Page 208 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

190
ฟ้ อนรําในช่ วงปี 2540 ถึงปัจจุบัน (2554) ทั้ งกลุ ่มชาวกูย (เล่นมออะจีง)ชาวเยอ(เล่นสะเอ็ง) ชาว
เขมร(เล่นโจลมะม็อด) ชาวลาว(เล่นอ้อหรื อแถน) พื้นฐานของท่ าเต้นรําเกิ ดจากความเชื่อเกี่ยว กับผี
บรรพบุรุษ ท่าฟ้ อนรําจากสิ่งที่ปรากฏการตามธรรมชาติ ปรุงแต่งฟ้ อนรํามาจากกลุ ่ มชาติพันธุ ์
ข้างเคียง หรื อรับจากหลักสู ตรการศึกษาในสถานศึกษาของรัฐที่เชื่อมโยงมาย ังท้องถิ่นของประเทศ
ท่าฟ้ อนรําของชาวกูยและชาวเยอที่เป็ นพื้นฐานออกมาจากความรู ้สึ ก แสดงความดีใจเมื่อ
ฟ้ อนมื อยกสูงเหนือศรี ษะและฟ้ อนเร็ว แสดงความพอใจระดับมือฟ้ อนระดับหน้าอกหน้าตาสดใจ
หรื อยิ้มอย่างนางอัปสรา การยิ้มที่ไม่พอใจจากการบรรเลงเสี ยงดนตรี หรื อเกิดจากญาติ หรื อสามีมา
สังเกตและยืนล่วงเกินพื้นที่ ขณะมีพิ ธีกรรมจะมีอาการเคลื่อนไหวขอสมา (ขอสิ ่งของจากการปฎิ บัติ
ตนผิดจารี ตประเพณีเรี ยกว่า ผิดผี) การฟ้ อนแข็งตึ งการเคลื่อนไหวแขนขาอาการขึงตึงทั้ งเร็ว และ
บางช่วงอ่อนตัวทรุ ดลงทุกส่ วนของลําตัว เพื่อแสดงตัวขอสิ ่งที่ตนปรารถนา แต่ จุดสําคัญคือการ
ไหว้ครูมีลักษณะการฟ้ อนขย ับเหมือนช้างเดิ น ซึ่ งสังเกตได้จากครูบามอการฟ้ อนรําลักษณะอาการ
นิ ่ง สงบ รอคอยควบคุมสมาชิ กมอฟ้ อนที่รบกวนการฟ้ อนสมาชิ กอื่น ๆ การฟ้ อนมองเห็นถึงการ
เชื่อมโยงความเชื่ อที่มาจากผีสั ่ง ที่สัมพันธ์ กับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และความคุ ้ นเคยที่คิ ด
ปฏิบัติประจําวันจนคุ้ นเคยเป็ นนิ สัย
การแสดงท่าฟ้ อนรําของกลุ ่มชาวเขมรสะท้อนออกมาในแนวธรรมชาติที่ปรั บเปลี่ยนได้
ชัด เช่ น จังหวะมะลบโดงที่ใช้ร่มเงามะพร้าวซึ่ งเป็ นรูปแบบคุณค่าจากพืชที่เกิดประโยชน์ใน
ชีวิตประจําวันบ่งบอกคุ ณลักษณะจิ ตใจที่ละเอีอดอ่อน หรื อการถอดรู ปแบบการเต้นกะน๊ อบติงตอง
(กะน๊อบเป็ นแมลงสี เขียวตัวผู ้ เล็กตัวเมียจะมีตัวโตกว่าเมื่อผสมพันธุ ์แล้วตัวเมียต้องกัดตัวผู้ให้ตาย
แล้วตัวเมียทําหน้าที่วางไข่)ติงตอง (ติ งตองคือ ตําข้าว) (ภาษากูยเรี ยกว่ากันยาหาน)ของชุ มชนชาว
เขมรบ้านนาสาม บ้านนาสม อําเภอเมือง จังหวัดสุ รินทร์ใช้ผู ้ ชายแสดงทั้งหมด ท่ารําเลี ยนแบบ
แมลงผ่านการปรุ งแต่ ง เปลี่ยนผ่านจากชาวบ้านสู่ สถานการศึกษาจนเป็ นรู ปแบบพื้ นบ้านที่สังคม
ระดับจังหวัดเข้าสู่ ระดับประเทศยอมรับ ทั้ งมีการช่วยเสริ มการพัฒนาการฟ้ อนจากผู ้ นําการศึกษา
ท้องถิ ่นคือครู สมพงษ์ สาคเรศ ผ่านการยอมรั บของผู ้ นําทางการศึกษาระดับจังหวัดสุริ นทร์ คื อ
ผู ้ อํานวยการปลั ่งศรี มูลศาสตร์ การแสดงเสนอในงานช้างประจําปี ทุกปี เป็ นการขับเคลื่ อนจาก
หมู่บ้านนี้ จึงได้รับการสนับสนุ นทางสื่อโทรทัศน์ทางช่ อง 4 บางขุนพรหม ปี 2508 รู ปแบบการ
ฟ้ อนมี ท่าไหว้ครู , การเคลื่อนไหวที่เกี่ยวกับการใช้ส่ วนประกอบของร่างกายในชี วิตประจําวันตั้งแต่
หลับกระทั่งตื่น, ลักษณะอาการสัมพันธ์ ชีวิตของสัตว์ตามธรรมชาติตามท้องไร่ท้องนาหรื อป่ า จอม
ปลอกธรรมชาติชาวบ้านได้จําไว้ และการมีโอกาสปะทะสังสรรค์กับสังคมหมู่บ้าน จึ งเปิ ด
ความรู ้สึ กแล้วสะท้อนออกเป็ นเป็ นท่าฟ้ อน การสื บทอดอย่างต่อเนื่องจึงเกิดการปรั บขัดเกลาจังหวะ
ท่าเต้นรําช้าเร็ว หรื อเหมาะสมหรื อไม่ สังคมกลุ ่มเป็ นผู้ตัดสินการยอมรับด้วยความพอใจ ตัวอย่าง