Page 209 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

191
ท่าตั ๊กแตนตําข้าวที่ มีลีท่าเต้นนับลักษณะที่มนุษย์เข้าใจธรรมชาติ ส่ วนเพลงท่ารํานั้ นแนวคิดการร้อง
มาจากเพลงอาย ัย ซึ่ งเป็ นเพลงเขมรผสมผสานกับเพลงไทยลาวเรี ยกว่า เพลงอาย ัย (พิชิต บุราคร
อายุ 65 ปี ครู เกษียณจากโรงเรียนสุ รวิ ทยาคารผู้ เคยแสดงกะน็ อบติงตองสมัยเป็ นนักเรี ยนสุ รวิทยา
คารและเสนอรายการแสดงออกทางสื่ อทีวีโทรทัศน์ช่อง 4 วิลาศ โพธิ สาร ผู้สัมภาษณ์, พิชิต บุ ราคร
เป็ นผู้ ให้ สัมภาษณ์ ที่บ้านแตล อ.ศี ขรภูมิ จ. สุรินทร์ เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2553)
ส่ วนการฟ้ อนรําของชาวลาวที่ดํารงอยู่ได้ทุกวันนี้ เพราะเกิดจากความเชื่อว่าเป็ นพวกที่มี
ความเจริ ญสืบเชื้ อสายมาจากแถน, เทียน,ไท, ไท้ หมายความว่า ฟ้ า หรื อ เจริญ (สิ ลา วีระวงส์.
ประวัติศาสตร์ ลาว. กรุ งเทพฯ : บริ ษัทมติชน. 2539, หน้า 15.)ปัจจุบันนี้ ชาวลาวมีพิธีกรรมสํานึกถึ ง
ผีบรรพบุรุษ จัดเป็ นประเพณีที่ สําคัญของชาวลาวอีสานเรี ยกว่า บุญบั้ งไฟ จัดอยู่ในช่ วงเดือน
พฤษภาคมต่อเดื อนมิถุนายน (เดือนหก)ของทุกปี เป็ นประเพณี ก่อนฤดูกาลทํานา ในแง่มุม
ประวัติศาสตร์ และตํานานบุญบั้ งไฟ ซึ่ งปรากฏในวรรณกรรมพื้นบ้านหลายเรื่ อง เรี ยกว่า ผาแดงนาง
ไอ่ เรื่ องพญาคันคาก เป็ นต้น กิจกรรมที่เป็ นสัญลักษณ์ที่ปรากฏตามที่สุ ริ ยา สมุทคุ ปต์และพัฒนา กิ
ติอาษา เสนอคือ อวัยวะเพศหญิงชายในท่าร่ วมเพศ มีการแสดงในช่วงฤดู กาลบุญบั้ งไฟ ในลักษณะ
การละเล่น ร้ องเพลง เต้นรํา ตี กลอง เป่ าแคนอย่างสนุกสนาน เขาเชื่อว่า เป็ นพิ ธีกรรมแห่งความ
สมบูรณ์ (สุ ริยา สมุ ทคุปต์ และพัฒนา กิติ อาษา. สัญลักษณ์ สํ าคัญในบุญบั้งไฟ. สํานักวิ ชาเทคโนโลยี
สังคม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุ รนารี . 2541, หน้า 25.)กิ จกรรมอย่างต่อเนื่ องจากของการฟ้ อนรํา
ได้พัฒนารู ปแบบความเป็ นอัตตลักษณ์ของชาวลาวตั้ งแต่อดี ตอดีตถึงปัจจุบัน มีการแห่ บุญบั้ งไฟ
ประกอบการฟ้ อนรําให้เกิดความขลังมีจังหวะสวยงาม แต่งกายบ่งบอกเป็ นตัวเอง การร้องเพลง
เหยา ขับลําประกอบเสียงดนตรี และที่สําคัญปรับเปลี่ยนเป็ นเรื่ องเป็ นราวตํานานชี วิต ตํานาน
ประวัติความเป็ นมาของชนชาติลาว พร้อมกับนิทานก้อม ในรูปแบบการแสดงหมอลําบนโรงหรื อ
เวที ขณะนี้ เป็ นรู ปแบบผสมผสานกับกลุ ่มชาติพันธ์ ข้างเคียง มีความเป็ นสากล ตามความเจริ ญ
สมัยใหม่ที่เรี ยกว่า หมอลําซิ่ง ซึ่ งบทบาทที่แสดงออกมาเป็ นที่ยอมรับของกลุ ่มชาติอื่นๆ เช่น ชาวกูย
ชาวเขมรในพื้นที่ อีสานใต้
ท่ารําพื้นบ้าน ที่ใช้ในระบําอัปสรสราญ คือ ท่ากัจปกา แปลว่า เด็ดดอกไม้ ในท่า
รําถวายดอกไม้ มีทั้ งหมด 3 ท่า ปฏิบัติต่อเนื่ องกันนํามาจากท่ารําเรื อมอันเรหรือรําสากของสุริ นทร์
การเลือกท่ารํานี้ มาบรรจุไว้ เพราะตามธรรมเนียมนิ ยมในการเล่นดนตรี กันตรึ ม เมื่ อจะจบการแสดง
จะนิ ยมบรรเลงเพลงกัจปกา ซึ่ งมีความหมายแสดงถึงการจบหรื อเลิ กลา กัจปกา หมายถึง เด็ด
ดอกไม้ ท่ารําพื้นบ้านท่านี้ สอดคล้องกับท่วงทํานองเพลงกัจปกา ลักษณะท่ารําพื้ นบ้านในระบํา
อัปสรสราญเป็ นการฟ้ อนรําประกอบทํานองเพลงกันตรึ ม ไม่มีการตีบทประกอบการรํ า แต่จะเน้น
ให้เห็นความสวยงามของลี ลาการฟ้ อนรําที่พัฒนามาจากการตีความหมายของท่ ารําพื้นบ้าน ดังภาพ