Page 218 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

200
แบบชาวบ้านกลุ ่มชาติพันธุ ์ไทยเขมร และชาวกัมพูชาเรี ยกว่าวงอารักษ์ จากตํานานการฟ้ อนรําซึ่ ง
ชาวบ้านเชื่อว่า แถนสั ่งให้ทําเครื่ องดนตรี เพื่อให้เหมาะสมกับการฟ้ อนรํ า เช่น ในพงศาวดารล้าน
ช้าง (ตํานานขุ นบรม) ได้กล่าวถึ งการฟ้ อนรํา ความว่า “พระยาแถนหลวง” ได้ส่ ง “ศรีคันธพระ
เทวดาลงมาบอกสอนคนทั้งหลายให้ เฮ็ดฆ้องกลอง กรั บ เจแวง ปี่ พาทย์ พิณเพี้ ยะ เพลงกลอนได้
สอนให้ดนตรี ทั้ งมวลและเล่าบอก ส่วนครู อันขับฟ้ อนฮ่อนนะสิ ่งสว่าง ระเมงละมางทั้งมวลถ้วน
แล้ว” เพื่อว่าประชาชนจะได้มี “เครื่ องอันจักเล่ น จักหัว แลเสพรําคําขับทั้ งมวล” (หอสมุดแห่งชาติ.
2506 : 8) จากหลักฐานดังกล่าวแสดงให้เห็ นว่า ชาวบ้านมีความเชื่ อว่าพระยาแถนหลวงผู้ เป็ นใหญ่
ในหมู่เทวดา สั ่งเทวดามาฝึ กสอนมนุษย์ให้ รู้จักทําเครื่ องดนตรี การขับร้อง และการฟ้ อนรํา ดังนั้น
การฟ้ อนรํา การเล่นดนตรี ได้เกิดขึ้ นและพัฒนามาในชุ มชนต่างๆ ที่ก่อตั้ งเป็ นอาณาจักรมานานแล้ว
นับแต่สมัยทวาราวดี ศรี วิชัย ละโว้ เชียงแสนก่อนที่จะถึงยุคสุ โขทัย เช่นเดี ยวกับในพิธีกรรมของ
อินเดี ยที่เชื่อว่าเทพหรื อเทวดาทรงฟ้ อนรํา เล่นดนตรี ด้านดนตรีในระบําอัปสรสราญ ใช้วงกันตรึ ม
ที่เล่นในพิธีกรรมมม็วต เพื่อบู ชาผีมาในอดีต ในกัมพูชาเรี ยกว่าเพลง อารักษ์
จากพงศาวดารล้านช้าง (ตํานานขุนบรม) ชี้ ให้เห็ นความคิดแบบชาวบ้านเชื่ อว่า
แถนหรือผี เป็ นผู ้ สั่งให้ทําเครื่ องดนตรี ให้เหมาะสมกับท่ ารํา เหมาะสมกับการฟ้ อนรํา เช่น การ
ฟ้ อนรําในพิ ธีกรรมอันศักดิ์ สิ ทธิ์ หรื อการฟ้ อนบูชา ในประเทศอินเดีย การฟ้ อนรําบูชาจะเป็ นเทพ
หรื อเทวดาสั ่งให้มีการบรรเลงดนตรี ประกอบการฟ้ อนรํา เช่น พระอิศวรทรงฟ้ อนรําและมี เทพองค์
อื่นทรงเล่นดนตรี มีพระพรหมตีฉิ่ ง พระนารายณ์ตีโทน พระอินทร์เป่ าขลุ ่ย พระลักษมีขับร้อง มี
พระภรตฤษี ทําหน้าที่จดบันทึกท่ารํา ปรากฏที่ทับหลังปราสาทศีขรภูมิ ซึ่ งเป็ นความเชื่อเกี่ยวข้อง
กับเทพในศาสนาพราหมณ์ ความเชื่ อแบบชาวบ้าน เช่ น การเล่นแถน (จากพงศาวดารล้านช้าง) ที่
รับสืบทอดกันมา ความเชื่อว่าผีฟ้ าสั่ ง ส่ วนประเทศกัมพูชาเชื่อว่าเทพสั่ง เป็ นการผสมผสาน
เช่นเดียวกับตํานานการฟ้ อนรําโนราของภาคใต้ ที่เทพสั่ง ซึ่ งชี้ ให้ เห็นว่านาฏกรรมหรื อดนตรี แบบ
ท้องถิ ่น มีการผสมผสานวัฒนธรรมแบบชาวบ้าน กับวัฒนธรรมอินเดียที่ ขยายเข้าสู่วัฒนธรรมขอม
โดยใช้การฟ้ อนรําในประเพณี ฉลองสมโภชเวลาเกิดเหตุร้ ายแก่บ้านเมือง
ภูมินิเวศของนางอัปสรา คือ ฟ้ า ดิ น นํ้ า ลม และรุ กขเทวดา อากาศเทวดา ไฟ ที่มา
ของเทพคือ สัญลักษณ์ต่างๆ เช่น พระอินทร์ เป็ นเทพที่มีตาทิพย์เต็มตัว เพราะมีความเจ้าชู้ ฤาษีเลย
ทําโทษให้กลับเลยทําโยนี ให้เป็ นอัศนัย (ตา) คือจุดที่สวยงาม
3. ด้านการแต่ งกาย
การแต่งกายมีการแบ่งพื ้นที่ระหว่ างส่วนบนและส่ วนล่าง ส่ วนบนถือเป็ นของสูงเป็ น
ส่ วนที่ต้องเคารพบูชา ส่วนล่างเป็ นส่วนที่ใช้ประโยชน์ และในส่วนที่มีความสําคัญเทียบกับโยนีใน
ศาสนาพราหมณ์ ชาวบ้านจะใช้จับปิ้ งปิ ดไว้ เสมือนเป็ นสิ่ งต่อรองระหว่างส่ วนบนกับส่วนล่าง ถ้า