Page 234 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

216
ยิ ่งใหญ่ ของนครวัด และระบําอัปสราก็ จําลองภาพสลักที่แน่ นิ ่งไร้ ความเคลื่อนไหวในนครวัดให้
หลุดออกมามีชีวิต
ดอกไม้เหนื อเศี ยรนางอัปสราส่ วนใหญ่ ในปราสาทนครวัดคื อดอกฉัตรพระอินทร์
เนื่องจากรู ปทรงของดอกชนิ ดนี้ พ้องกันกับภาพสลัก เขมรเรี ยกดอกไม้ชนิดนี้ ว่า "ดอกเสนียดสก"
เสนียด คือสิ่ งที่เอามาเสี ยด และสก คือผม ชื่อของดอกไม้บ่ งบอกว่าเป็ นดอกสําหรับเสี ยดผม เข้าใจ
ว่าสมัยโบราณสตรี ชั้ นสู งของเขมรคงประดับศี รษะด้วยดอกไม้หลายชนิด หนึ่ งในนั้ นคือดอกฉัตร
พระอินทร์ ดังหลักฐานภาพสลักนางอัปสราที่พบในปราสาทหิ นขอม ซึ่ งเป็ นแรงบันดาลใจของช่าง
สลักจากที่ ได้เห็ นของจริ ง นาฏศิลป์ ของเขมรนั้ นมีจุดเด่น คือคนที่มารําไม่ว่าเด็กหรื อผู้ใหญ่ล้วน
ต้องได้รั บฝึ กมาเป็ นอย่างดีก่อนขึ้ นเวที และมักเป็ นนักเรียนนาฏศิลป์ โดยตรง ส่วนนักเรี ยนนาฏศิลป์
ก็นุ ่ งผ้าแดงเช่ นเดียวกับไทย ตัวพระนุ่งผ้านํ้ าเงิ น แต่บางภาพก็เห็นนุ ่งแดงกันทั้งโรง แต่ สวมเสื้ อคอ
กลมรัดรูป แขนสั้ น เสื้ อรัดรู ปทําให้สังเกตการดัดและจัดสรี ระได้ง่าย ปั จจุบันมี สอนกันที่
มหาวิทยาลัยภู มินท์วิจิตรศิ ลปะที่ข้างพระบรมมหาราชวังกรุ งพนมเปญ และสากลวิทยาลัยวิจิตร
ศิลปะ
ท่าร่ ายรําของเขมรที่ดู โดดเด่นของเขมรคือท่าพักเท้าไว้บนน่องอี กข้างหนึ่ ง โดยรับ
นํ้ าหนักตัวไว้บนขาข้างเดียว ซึ่ งท่านี้ เราก็ พบในท่ารําเก่าๆ ของไทย แต่ คงไม่ตั้ งชันเท่ากับที่ ปรากฏ
ในภาพสลักฝาผนังบนปราสาทหินขอม และอีกท่าคือนิ ยมตั้ งส้นเท้าค้างกับพื้นเมื่อก้าวเท้า ซึ่ งนับได้
ว่าเป็ นลักษณะเฉพาะของเขมรอีกประการหนึ่ ง ตัวนางเขมรมักอวบ เหตุผลก็คื อตัวนางที่ห่ มสไบ
นั้ นจําต้องเปิ ดหัวไหล่ หากตัวนางผอมโกร่ งเวลาห่มสไบจะเห็ นกระดูกไหปลาร้า ดูไม่งามตา หาก
สู งโปร่ งควรต้องไปหัดพระ
นางละครเขมรเก็บขนตาปลอมโดยม้วนไว้กับใบตองแห้ง ขนตาที่ถักเองจะงอนไปตาม
ม้วนใบตองแห้งนั้ น การแสดงละครโขนย ังมี แสดงอยู่ บ้าง แต่ เล่นเฉพาะตอนสั้ นๆ ของเรื่ อง
รามเกียรติ์ ส่วนหนั งใหญ่นั้ นที่ มีชื่อเสียงคื อ คณะที่จังหวัดเสียมเรี ยบ นับว่าย ังรั กษาจังหวะท่ าทาง
เป็ นหนังใหญ่อยู ่ ขณะที่คณะที่ พนมเปญคนแสดงเป็ น "นาฏการี " ซึ่ งมีพื้ นละครโขนและนาฏศิลป์
เล่นได้จับฉ่าย ท่าทางจึ งเป็ นท่าทางแบบนาฏศิลป์ ไม่ใช่ ลีลาหนังใหญ่แบบเสี ยมเรี ยบ ครูหนังใหญ่
รุ ่นเก่ าของเสียมเรี ยบเรี ยกหนังใหญ่ ว่า "นัง" ซึ่ งก็มาจากคําไทย "หนัง" นั ่นเอง แต่ส่ วนคณะ
นาฏศิลป์ ที่เสี ยมเรียบที่นิ ยมจัดให้นักท่องเที่ ยวต่างชาติดู นั้ นฝี มือไม่ค่ อยดี ส่ วนระบําพื้นบ้านนั้ นมัก
เป็ นระบําที่แสดงวิถี ชีวิตชาวบ้าน การทํามาหากิ น หรื อการเลี้ ยงฉลองพิ ธีกรรมของชนกลุ ่มน้อย เช่ น
ระบําจับปลา ระบําเก็บกระวาน ระบําสวิง ระบําตรุด ระบํานกยูง ระบํากะลา ระบําของชนกลุ่มน้อย
ต่างๆ ทั้ งชาวจาม ชาวส่วย ชาวพนอง และรําวงในงานรื่ นเริ งนั้ นก็เป็ นประเพณี ที่ ดีงาม แต่ลีลาของ
มือนั้ นแตกต่างจากไทย คือหมุนมื อเข้าหาตัวขึ้ นบนและผายออกนอกตัว ไม่มีการจีบนิ ้ว ในจังหวัด