Page 217 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

199
2. การผสมผสานทางด้ านดนตรี
ข้อสําคัญในการแสดงจะต้องมีพิธีโหมโรงบรรเลงเพลงประกอบด้วย ระนาดเอก
กลอง 2 ชุด ชุดใหญ่ 2 ใบ กลองเล็ก 1 ใบ ฉิ่ ง 2 ชุด ย ังประกอบด้วยกลองชุ ดแบบสากล 1 ชุด พิณ
กีต้าเบส เครื่ องดนตรี นี้ ตั้ งอยู่ ด้านละฟากข้างหน้าของเวที มีการบรรเลงพร้อมกัน แต่ เวลาแสดง
ลิเกบางตอน เช่น ตอนโศกเศร้าใช้เฉพาะชุดดนตรี ระนาทอย่างเดี ยวบรรเลงหรือเป็ นเพลงช้า ถ้าบท
บู้เร่ าร้อนจะบรรเลงกลองชุดสากลบรรเลงพร้อมกัน สิ่ งที่สะท้อนความเชื่ออี กคือ ตั้งพระพิฆเนศ
ประกอบความขลังไว้ข้าง “ครูแก่ ”เพราะเชื่อว่า การแสดงสามารถใช้ สติปัญญาได้ราบรื่ น มีความ
ปลอดภัยในกิจกรรมตลอดการแสดง แต่ไมเคิล ไรท์ เสนอว่า พระพิฆเนศนั้ นเป็ นเทพที่ถู กประหาร
เด็กที่ปลดอุ ปสรรคของชาวโลก เป็ นเทพที่ที่ทรงเสน่ ย์ และได้รั บความเคารพรักของประชาชนใน
อุษาทวี ปมากที่สุ ดองค์หนึ่ งในบรรดาเทพทั้งหลายของชาวฮิ นดู ชาวพุทธ ตั้งแต่ธิเบตจนถึงเกาะ
บาหลี และตั้งแต่ บอมเบย์จนถึงเมืองจาม คนทุกชั้นวรรณะอาจเข้าถึงพระพิฆเนศได้ ใครเป็ นทุ ก
เดือดร้อนเข้าถึงท่านได้โดยไม่ต้องถือศี ลหรื อมีพิธี รีตองมากนักเพราะท่านไม่ถื อตัว คนส่ วนใหญ่
นับถื อพระพิฆเนศเป็ นเจ้าที่เจ้าทาง ไว้รูปของท่านกับพื้นใกล้ประตูพื้ นบ้าน เพราะถือว่าท่านเป็ นเจ้า
ธรณีประตู ใครเข้าใครออกจะได้คุ ้ มครอง โชคลาภ พ่อค้าพาณิ ชมักนับถือท่านเป็ นเจ้าแห่งโชคลาภ
ใครไหว้ดี พลีถู กจะมีกิจการเจริ ญ นักเรี ยน ครู ศิลปิ น และนักปราชญ์นับถือท่านเป็ นปรมาจารย์เจ้า
แห่งศิ ลปวิทยา (ไมเคิล ไรท์ . “พระพิฆเนศ :เทพบุตรที่ถูกประหาร.” ศิ ลปวัฒนธรรม. 10 (9) : 86 –
87 ; กรกฎาคม 2532)ชี้ ให้เห็นว่าลิเกที่แสดงในพื้ นที่จังหวัดสุ รินทร์มีการปรับให้เข้ากับคุ ณค่าแห่ง
ชีวิต สะท้อนพลังของพระอิศวรและพระนางศักติ และพระพิฆเนศผู ้ เป็ นบุ ตรของทั้งสองพระองค์
ตามความเชื่อของอินเดี ยได้ผสมผสานกับศิลปวัฒนธรรมกับความเชื่ อท้องถิ่นสุริ นทร์มาเป็ น
เวลานาน แต่รูปแบบของการฟ้ อนรําเริ่มด้วยการบรรเลงเพลงที่มีระนาท กลอง กลองโทน มีการ
ร้องเพลงทํานองเพลงแขก “สะรามานา ...” ก่อนผู ้ แสดงฟ้ อนรําหน้าเวที การฟ้ อนจังหวะช้าตาม
จังหวะของเสี ยงดนตรี ท่าสําคัญคือ ท่าพนมมือเคารพพร้อมคํากล่าวขอบคุ ณเจ้าภาพ และผู ้ ชม และ
ขอสิ ่งศักดิ์ สิ ทธิ์ ปกปั กปกป้ องการแสดงในวันนี้ เนื้ อหาของเรื่ องประกอบการฟ้ อนรําอย่างท่านางรํา
แบบนางอัปสรา เป็ นเรื่องราว ราชอาณาจักรทรงมีพระมหากษัตริ ย์ครองเมืองหลายเมื อง มีการสร้าง
ความสัมพันธ์ ด้วยการทําสงคราม กู้ชาติบ้านเมื องซึ่ งสะท้อนระบบการปกครองที่มีพระมหากษัตริ ย์
กับประชาชนของแผ่นดิน ทํานองร้องรํา สร้างบทบาทการแสดง เรื่ องราวของการปกครองสมัย
2,000 กว่าปี มาแล้ว สอดภาษาโวหารเป็ นคําร้องราชาศัพท์ บ่งบอกได้ว่า มีศิลปด้านภาษา เช่น
วรรณกรรมสันสกฤตและพุทธศาสนาปะปนกับภาษาท้องถิ่ น เช่น ภาษาเขมร,ลาว,กูย และมอญ
เป็ นต้น
ระบําอัปสรสราญ ใช้วงกันตรึ มพื้ นบ้านซึ่ งเป็ นดนตรี ที่เล่นในพิธีกรรมความเชื่ อ