Page 213 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

195
ตลอด ถ้ามองดูชุ มชนในปัจจุบัน งานฉลองวันเกิ ด บวชนาค แต่งงาน งานขึ้นบ้านใหม่ งานเกษียณ
รําหน้าไฟ (งานเผาศพ) งานพิธีบูชาสถานที่ศักดิ์ สิ ทธ์ (งานขุดแต่งปราสาทขอม งานบุญฉลองศาลปู่
ตา)ก็มักมีการฟ้ อนรํา อย่างน้อยมีการรําวงช่วยให้งานสนุกสนาน สวยงาม แม้แต่ จะชกมวย ตีดาบก็
ต้องมีการรําไหว้ครู เป็ นการอุ่นเครื่ อง กลุ่มชาติพันธุ์ชาวกูยที่บ้านแตล อําเภอศี ขรภูมิ จังหวัด
สุ รินทร์ เป็ นกลุ่มที่ไม่มีลายลักษณ์อักษรเป็ นสื่ อติดต่อทําความเข้าใจกันก็ย ังมีการฟ้ อนรําฉลองใน
รื่นเริ งของเทศกาลปี ใหม่ตกในเดือนเมษายนของทุ กปี การฟ้ อนเป็ นลักษณะรู ปวงเหมือนรําวง
มาตรฐานของไทย เรี ยกว่า “รํ ากงก้าหรือรําวงมืด” โดยจัดพื้ นที่เป็ นซุ ้ มปกคลุมด้วยใบไม้แล้วคู่รํา
หนุ ่ มสาวจะร้องเพลงผ่ านรําลอดซุ ้มไป เป็ นการเปิ ดโอกาสให้หนุ่ มใกล้ชิดสนิ ทกันในความรัก โดย
ใช้พื้ นที่ในลานกว้างของหมู่บ้าน (วิลาศ โพธิสาร. 2554, มี นาคม 15) จากการสังเกตเพื่อการ
ศึกษาวิจัย พบว่า การฟ้ อนรําในช่วงปี 2540 ถึงปัจจุบัน (2554) ทั้งกลุ ่มชาวกูย (เล่นมออะจีง) ชาว
เยอ (เล่นสะเอ็ง) ชาวเขมร (เล่ นโจลมะม็อด) ชาวลาว (เล่นอ้อหรื อแถน) พื้นฐานของท่าเต้นรําเกิ ด
จากความเชื่อเกี่ยวกับผีบรรพบุรุษ ท่าฟ้ อนรําจากสิ่งที่ปรากฏการตามธรรมชาติ ปรุงแต่งฟ้ อนรํามา
จากกลุ ่มชาติพันธุ์ข้างเคียง หรื อรับจากหลักสูตรการศึกษาในสถานศึกษาของรัฐที่เชื่ อมโยงมาย ัง
ท้องถิ ่นของประเทศ
ท่าฟ้ อนรําของชาวกูยและชาวเยอที่เป็ นพื้นฐานออกมาจากความรู ้สึ ก แสดงความดีใจเมื่อ
ฟ้ อนมื อยกสูงเหนือศี รษะและฟ้ อนเร็ว แสดงความพอใจระดับมือฟ้ อนระดับหน้าอกหน้าตาสดใจ
หรื อยิ้มอย่างนางอัปสรา การยิ้มที่ไม่พอใจจากการบรรเลงเสี ยงดนตรี หรื อเกิดจากญาติ หรื อสามีมา
สังเกตและยืนล่วงเกินพื้นที่ ขณะมีพิธี กรรมจะมีอาการเคลื่อนไหวขอสมา (ขอสิ ่งของจากการปฎิ บัติ
ตนผิดจารี ตประเพณีเรี ยกว่า ผิดผี) การฟ้ อนแข็งตึ งการเคลื่อนไหวแขนขาอาการขึ งตึงทั้ งเร็ว และ
บางช่วงอ่อนตัวทรุดลงทุกส่ วนของลําตัว เพื่อแสดงตัวขอสิ่ งที่ตนปรารถนา แต่ จุดสําคัญคือการ
ไหว้ครูมีลักษณะการฟ้ อนขย ับเหมือนช้างเดิ น ซึ่ งสังเกตได้จากครูบามอการฟ้ อนรําลักษณะอาการ
นิ ่ง สงบ รอคอยควบคุมสมาชิ กมอฟ้ อนที่รบกวนการฟ้ อนสมาชิ กอื่น ๆ การฟ้ อนมองเห็นถึงการ
เชื่อมโยงความเชื่อที่ มาจากผีสั ่ง ที่สัมพันธ์ กับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และความคุ ้ นเคยที่คิ ด
ปฏิบัติประจําวันจนคุ้ นเคยเป็ นนิ สัย
การแสดงท่าฟ้ อนรําของกลุ ่มชาวเขมรสะท้อนออกมาในแนวธรรมชาติที่ปรั บเปลี่ยนได้
ชัด เช่ น จังหวะมะลบโดงที่ใช้ร่มเงามะพร้าว ซึ่ งเป็ นรู ปแบบคุณค่าจากพืชที่เกิดประโยชน์ใน
ชีวิตประจําวันบ่งบอกคุณลักษณะจิ ตใจที่ละเอีอดอ่อน หรื อการถอดรู ปแบบการเต้นกะโน๊บติงตอง
(กะโน๊บเป็ นแมลงสี เขียวตัวผู ้ เล็กตัวเมียจะตัวโตกว่าเมื่อผสมพันธุ์แล้วตัวเมียต้องกัดตัวผู ้ ให้ตาย
แล้วตัวเมียทําหน้าที่วางไข่) ติ งตอง (ติงตอง คือ ตําข้าว) (ภาษากูย เรี ยกว่ากันยาหาน) ของชุมชนชาว
เขมรบ้านนาสาม บ้านนาสม อําเภอเมือง จังหวัดสุ รินทร์ใช้ผู ้ ชายแสดงทั้งหมด ท่ารําเลี ยนแบบ