Page 233 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

215
ใหม่ๆ ประมาณปี ค.ศ. 1992 การแสดงของเขมรมีแต่ นางรํารุ่ นป้ าๆ ที่เป็ นนางรํารุ่ นเก่า หลงรอดจาก
สงครามมาได้ ที่ย ังคงรักษาของเดิมได้ดีกว่าเด็กใหม่ หลังจากนั้ นไม่นานสัก กัมพูชาก็ปั้ นนางรําเด็ก
ใหม่ออกแสดงฝี มือ สร้างความปี ติยินดีแก่ผู ้ชมว่า นาฏศิลป์ กัมพู ชาไม่ถึงกาลอับเฉา ย ังมีผู ้ สื บทอด
การแสดงประจําชาติ ที่น่าภาคภูมิใจ ชาวไทยโดยทั่วๆ ไปที่ได้ชมนาฏศิ ลป์ กัมพูชามักให้ความเห็น
ว่ารําแอ่นเกิ นไป แต่นี่เป็ นลักษณะดั้งเดิมของนาฏศิ ลป์ ไทยสมัยต้นกรุ งรั ตนโกสินทร์ ที่เขมรย ังรั กษา
เอาไว้ ขณะที่ครู รําไทยเห็นว่าเขมรนั้ นรําช้า หนัก ขณะที่ของไทยนั้ นเร็ วและเบากว่า ครู รําเขมรก็ ให้
ความเห็นเช่นเดียวกัน ครู ไทยบางท่านก็ว่าไทยนั้ น "รํ าเก๋ " ส่ วนเขมรนั้ น "รํางาม" การร่ ายรําที่
เชื่องช้าและมั่นคงของเขมรผนวกกับดนตรี ประกอบนั้ นเองสร้างมนต์ ขลังให้คนดู บังเกิ ดความ
ศักดิ์ สิ ทธิ์ ที่สามารถสื่ อกันได้ระหว่างผู ้ แสดงและผู ้ ชม (นิ วัตร กองเพี ยร. 2539 : 18)
ความงามทางสุ นทรียะเหล่านี้ ทําลายกําแพงขวางกั้ นทางวัฒนธรรม คนต่างชาติ ต่าง
วัฒนธรรมเมื่ อได้ชมก็เห็นว่ างาม ลักษณะการแสดงออกของตัวละครเขมรนั้ นบางทีก็ ดูเป็ นโบราณ
กว่าของไทย เนื่ องจากสังคมเขมรทุกวันนี้ ย ังไม่มีความเจริ ญทางวัตถุมากเหมื อนไทยในปั จจุบัน
ดังนั้ นจึงรั กษาอารมณ์ คนโบราณได้ดีกว่ า ลักษณะของการร่ ายรําที่เชื่องช้าทําให้ นางรําเขมรรําได้
พร้อมเพรี ยงราวกับมีลมหายใจอันเดียวกัน หากชมระบําหมู่ จะพบว่าการตั้งมื อตั้ งไม้เท่ ากันหมด
แสดงให้เห็นการฝึ กซ้อมด้วยกันเป็ นอย่างดี
เครื่องละครเขมรเมื่ อดูบนเวทีอาจดู อับแสงกว่ าเครื่องละครไทย เนื่ องจากใช้เพชรน้อย
และเม็ดเล็กกว่ า แต่เมื่อหยิบมาดูใกล้ๆ แล้วจะเห็นฝี มือเชิงช่างที่ แสดงความสามารถในการปั ก
เครื่องที่ ย ังรักษาไว้ได้ดี เราอาจเห็นเค้ารอยบางอย่างในละครเขมรที่เคยเป็ นของไทย ขณะที่ ไทยเรา
ปัจจุบันไม่ ได้รั กษาลักษณะเช่ นนี้ แล้ว ในการสวมเครื่ องละครบางชิ้ น เช่ น ดอกไม้ปลายมือ
ปะวะหลํ่ากําไลข้อมือข้อเท้าเต็มเครื่ องเหมื อนละครไทยโบราณ
สมเด็จพระมหากษัตริ ยานีกุ สุ มะนารี รั ตน์ พระราชมารดาของเจ้าสี หนุ พระนางทรงทํานุ
บํารุ งการละครเขมรให้ รุ่ งเรื อง พระนางจึงทรงเป็ นพระมารดาแห่งนาฏศิ ลป์ กัมพูชาก็ว่าได้ ระบํา
อัปสราเกิ ดขึ้ นด้วยคุณู ปการของพระนาง โดยนางอัปสราตัวเอกองค์แรกคื อเจ้าหญิงบุพผาเทวี พระ
ราชธิดาในเจ้าสี หนุ เป็ นระบําที่กําเนิ ดขึ้นเพื่อเข้าฉากภาพยนตร์ เกี่ยวกับนครวัดที่กํากับโดย Marchel
Camus ชื่อเป็ นภาษาฝรั่งเศสว่า L"Oiseau du Paradis ก็ คือ The Bird of Paradise หลังจากนั้ นระบํา
อัปสราก็เป็ นระบําขวัญใจชาวกัมพู ชา ใครได้เป็ นตัวเอกในระบําอัปสรานั้ นเชื่ อได้ว่าเป็ นตัวนางชั้ น
ยอดแห่ งยุคสมัย
นครวัดเป็ นอุดมคติ แห่ งชาติกัมพู ชา นางอัปสราในนครวัดก็เป็ นอุดมคติแห่ งสตรี เขมร
ดังนั้ นการชุบชี วิตนางอัปสราออกมาเป็ นระบําระดับชาติ นั้ นมี ความหมายในเชิงชาติ พันธุ์ นิ ยม
เพื่อให้ เข้าถึ งสัญลักษณ์ สู งสุ ดแห่ งสตรี แขมร์ ระบําอัปสรามีชื่ อเสี ยงขึ้ นมาด้วยการอิ งบนความ