Page 241 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

223
ปัจจัยการผสมผสานวัฒนธรรม มีทั้งปัจจัยภายใน ได้แก่ ด้านสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ
ปัจจัยด้านความคิด ความเชื่อ ค่ านิยมหรื ออุดมการณ์ และปัจจัยภายนอก ได้แก่ด้านเทคโนโลยี และ
ด้านเศรษฐกิจ ผู้ วิจัยจะวิเคราะห์ ให้เห็นในแต่ละด้าน ดังนี้
ปัจจัยภายใน
การผสมผสานทางวัฒนธรรมในศิลปะการแสดงที่พัฒนาจากภาพศิลาจําหลัก
สถาปัตยกรรมขอมในประเทศไทยและกัมพูชา ชี้ ให้เห็นปั จจัยหรือมูลเหตุวิวัฒนาการทางความคิด
ของมนุ ษย์ตั้ งแต่สมัยโบราณมาจนถึงปัจจุ บัน ไม่ว่าจะเป็ นความนึกคิด ภาษาที่ พูด ศิลปะใน
รูปลักษณะต่าง ๆ สถาบันทางการเมือง ทางเศรษฐกิจ หรื อจารี ตประเพณี ทางสังคมทั้งหลายทั้งมวล
เหล่านี้ ล้วนอุบัติขึ้นด้วยการผสมผสานกันขององค์ประกอบจากบริ บทที่เป็ นฐานจากความ
หลากหลายและแตกต่าง แต่เมื่อรวมกันเข้าแล้วก็มีลักษณะของภูมิปัญญาท่ ามกลางความแตกต่าง
แต่มีเอกภาพที่เชื่อมโยงปั จจัยภายในและภายนอกมาทักทอให้ เกิดคุณธรรมสู่ สังคมที่มีเหตุผล ความ
จงรักภักดี แห่งความดี งามในพื้นที่ เดียวกัน ซึ่ งพิ จารณาได้จากภาพศิ ลาจําหลักในสถาปัตยกรรมขอม
โดยเฉพาะภาพจําหลักนางอัปสราสะท้อนรู ปแบบวิถี ชีวิตที่มนุ ษย์ สังคมมุ่งสร้างปั จจัยด้าน
ความสัมพันธ์ ที่ประกอบด้านสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติหรื อทางกายภาพ สังคม และความคิด
1. ปั จจัยด้านสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ
โดยแท้จริ งแล้วสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติเป็ นฐานสําคัญที่มนุษย์ให้ความสําคัญใน
การก่อร่างสร้างสังคมที่สัมพันธ์ เกี่ยวกับความเชื่อ สังคมมนุษย์ในพื้นที่ ลุ ่มแม่นํ้ าโขงตอนล่าง
ประกอบเป็ นกลุ่มสังคมกว้างขวาง ได้แก่ ประเทศกัมพูชา ไทย ลาว และเวียดนาม สภาพพื้ นที่
ประเทศดังกล่าวได้รับสภาพแวดล้อมทางกายภาพ จากจุดเดียวกันกับประเทศอินเดียหรือประเทศ
ข้างเคียงประเทศอินเดี ย คือ พื้ นที่เทือกเขาสูงที่เรี ยกว่า ยอดเขาเอเวอร์เรสต์ (8,848 เมตร) หรื อพื้ นที่
หลังคาโลก เป็ นปัจจัยที่ส่ งผลต่อพื้นที่ ราบในบริ เวณปากแม่นํ้ าโขงในประเทศกัมพูชา และ
เวียดนาม, แม่ นํ้ าเจ้าพระยาในประเทศไทย, แม่นํ้ าอิระวดี กับแม่นํ้ าสาละวินในประเทศเมี ยนม่าร์
และแม่นํ้ าแดงแม่นํ้ าดําในเวียดนาม ส่ วนพื้ นที่ในประเทศอินเดี ยทําให้เกิดที่ราบแม่นํ้ าพรหมบุตร
แม่นํ้ าคงคา ยมนา และแม่นํ้าสิ นธุ บริเวณปากแม่นํ้ าดังกล่าวเป็ นพื้นที่ อันอุสมสมบูรณ์ เป็ น
ถิ ่นที่ อาศัยอยู่ของมนุ ษย์มาบุ รมบุราณ กว้างขวาง ซับซ้อน ซึ่ งพบว่ า เป็ นแหล่งอารยธรรม
วัฒนธรรม มีความเชื่อถื อทางศาสนานานาประการนับได้ตั้งแต่การนับถือผีสางลางร้าย แห่งยุคดึ ก
ดําบรรพ์ จนถึงการเชื่ อแบบเอกนิยม (Monism) อันเกิ ดจากภูมิปัญญาและเป็ นนามธรรมล้วน ๆ ใน
ด้านการเคารพเชื่อถื อพระผู ้ เป็ นเจ้า (God) พบว่าผู ้ คนถือว่าพระผู้ เป็ นเจ้ามีตัวตน อวตาลเกิ ดใน
รูปร่ างแห่งเนื้อหนังมังสาปางต่าง ๆ และพระผู้ เป็ นเจ้าไม่มีตัวตน ไม่มีรูปร่ างหรื อแม้แต่ชื่ อเสี ยงก็มี
จํานวนไม่น้อย มูลเหตุที่มนุษย์เชื่อศรัทธาสภาพทางกายภาพด้านภู มิศาสตร์จึงเชื่อว่าที่เทือกเขาสูง