Page 228 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

210
สตรี เป็ นมงคล เป็ นความสุ ขความเจริญ เป็ นอิสรภาพ มีเดชะอํานาจบุญบารมี เป็ นตัวแทนของความ
เจริ ญรุ่งเรื อง ในขนบธรรมเนียมของกัมพูชา ถือว่า ผู้ หญิงเป็ นใหญ่ “ลัทธิแม่” กษัตริ ย์องค์แรกของ
เขมรเป็ นผู้หญิง พระนามพระนางโสมา หรื อนางนาค ซึ่งเป็ นธิ ดาของกษัตริ ย์ภุ ชงคนาคอยู่ใต้
มหาสมุทร ในศัพท์ที่ใช้เรี ยกหั วหน้า หรื อผู ้ ใหญ่เขมรใช้คําว่า แม่นําหน้า เช่น แม่ทัพ แม่กอง แม่ภูมิ
(ผู้ใหญ่บ้าน) เป็ นต้น จึงคาดว่า ผู้ หญิงบริ สุ ทธิ์ ถู กกับหลักเกณฑ์ ของศาสนาพราหมณ์ที่ต้องการ
นักแสดงที่มีความบริ สุ ทธิ์ มีศิริสวัสดิ์ เป็ นมงคลในการรําระบําศักดิ์ สิ ทธิ ถวายเทพเจ้าของศาสนา
พราหมณ์เพื่อเป็ นการสักการะบูชา กล่าวบนบานจากผืนแผ่นดินไปสู่ สรวงสวรรค์ที่อยู่ของเทพเจ้า
แล้วนําพาเอาศัพท์สาธุ การจากแดนสวรรค์กลับมาสู่ ย ังพื้ นดินคืน ระบําอัปสรา มีนักแสดงเป็ น
ผู ้ หญิงบริ สุ ทธิ์ ทั้งสิ้น นักแสดงคนไหน โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักแสดงที่เป็ นนางเอกที่แต่งงานแล้ว จะ
ไม่อนุ ญาตให้รําระบําอัปสราเป็ นเด็ดขาด ผู ้ หญิงที่แสดงระบําอัปสราจะต้องการฝึ กหัดท่ารําใน
ระยะเวลาอันยาวนาน และทําความสะอาดทั้งกายและใจให้สะอาดหมดจด อยู่ในขนบธรรมเนี ยม
อันดีงาม ไม่ให้กระทําในสิ ่ งที่ไม่ เป็ นมงคล ที่ทําให้ตัวเองไม่ดี ทั้ งนี้ เนื่องจากการแสดงระบําอัปสรา
ได้กล่าวถึ งหญิงสาวที่เป็ นองค์หญิงบริ สุ ทธิ์ หรื อเป็ นเทพอัปสรที่มีรู ปโฉมอันงดงามยิ่งจากสรวง
สวรรค์พาพี่เลี้ ยงเหาะลงมาประพาสต้นในสวนดอกไม้ที่เป็ นอุทยานแห่งสวรรค์ เต็มไปด้วยดอกไม้
ทิพย์อันสวยงามนับร้ อยชนิ ด เบิกบาน ส่งกลิ ่นหอมทั ่วทุกสานุ ทิศ ดังนั้ น นักแสดงระบําอัปสราจึง
เปรี ยบเสมือนเป็ นตัวแทนของเทพอัปสรจากสรวงสวรรค์ จะต้องมีความบริ สุ ทธิ์ งดงาม ประณีต
บรรจงดังนางเทพอัปสรลงจากแดนสวรรค์
บนฝาผนัง กรอบประตู ทับหลัง ยอดปราสาทหิ นโบราณที่เป็ นเทวสถานของเทพเจ้าใน
ศาสนาพราหมณ์ และของพระโพธิ สัตว์ในพุ ทธศาสนามหายาน ปู่ ย่าตายาย บรรพบุ รุ ษเขมรได้
แกะสลักเป็ นภาพนางเทพอัปสรที่ มีรูปโฉมงดงาม ประณี ตบรรจงตระกาลตา ในท่าทางต่างๆ มี
ความแตกต่างกันในลักษณะการแต่งกาย เครื่ องประดับ หน้าตา และท่ าทาง ซึ่ งสามารถรวบรวมได้
ประมาณ 3,000 รู ปแกะสลักในทุกปราสาทหิ น ทั้ งนี้ หมายความว่า ปราสาทหิ นต่างๆ เป็ นสถานที่
อันศักดิ์ สิ ทธิ อันสู งส่ ง เปรียบเสมือนสรวงสวรรค์ เป็ นที่อยู่ของเทพเจ้า หรื อโพธิ สัตว์ จึงจะต้องมี
นางเทพอัปสรอันมี รู ปโฉมสวยงามหลายรู ปอยู่ ทําหน้ าที่เป็ นนั กดนตรี และนักฟ้ อนรําคอยช่ วย
บรรเลงดนตรี และฟ้ อนรํ าในพิธีอันศักดิ์ สิ ทธิ์ ต่ างๆ เพราะในความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ และ
พุทธศาสนามหายาน และแม้ว่าในความเชื่อเรื่ องวิญญาณบรรพบุรุษของชาวเขมร เชื่อว่า เวลามี พิธี
อันศักดิ์ สิ ทธิ์ จะต้องมี การประโคมบรรเลงดนตรี ทางศาสนาอันศักดิ์ สิ ทธิ์ และฟ้ อนรํ าระบําอัน
ศักดิ์ สิ ทธิ์ ถวายด้วย อีกอย่างหนึ่ ง การแกะสลักภาพนางเทพอัปสรในปราสาทต่างๆ นั้ น เป็ นการ
ประดับประดาให้ปราสาทมี ความสวยงาม เพราะนางเทพอัปสรจะเป็ นหญิงที่ บริ สุ ทธิ์ เป็ นมงคล
ให้แก่ สถานที่สักการะ ไม่ใช่ สิ ่ งที่ไม่ดี ในความเชื่ อของชาวเขมร เชื่อว่า นางอัปสร ไม่ ใช่แค่ นางงาม