Page 223 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

205
หลักฐานต่างๆ ทั้ งจากศิลาจาริ ก ภาพสลักตามผนังของปราสาทโบราณหลายแห่ง โบราณวัตถุ และ
เอกสารต่างๆ พบว่า ทวงท่าการฟ้ อนรําของระบําอัปสรา หรื อระบําท่วงท่าโบราณนั้ น ได้เกิดขึ้น
ตั้งแต่สมัยฟูนันหรืออาณาจักรนครพนม เนื่องจากเขาค้นพบภาพสลักนางรํา และหนุมานรําที่ทําจาก
ดินเผาที่มีอายุราวศตวรรษที่ ๑ ภาพสลักนางรํานั้ นมีท่ารําที่เลียนแบบจากท่ารําของระบําอินเดีย ที่ได้
ใช้ในศาสนาพราหมณ์ นางรําในภาพสลักดิ นเผามีท่ารําแยกขาโดยให้นํ้ าหนักอยู่บนเท้าทั้ งสองข้าง
ให้ปลายเท้าทั้งสองหันออกไปด้านข้าง ส่วนมือทั้ งสองข้างยกขึ้ นสู งระหว่างหัว กางข้อศอกออก
ส่ วนนิ้วมื อด้านซ้ายหันออกข้างนอก และนิ ้วมื อด้านขวาหันเข้าหาตัวในกิริยาท่ าทางเป็ นไม้บรรทัด
หักงอ ท่ารําที่จําลองจากท่ารําของระบําในศาสนาพราหมณ์ของอินเดียถูกนํามาแสดงเฉพาะในราช
พิธีเพื่อรําถวายเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ของราชสํานักกัมพูชาในสมัยนั้ น แล้วได้พัฒนาเป็ นท่ารํา
ที่เป็ นอัตลักษณ์ของเขมรโดยเฉพาะ นั กวิจัยบางท่านได้บอกว่า ก่ อนเขมรได้รั บศาสนาพราหมณ์
ศิลปวัฒนธรรม และการฟ้ อนรําจากอิ นเดีย เขมรได้สร้างวัฒนธรรมของตนเองแล้ว ซึ่ งเป็ นการนับ
ถือสิ่งเหนื อธรรมชาติ วิญญาณผีบรรพบุรุษหรื อเรี ยกว่า ผีปู่ ตา และนับถือผู ้ หญิงเป็ นใหญ่ใน
ครอบครัว และประเทศชาติ (นางนาคเป็ นราชินีองค์แรกของเขมร) ซึ่ งเชื่อว่าสิ่งเหล่านี้ อยู่ปกปัก
รักษาดู แลให้ชาวบ้านมีความสุข เขมรก็มีการฟ้ อนรํา และเครื่ องดนตรี ของตนเอง ซึ่งเป็ นวงดนตรี วง
แรกที่มีชื่อว่า ดนตรี อารักษ์ (เพลงเมมวด) เพื่ อประโคม และรําถวาย ขออ้อนวอนวิญญาณผีบรรพ
บุรุษ หรื อผีปู่ ตาให้ช่ วยปกปั กรักษาให้ มีความสุ ข ความเจริ ญ มีโชคมีลาภ หรื อแสดงขอวิงวอนให้
วิญญาณผี ปู่ ตาไม่ให้โกรธเคื องต่อลูกหลาน รูปแบบความเชื่อเหล่านี้ ได้สื บทอดต่อกันมาตลอด
จนถึงปัจจุ บันนี้ ในรู ปแบบการเล่นเมมวด หรื อการเข้าทรงรู ปอารักษ์เพื่อขออ่อนวอนให้ผี ปู่ ตา หรือ
วิญญาณอันศักดิ์ สิ ทธิต่ างๆ ไม่มาทําให้ลู กหลานได้เป็ นโรค ป่ วยเจ็บไข้
ในพิธีเล่นเมมวด หรื อเข้าทรงอารักษ์ของชาวเขมรนั้ น มีการละเล่ นดนตรี การร้อง และ
การฟ้ อนรําด้วย แต่จะเป็ นการละเล่นที่ ใช้ทํานองเพลง และท่ารําของชาวบ้านทั่ วไป ไม่มีการแต่ง
กายดังการแสดงในราชสํานัก ในทํานองเดียวกันนี้ ในราชสํานัก พระมหากษัตริ ย์ทุกรัชกาลก็ทรงมี
ผีบรรพบุรุษ หรื อวิญญาณศักดิ์ สิ ทธิอยู่คุ ้ มครองพระองค์ดังเช่นกับชาวกัมพูชาทั่ วไป พระองค์จึงมี
กลุ่ มดนตรี และนักฟ้ อนรําประจําราชสํ านักเพื่ อรําถวายวิญญาณผีบรรพบุรุษ หรื อวิญญาณศักดิ์ สิ ทธิ
ของพระองค์เช่นกัน เพื่อให้วิญญาณเหล่ านั้นมาช่ วยคุมครองพระองค์ให้ มีฤทธิ เดช มีอํานาจอัน
สู งส่ง สามารถชนะศัตรู ได้ทุกทิ ศานุทิศ แต่การแสดงดนตรี และการฟ้ อนเพื่ออ้อนวอนวิญญาณศักดิ์
สิ ทธิในราชสํานัก อาจมีความประณีตงดงาม และครึ กครื้ นมากกว่าการแสดงของชาวบ้าน แนวคิด
เหล่านี้ ทําให้พระราชา และประชาราษฏร์ได้รั บลัทธิศาสนาพราหมณ์เข้ามาในราชอาณาจักรอย่าง
ง่ายดาย รวมทั้งรั บศิลปะดนตรี การแสดง และการฟ้ อนรําลัทธิพราหมณ์มาใช้ในราชสํานักเพื่ออยู ่ คู ่
กับเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ ตลอดมา เทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ (พระศิ วะ พระวิษณุ พระพรหม