Page 202 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

184
สิ นริ นทร์ จังหวัดสุ รินทร์ แสดงที่บ้านแตล ตําบลแตล อําเภอศีขรภู มิ จังหวัดสุริ นทร์ ในคืนวันที่ 10
เมษายน 2554 เจ้าภาพจ้างมาแสดงในงานบุญ 100 วัน พิธีกรรมก่ อนการแสดงได้ให้ ความสําคัญ
เรื่ อง เซ่ นสรวงเจ้าที่หมู ่บ้านบอกให้เจ้าที่รับรู ้ว่ามาแสดงในหมู่บ้านนี้ กล่าวขออภัยที่มีเสียงรบกวน
ขอให้กระบวนการแสดงลุล่วงไปด้วยดี ที่เวที การแสดงมีพิธีกรรมการตั้ งศาลพิธีกรรมกลางเวทีโรง
แสดง ตั้งระดับพื้ นที่สู งพอเหมาะกับการเคารพ ตั้ งหน้าโขนเป็ นสั ญลักษณ์หลักของวัสดุความเชื่ อ มี
สายตะกรู ด พระพิฆเณศ กรวยใบไม้ธูปเทียน จุดธู ปเทียนตลอดคืนหรือตลอดเวลาการแสดง รู ป
พระบรมฉายาลักษณ์ในหลาย และองค์พระราชินี ประดับธงชาติด้านข้าง 2 ผื น เครื่องบริ โภคเซ่ น
สรวงประกอบด้วย เหล้ากลั่ น (เหล้ากลั่ นหรื อเหล้าโรงงาน)ไก่ต้ม ผลไม้กล้วยส้ ม นํ้าดื่มนํ้าหวาน
(โค้ก) ข้าวต้มใบกล้วย ขนมนางเล็ดใส่ ถาดบูชา เกี่ยวกับหน้าโขนที่มีรูปแบบหน้าสะแหยะ หนวด
ครา แต่ลิเกคณะนี้ เรี ยกว่า “ครู แก่” เชื่ อว่าเป็ นครู ฝึ กหัดลิเก แสดงความเข้มแข็ ง เด็ดขาด ความมั่นใจ
ต่อการแสดงให้เกิดความสําเร็จของคณะแสดง ทั้ งนี้ มีครู ลิเกที่อาวุโสที่สุ ดชื่อ สังเวย กงจักร ทํา
พิธีกรรมควบคุมพิธีกรรมไหว้ครู ก่อนการแสดง และระหว่างแสดงตลอดคืน ขณะทําการแสดงผู ้
แสดงต้องถือปฏิ บัติตามกฎระเบียบและความเชื่อเพราะเชื่ อว่าอยู่ระหว่างเข้าทรง เมื่อถึ งช่วงหยุด
การแสดงต้องทําพิธีออกจากร่ างทรงอีก โดยมี สังเวย กงจักร ทําพิธีบอกกล่าวต่อหน้า ครู แก่ ผู ้
แสดงต้องมาร่ วมพิธีรับรู ้ทุกคน เสร็ จพิธีแล้วจึงเก็ บอุปกรณ์ การแสดงทุกอย่างได้
ข้อสําคัญขณะที่มีพิ ธีโหมโรงบรรเลงเพลงประกอบด้วย ระนาดเอก กลอง 2 ชุด ชุด
ใหญ่ 2 ใบ กลองเล็ก 1 ใบ ฉิ ่ง 2 ชุด ย ังประกอบด้วยกลองชุ ดแบบสากล 1 ชุด พิณ กี ต้าเบส เครื่ อง
ดนตรีนี้ ตั้งอยู่ด้านละฟากข้างหน้าของเวที มีการบรรเลงพร้ อมกัน แต่เวลาแสดงลิเกบางตอน เช่น
ตอนโศกเศร้าใช้เฉพาะชุดดนตรี ระนาทอย่างเดี ยวบรรเลงหรื อเป็ นเพลงช้า ถ้าบทบู ้ เร่ าร้อนจะ
บรรเลงกลองชุดสากลบรรเลงพร้อมกัน สิ่ งที่สะท้อนความเชื่ออี กคือ ตั้ งพระพิฆเนศ ประกอบความ
ขลังไว้ข้าง “ครู แก่”เพราะเชื่อว่า การแสดงสามารถใช้สติปั ญญาได้ราบรื่ น มีความปลอดภัยใน
กิจกรรมตลอดการแสดง แต่ไมเคิล ไรท์ เสนอว่า พระพิฆเนศนั้ นเป็ นเทพที่ถูกประหาร เด็กที่ ปลด
อุปสรรคของชาวโลก เป็ นเทพที่ที่ทรงเสน่ ห์ และได้รับความเคารพรั กของประชาชนในอุษาทวีป
มากที่สุ ดองค์หนึ่ งในบรรดาเทพทั้งหลายของชาวฮิ นดู ชาวพุทธ ตั้ งแต่ธิเบตจนถึงเกาะบาหลี และ
ตั้งแต่บอมเบย์จนถึ งเมืองจาม คนทุกชั้ นวรรณะอาจเข้าถึงพระพิฆเนศได้ ใครเป็ นทุ กเดือดร้อน
เข้าถึงท่านได้โดยไม่ต้องถือศี ล หรื อ มีพิ ธีรีตองมากนัก เพราะท่านไม่ถื อตัว คนส่ วนใหญ่นับถื อ
พระพิฆเนศเป็ นเจ้าที่เจ้าทาง ไว้รูปของท่านกับพื้นใกล้ประตูพื้นบ้าน เพราะถือว่าท่านเป็ นเจ้าธรณี
ประตู ใครเข้าใครออกจะได้คุ้มครอง โชคลาภ พ่อค้าพาณิ ชมักนับถื อท่านเป็ นเจ้าแห่งโชคลาภ ใคร
ไหว้ดี พลีถูกจะมีกิ จการเจริ ญ นักเรียน ครู ศิลปิ น และนักปราชญ์นับถือท่ านเป็ นปรมาจารย์เจ้าแห่ง
ศิลปวิทยา (ไมเคิล ไรท์. 2532 : 86 – 87 ) ชี้ ให้เห็นว่าลิเกที่แสดงในพื้นที่ จังหวัดสุริ นทร์มีการปรั บ