบในสังคม ในส่วนด้านร้าย เช่นความเชื่อทางไสยศาสตร์
บางประการ ความเชื่อในอํานาจเหนื อธรรมชาติ (คือ ผี ) และในศาสนา เช่ น พุทธ ฮินดู ล้วนมี
ลักษณะนามธรรมอยู่ในสํานึกของแต่ ละบุคคล ซึ่ งมองไม่เห็น และจับต้องไม่ได้ ด้วยเหตุนี้ เอง
คนเราจึงแสดงออก อย่างเป็ นรู ปธรรมให้ มองเห็นและจับต้องได้ด้วยพิธีกรรม ตามความเข้าใจและ
ความปรารถนาอันเกิ ดจากพื้นฐานของความเชื่ อของบุคคลและกลุ่มชนตามกาลเวลาและสถานที่ที่
ต่างกัน (ปรานี วงษ์เทศ. 2548 : 9 )
พิธีกรรม ก็คื อ พฤติกรรมที่ คนในชุมชนคิดแสดงออกอย่างเป็ นรู ปธรรม ด้วยพื้ นฐานและ
สํานึกตามระบบความเชื่อ และศาสนาที่แตกต่างกันไปในทุ กสังคมของโลก แต่มีความประสงค์
คล้ายคลึงกันหรือเหมือน ๆ กัน คื อ เพื่อดํารงชี วิตอยู ่ รอดร่ วมกัน แล้วต่างก็ทําต่อเนื่องประจําจน
เป็ นประเพณี ชีวิตคนเราตั้งแต่ ยุคดั้ งเดิมดึกดําบรรพ์ ต้องสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับสิ ่งต่ าง ๆมากมาย เช่น
เกี่ยวข้องกับคนและชุ มชน เกี่ยวข้องกับธรรมชาติแวดล้อม ที่ล้วนเกี่ยวข้องกับพิธีกรรม จึงแบ่ งกว้าง
ๆออกเป็ น 2 อย่าง อย่างสําคัญสุดคือ ประเพณีพิธีกรรมเกี่ยวกับชี วิตตั้งแต่ เกิดจนตาย และประเพณี
พิธีกรรมเกี่ยวกับการทํามาหากิน ดังนั้ นพิธีกรรมในระบบความเชื่ อที่สําคัญต่อการดํารงชี วิตและ
การอยู่ร่ วมกันในสังคมก็คื อ พิธีกรรมที่เนื่องในความอุ ดมสมบูรณ์ สิ ่งที่ ทําให้เกิดความอุดมสมบูรณ์
ก็คื อ นํ้ าฝน ตัวอย่างที่กลุ ่มคนในพื้นที่ ในพื้นที่ ลุ่มนํ้ าโขงตอนล่างมีระบบคิดกับการเปลี่ยนผ่านกับ
เหตุการณ์ความเชื่ อค่อย ๆลดบทบาทในแง่ ความเชื่ อ ใช้นางอัปสราคุ ้มครองเพื่อให้กษัตริ ย์ผู ้มีบารมี
สู ง ปรับเปลี่ ยนให้เป็ นสัญลักษณ์ในแง่ความอุดมสมบูรณ์สอดคล้องกับวิถีชี วิตชาวบ้าน โดยใช้
ความเชื่อเกี่ ยวกับผี พราหมณ์ ควบคุมมนุษย์และธรรมชาติ ทําให้เกิดความดีความงามอยู่ร่วมกันได้
ยน เคียน (ยน ธารา) แห่ งมหาวิทยาลัยภูมินทรวิจิตรศิลปะ สาขาชาติพันธุ์ดนตรี วิทยา
กล่าวว่า ในสมัยก่อนประเทศของเราได้รับอิ ทธิพลของอารยธรรมและวัฒนธรรมจากประเทศ
อินเดี ย ต่อได้มีการประยุกต์เกิดเป็ นอารยธรรมและวัฒนธรรมที่ เป็ นเอกลักษณ์ของกัมพูชาจนถึง