Page 203 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

185
ให้เข้ากับคุ ณค่าแห่งชีวิต สะท้อนพลังของพระอิศวรและพระนางศักติ และพระพิ ฆเนศผู ้ เป็ นบุตร
ของทั้ งสองพระองค์ตามความเชื่ อของอินเดียได้ผสมผสานกับศิ ลปวัฒนธรรมกับความเชื่อท้องถิ ่น
สุ รินทร์มาเป็ นเวลานาน แต่รู ปแบบของการฟ้ อนรําเริ ่มด้วยการบรรเลงเพลงที่มีระนาท กลอง
กลองโทน มีการร้องเพลงทํานองเพลงแขก “สะรามานา ...” ก่อนผู้แสดงฟ้ อนรํ าหน้าเวที การฟ้ อน
จังหวะช้าตามจังหวะของเสียงดนตรี ท่าสําคัญคือ ท่าพนมมือเคารพพร้อมคํากล่ าวขอบคุณเจ้าภาพ
และผู้ ชม และขอสิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ปกปั กปกป้ องการแสดงในวันนี้ เนื้อหาของเรื่ องประกอบการฟ้ อนรํา
อย่างท่านางรําแบบนางอัปสรา เป็ นเรื่ องราว ราชอาณาจักรทรงมี พระมหากษัตริ ย์ครองเมืองหลาย
เมือง มีการสร้างความสัมพันธ์ด้วยการทําสงคราม กู้ชาติ บ้านเมืองซึ่ งสะท้อนระบบการปกครองที่ มี
พระมหากษัตริย์กับประชาชนของแผ่นดิน ทํานองร้องรํา สร้ างบทบาทการแสดง เรื่ องราวของการ
ปกครองสมัย 2,000 กว่าปี มาแล้ว สอดภาษาโวหารเป็ นคําร้องราชาศัพท์ บ่ งบอกได้ว่า มีศิ ลปด้าน
ภาษา เช่น วรรณกรรมสันสกฤตและพุทธศาสนาปะปนกับภาษาท้องถิ ่น เช่น ภาษาเขมร,ลาว,กูย
และมอญ เป็ นต้น
เกี่ยวกับเรื่ องการแสดงที่ ชาวบ้านในพื้นที่ รายรอบปราสาทศีขรภู มิย ังนิยมชมการแสดง
ลิเกเป็ นพื้น ส่ วนการแสดงหมอลําเริ่ มเป็ นที่สนใจเพิ ่มขึ้ น โอกาสที่ชาวบ้านเขตอําเภอศีขรภู มิเปิ ด
การแสดงนั้ นอยู่ในงานเทศกาลของชุ มชน โดยเฉพาะชุมชนที่พูดภาษาเขมร และภาษากู ย แม้แต่
เทศกาลงานงิ้วของชาวจีนของชาวตลาดศีขรภูมิ หรื องานไหว้เจ้าของบ้านจอมพระ หรื อตลาด
อําเภอจอมพระชาวบ้านนิยมชมการแสดงลิเก อย่ างไรก็ตามผู ้ วิจัยได้ศึกษาสนามการแสดง พบว่า
การแสดงหมอลําซิ ่งมาแสดงเป็ นบางโอกาส เช่น งานวันลอยกระทงของอําเภอจอมพระในปี 2554
งานประเพณีออกพรรษาของวัดบ้านระแงงประจําปี พ.ศ. 2552 ลักษณะการฟ้ อนพื้นฐานของการ
แสดงลิเก และหมอลําซิ่ งมีการฟ้ อนในท่าฟ้ อนมื อที่อ่ อนและช้า การแต่งกายของผู้ แสดงลิเกย ังรักษา
รูปทรงไว้มาก ส่ วนหมอลําการแต่งกายของพระเอกและนางเอกมี การปรับลักษณะการแต่ งกาย
เหมือนลิเกเป็ นสีเหลื่อมสลับลายสะท้อนแสงสี เกี่ยวกับการฟ้ อนในพิธีกรรมพื้ นบ้าน การแสดง
ลิเก ตัวเอกของหมอลําซิ่ง การเคลื่ อนไหวมือ เท้า เป็ นพื้นฐานการฟ้ อนการเคลื่อนไหวของร่างกาย
ในวิถีชีวิตประจําวัน อย่างอัปสรา ซึ่ งเป็ นท่ ารําที่คุ ้ นเคยหรื อเลียนรู ปแบบจากพืชสัตว์ธรรมชาติ ที่
สําคัญคือ ท่ ารําไหว้ครู และท่ารําขอบคุณต่อผู้ มาชมการแสดง
การประดิษฐ์ระบําอัปสรสราญ ได้นํารู ปแบบท่ารํามาจากภาพจําหลักทับหลัง
ปราสาทศีขรภูมิ ซึ่ งเป็ นศาสนสถานที่สร้ างขึ้ นเนื่องในศาสนาพราหมณ์ ที่มีความสมบูรณ์ และฝี มือ
แกะสลักประณีตสวยงาม เป็ นภาพเล่าเรื่ องท่ามกลางลายพันธุ์พฤกษา จากการศึกษาลักษณะทาง
ประติมาณวิทยาทับหลังปราสาท และท่ารําจากภาพจําหลักนครวัด ดังนี้