Page 212 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

194
เขมรได้เชิดชูปรุ งแต่งที่โดดเด่ นเข้าสู่ ระดับชาติ ได้ ดังตัวอย่าง การพัฒนาวัฒนธรรมเรือมอันเร
ช่วยให้เข้าใจความเป็ นมาวิ ถีชีวิตของชาวบ้านที่เกี่ยวกับมนุษย์ กับสภาพแวดล้อมทางกายภาพ หรื อ
สังคมมนุษย์ หรื อระบบคิดความเชื่อ และศาสนาของชาวบ้านที่หลากหลาย ทุกปี เปิ ดโอกาสแสดง
ในงานช้างประจําปี ของจังหวัดสุรินทร์ มองเห็นการรําพื้นเมือง เรื อม แปลว่า รํา อันเร แปลว่า สาก
ตําข้าว การรํ ากระทบสากของชาวจังหวัดสุ รินทร์ เป็ นการรําระหว่างชายกับหญิง ซึ่ งส่วนมากเป็ น
หนุ ่ มสาว มีการพัฒนาการรําตามจังหวะเสี ยงเพลง หนุ่มต้องเป็ นผู ้ แสดงความกล้าที่จะเป็ นผู้ นําสาว
ออกมาเพื่อรําระหว่างไม้ซึ่ งกําลังกระทบกัน มี จังหวะเจิ งมูย แปลว่าเท้าเดียว จังหวะช้า จังหวะเจิง
ปี ร์ เป็ นจังหวะเร็ว ชวนให้ผู ้ เล่ นหรือผู้ ชมสนุ กสนาน จังหวะมะลบโดง แปลว่าร่ มมะพร้าว จะเป็ น
จังหวะช้ากว่าเจิงมูย สะท้อนถึงพืชผลไม้ที่เกี่ยวข้องวิถี ชีวิตชาวบ้าน ส่วนดนตรี ประกอบด้วยการ
รํากระทบไม้มีปี่ ไน หรือปี่ อ้อ 1 เลา กลองที่ตี บรรเลงอย่างกันตรึ ม 2 ใบ ด้านศิลปวัฒนธรรมของ
กลุ่มลาว มี การทําบุญบ้องไฟในช่วงเดือนพฤษภาคมทุกปี ชาวลาวที่บ้านธาตุ ตําบลธาตุ อําเภอ
รัตนบุรี จังหวัดสุ รินทร์ เมื่อมีเทศกาลประจําปี เป็ นงานแสดงช้างประจําปี ในเดือนพฤศจิ กายนของ
จังหวัดสุริ นทร์ รั ฐสนับสนุ นโดยเปิ ดโอกาสให้ชาวบ้านได้เผยแพร่วัฒนธรรมพื้นบ้าน เมื่อมีผู ้ สนใจ
ศึกษาช่ วยสร้างความเข้าใจประวัติ ความเป็ นมาของความเชื่ อกันมาแต่โบราณกาล การทําบุญบั้งไฟ
จะทําให้ฝนตกถูกต้องตามฤดูกาล ซึ่ งจะได้ทํานาได้ผลเต็มที่และจะได้นําความผาสุ กนานาประการ
มาสู่ครอบครัวในหมู่ บ้านหรื อตําบลนั้ น ๆ ความเชื่อเช่ นนี้ สื บเนื่ องมาจากนิทานเก่าแก่ที่ เล่าต่อมาช้า
นาน เช่น ตํานานท้าวผาแดง นางไอ่ (จังหวัดสุริ นทร์. 2512 : 26 – 29) ซึ่ งชาวบ้านเชื่อว่าท้าวผาแดง
เป็ นเทพเจ้าแห่งฝนซึ่ งมีนามว่ า พญาแถน ฉะนั้นการที่จะบวงสรวงเพื่อบันดาลขอให้ฝนตก จึงต้อง
บวงสรวงด้วยการทําบุญจุดบ้องไฟก่ อนการปักดําทํานา คือ ในระหว่างเดื อนพฤษภาคมทุกปี
ท่ารําพื้นบ้านนั้ นมีกําเนิ ดมาอย่างไร คนสมัยก่อนนั้ นถือว่า การรําเป็ นของสูง เป็ นของวิเศษ
จากตํานานการฟ้ อนรํ าไทยมักมีเรื่ องราวมาจากเทวดา เช่น ตํานานพงศาวดารล้านช้างกล่ าวว่าพระ
ยาแถนหลวงผู้ เป็ นใหญ่ในหมู ่เทวดาสั ่งเทวดามาฝึ กสอนมนุษย์ให้รู ้จักทําเครื่ องดนตรี การขับร้ อง
และการฟ้ อนรํา โนราภาคใต้ ตํานานเล่าว่ า ได้มาจากเทวดา หรื อตํานานที่เรารับมาจากอิ นเดีย บาง
ตํานานกล่ าว่า รํามีทิพย์กําเนิ ดมาจากพระอิศวร บางตําราว่ ามาจากพระพรหม (ปณิ ธิ หุ่ นแสวง. 2518
: 128) การรําแกลมออของชาวกู ยบ้านแตล ตําบลแตล อําเภอศีขรภู มิ จังหวัดสุริ นทร์ ที่ผู ้เฒ่าผู้ แก่ เล่า
การฟ้ อนการรําสั่งมาจากพระยาแถน เมื่อทําพิธีกรรมการละเล่ นแล้วจะหายป่ วยไข้ หรื อฟ้ อนบูชา
ครู หรื อฟ้ อนให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล หรือเชื่ อว่าฟ้ อนสร้างความสามัคคีสร้างสิ ่ งดี ๆ เข้าสู่หมู่บ้าน
และฟ้ อนเพื่อให้พ้นจากเภทภัยพิบัติ จากธรรมชาติ
อย่างไรก็ตามชาวพื้นบ้านพื้นเมืองแต่ละท้องถิ่นก็มีแบบฉบับการฟ้ อนรําของท้องถิ่นตน
เช่นการฟ้ อน การเซิ้ ง การรํากลองยาว เป็ นต้น นับได้ว่าการฟ้ อนรํา เป็ นของคู ่ชีวิตชาวไทยโดย