Page 199 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

181
พระราม หน้าพระลักษณ์ หน้าทศกัณฐ์ แต่ เวลาไหว้ครู จึงต้องทําหน้าจําลองขึ้นเพื่อทําพิธีไหว้ครู
การเล่นละครนอกนี้ เกิดขึ้ นแพร่หลายจนมาถึงสมัยรัชกาลที่ 4 ต้นรัชกาลที่ 5 เกิดมีการแสดงอย่าง
หนึ่ ง เรี ยกว่า ยี่เก
ส่ วนยี่เกมีพัฒนาการมาจากอิสลามนิกายชีอะ เรี ยกว่า เจ้าเซ็น เล่นในวันนักขัตฤกษ์
ของเขา มีการร้องเพลงถวายพรพระเจ้าอยู ่ หัว (สมัยรัชกาลที่ 5)ในวัง ร้องไพเราะ จนมี ผู ้ ติดใจ ท่าน
ผู ้ ใหญ่โตได้นํามาร้องในวันเกิด ตามพวกเจ้าเซ็นไปทําพิธี เรี ยกกันว่า ดีเกลอ ก็มาเปลี่ยนเป็ นลิเก
การแสดงจึงแพร่ หลายในหมู ่คนไทย เรียกว่า ลิเก หรื อ ยี่เก กลายเป็ นธรรมเนียมการแสดงทั้ งงาน
มงคล และงานศพ ดังที่ สุ จิตต์วงษ์เทศ อ้างในจดหมายเหตุของแชร์แวส์ บอกว่ามีลิเกเล่น ลิ เกแห่ศพ
“โดยเหตุที่การตั้งขบวนแห่ ศพมักกระทํากันโดยทางนํ้ า พวกเดินขบวนจึ งไปกันในเรื อลําใหญ่ พวก
นางร้องให้พวกโขน พวกลิเกนําไปข้างหน้า...และขณะที่ ดอกไม้เพลิ งแตกปะทุอยู่นั้ น พวกนางร้อง
ให้กับพวกโขน-ลิเกก็แสดงกันไป” (สุ จิตต์ วงษ์เทศ. 2532 : 44) ส่ วนในพื้นที่อี สานตอนใต้ปรากฏ
ว่าการแสดงลิเกได้รั บความสนใจจากชาวบ้าน ผู้ มีทุนคิดจัดการบริ การการแสดงเพื่อธุรกิจการเงิน
เพื่อให้เกิดทุนกําไรใช้จ่าย ดังที่นายญาติ ไหวดี (2530 : 84) อดีต สมาชิกสภาผู้ แทนราษฎร 7 สมัย
แห่งจังหวัดสุ รินทร์ กล่าวในหนังสือ “ชี วิตและผลงานของข้าพเจ้าญาติ ไหวดี” ว่า “เวลากลางคื น
ไปควบคุมโรงละครลิเกซึ่ งพ่อสร้างขึ้นเป็ นครั้ งแรกในสุรินทร์ เพื่อให้เช่าบ้าง และเป็ นโต้โผด้วย
ตนเองบ้าง อันเป็ นการหารายได้แข่งกับโรงภาพยนตร์ในจังหวัดสุ รินทร์ซึ่ งมีสมัยนั้นเพียง 2 โรง”
มาถึงช่ วงสมัยรัชกาลที่ 6 ทางราชการเป็ นผู ้ นําราษฎรให้ช่ วยร่ วมพัฒนาบ้านเมือง มีชาวบ้านแต่ง
กาพย์กลอนใช้ร้ องในการรําตรุ ษ แสดงความรู้ สึ กถึงความทุกข์ยากลําบากในชี วิต โดยสะท้อน
ออกเป็ นเสี ยงเพลงในการฟ้ อนรําประกอบดนตรีเป็ นภาษาพื้นเมือง เรี ยกว่า “กาพย์เมืองสุ รินทร์”
เพลงที่ชาวบ้านจดจําได้พัฒนาเป็ นการรําเป็ นรู ปแบบของท้องถิ่นประจําจังหวัดสุรินทร์ ซึ่ งเรี ยกว่า
“เรื อมอันเรหรือรํากระทบไม้”
2.1.2 ท่ารําจากภาพศิ ลาจําหลักปราสาทศี ขรภูมิ ปราสาทนครวัด ในยุคพระนคร
ซึ่ งรับอารยธรรมอินเดี ยโบราณ ที่เชื่อในเทพเจ้าต่างๆ ระบําอัปสรสราญเลียนแบบท่ารําจากภาพ
ศิลาจําหลักปราสาทศี ขรภูมิ และปราสาทนครวัด ท่ าร่ ายรําของพระอิ ศวรที่ปราสาทศีขรภู มิ พระ
อิศวรทรงร่ ายรํายกขาสู งพอประมาณ หากยกขาสูงแสดงถึงความรุ นแรงหรือการทําลาย ลักษณะ
การเต้นหรื อการยกขาในการฟ้ อนรําของอิ นเดียมีเหลี่ ยม และกันเข่ า มือจะกระดกขึ้นตามจังหวะ
เน้นจังหวะการวางขา หรื อเท้าเป็ นหลัก ส่วนท่ารําของไทยลักษณะการก้าวขาจะก้าวแบบนุ่มนวล
ตัวนางจะหนี บขา กระมิดกระเมี้ยน ก้าวย่อแสดงความอ่อนหวาน เพราะไทยจะเน้นส่ วนบนซึ่ งถื อว่า
เป็ นของสูง การใส่ เสื้อผ้า ของสูงถือว่ามี ประโยชน์ มีคุณค่า เป็ นวัฒนธรรมแม่ ซึ่ งนับถื อเพศแม่เป็ น
หลัก เป็ นวัฒนธรรมแบบชาวบ้านดั้ งเดิม เช่น ตํานางเนี ยงเดาะทม ที่เป็ นตํานานพื้นบ้านอีสานใต้