Page 244 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

226
พุทธศาสนา โดยชาวบ้านจัดศิลปะการแสดงฟ้ อนรําถวายประกอบเพิ่ม จัดความสัมพันธ์กับพุทธ
ศาสนามีการประดิษฐ์ พระพุทธรูปเป็ นสั ญลักษณ์ร่ วมกับสัญลักษณ์ร่ วมกับชาวบ้านซึ่ งเป็ นการ
แกะสลักบ่งบอกความหมายถึง ผีบรรพบุรุ ษ
อย่างไรก็ตามชุมชนหมู่บ้านมีการปรับเปลี่ ยนลักษณะรู ปแบบให้สอดรับกับวิถีชีวิตภายใน
หลักคิดที่เป็ นรู ปแบบจากอินเดี ย มองจากภาพจําหลักสถาปัตยกรรมผู ้นําต้องเป็ นบุ รุษ เช่น ปราสาท
ศีขรภูมิที่ปรางค์ประธาน (โบราณสถานแห่ งนี้ ประกอบด้วยปรางค์อิ ฐ 5 หลัง ตั้งอยู่บนศิลาแลงและ
หินทราย หันหน้ าไปทางทิศตะวันออก ปรางค์ประธานอยู่กลาง มีปรางค์บริ วารอยู่ที่มุมทั้ งสี่) มี ทับ
หลังรูปพระอิศวรกําลังฟ้ อนรํา หรื อ “ศิวะนาฏราช” ตรงเสาประดับกรอบประตู ทั้ งสองข้างบริ เวณ
ทางเข้าปรางค์ประธาน มีภาพสลักเทพธิดา (อัปสรา)ถือดอกบัวและทวารบาลประกอบกับลวดลาย
ก้ามปู มี ลักษณะสวยงาม ลวดลายเป็ นศิลปะเขมรโบราณในพุทธศตวรรษที่ 17 การสร้างปราสาท
หลังนี้ เพื่อบอกความหมายทางศาสนาพราหมณ์ ต่อมาด้านข้างเสากรอบประตู มีคําจารึ กอักษร
ธรรม กล่าวถึ งการบูรณปราสาทให้เป็ นวัดในพุทธศาสนาในพุทธศตวรรษที่ 22 ส่วนยอดของ
ปราสาทศีขรภู มิจึงแปลกไปจากยอดปรางค์เขมรโบราณอื่น ๆ (กรมศิลปากร. 2532 : 18 ) ถ้ามอง
ความสัมพันธ์ ภาพจําหลักเกี่ ยวกับบทบาทหน้าที่จากภาพจําหลักบนทับหลังปราสาท ข้อสังเกตคือ
จําหลักภาพนางอัปสราแสดงบทบาทช่ วยส่งเสริ มสนับสนุ นองค์เทพพระศิวะนาฏราช เพื่อให้พื้นที่
ของอํานาจผู้ นําขณะนั้ นดํารงอยู่อย่างเข้มแข็ง และย ังสะท้อนถึงบทบาทพระมหากษัตริ ย์ที่มีหญิง
ชาววังเข้าร่ วมขบวนพิ ธีกรรมเสริ มสร้างศูนย์อํานาจ ดังที่ เฉลิม ยงบุ ญเกิดที่อ้างจากหลักฐานบันทึ ก
ของ โจวต้ากวน ราชทู ตจีนสมัยราชวงหยวน เป็ นเรื่ องราวเมื่อ พ.ศ. 1839 กล่าวว่า “... ได้เห็น
พระองค์เสด็จออกนอกพระราชวังสี่ห้าครั้ ง เมื่อเสด็จออกมีกองทหารแน่นขนัดนําหน้า ขบวนธงทิว
และขบวนดุริยางค์ตามมาข้างหลัง หญิ งชาววังตั้ งแต่ 300 ถึง 500 คน นุ่ งผ้ายกดอก ผมประดับ
ดอกไม้ มือถื อเทียนเล่มใหญ่ รวมกันเป็ นขบวนหนึ่ งโดยเฉพาะ แม้จะเป็ นเวลากลางวันแสก ๆ ก็จุด
เทียนนั้ น อันมีขบวนหญิ งชาววังทั้งหมดเชิ ญเครื่ องราชูปโภค ทําด้วยเงินและทองคํา และพระเครื่อง
ที่ตกแต่ง มี ลักษณะต่าง ๆ กัน ... ย ังมีหญิงชาววังหอกกับโล่เป็ นทหารฝ่ ายใน เป็ นอีกขบวนหนึ่ ง
โดยเฉพาะ...” (เฉลิม ยงบุญเกิ ด. 2543 : 43 – 44)
จากความหลากหลายของสภาพทางกายภาพ มติของเวลาที่แตกต่างกัน แต่ภูมิปัญญาเดิม
ของคนในท้องถิ ่นให้ความสําคัญเรื่ องสภาพแวดล้อมที่ ส่ งเสริ มสภาพการอยู่ รอดของชี วิต ผู้หญิง
เป็ นสัญลักษณ์แห่งความดี งามหรื อสะท้อนคุณธรรมและจริยธรรมของสังคม ความอุดมสมบูรณ์
ของธรรมชาติตั้งแต่ยุคก่ อนวัฒนธรรมอินเดียเข้าสู่ พื้นที่สุ วรรณภูมิ เมื่อพื้นที่ห่ างไกลจากศูนย์
อํานาจ ภาพสะท้อนคุณค่าแห่งชี วิตเพื่ อความมั่ นคงของชีวิต สิ่ งที่สัมพันธ์ กับชี วิตมากคือสภาพ
บริบททางธรรมชาติ ภายในพื้นที่ ของชุมชนเพราะมีคุ ณค่าสําคัญมาก เป็ นฐานการดํารงอยู่อย่าง