Page 198 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

180
บาท จังหวัดสระบุ รี ที่ ฝ่ าเท้าจะพบรูปสัตว์ต่ างๆ ที่แสดงว่ามนุษย์อยู ่ร่วมกับสัตว์ อยู ่ร่วมกับภู มิ
นิเวศที่บอกว่าตรงนี้ มีอะไรหลายอย่าง ฝ่ าเท้าจึงคุ ้มครองปกป้ อง เพราะเท้ากับดิ นเป็ นสิ่ งใกล้ชิ ดกัน
ที่รองรับทุ กสิ ่ง เท้าจึงมีส่ วนสําคัญและบอกได้ทุกอย่างว่าเป็ นพื้ นที่อะไร พื้ นที่ไหนเป็ นอย่างไร ใน
ศาสนาพุทธจึงเน้นการปรับตั วให้เข้ากับธรรมชาติ และอยู่ร่วมกับธรรมชาติ ได้ นอกจากนี้ เท้าย ัง
สัมพันธ์กับทิศ วิลาส โพธิสาร (2554, มี นาคม 16 สัมภาษณ์ ) กล่าวว่า
“ชาวกูยเวลานอนจะเอาศีรษะไปทางทิศใต้ ของสําคัญจะเอาไว้ทางพระอาทิ ตย์ขึ้ น คือ ทิศ
ตะวันออก และเอาศีรษะคนตายไปไว้ทางทิศตะวันตก หมายถึ งกลับไปแล้ว ป่ าช้า (ที่ฝังคน
ตาย) จะอยู่ทิศตะวันตก ความจริ งในยุคก่ อนประวัติศาสตร์ ก่ อนพุทธศาสนาจะเข้ามา เวลา
คนตายจะหันศีรษะไปทางทิศไหนก็ได้ เมื่ อพุทธศาสนาเข้ามาจึ งมีธรรมเนียมการหั นศีรษะ
คนตายไปทางทิศตะวันตก”
อิทธิพลของศาสนาพุทธเข้ามามี บทบาทในภูมิภาคนี้ เห็นได้จากทางขึ้นโบสถ์
ต้องหั นไปทางทิศตะวันออก หรื อแม้แต่ทางขึ้ นปราสาทในยุคพระนคร พบว่า หันหน้าไปทางทิ ศ
ตะวันออกส่วนความเชื่ อในศาสนาพราหมณ์ เป็ นการผูกเรื่องสร้างชาติ สร้างสังคม สร้างพลังอํานาจ
อัปสรในศาสนาพราหมณ์มีหน้าที่ในการดูแลเทพเบื้องบน คือฟ้ า ส่วนอัปสราในไทย เช่ นที่ปราสาท
ศีขรภู มิมีการปรับความเชื่ อเกี่ยวกับศาสนาพราหมณ์ให้เป็ นพุทธจึ งมีการนําพระพุทธบาทเข้ามา
เชื่อมโยงกับปราสาทโดยใช้สติปั ญญา เพราะแนวคิดแบบพุทธ คือ ผู้มีสติปัญญา ดังนั้ นการยกเท้า
ในการร่ ายรําแบบพุ ทธทิ ศเบื้ องล่ างเป็ นฐานสําคัญรองรั บสิ่ งมี ชี วิต และไม่ มีชี วิต เท้ากับดิ นมี
ลักษณะรองรั บทุกสิ ่ ง ส่ วนความเชื่ อในศาสนาพราหมณ์เท้า คือ วรรณะตํ่ า เป็ นกลุ่มคนชั้ นตํ่าที่
เรี ยกว่าพวกศูทร เกิ ดจากเท้ามีหน้ าที่รับใช้เจ้านาย ส่ วนวรรณะสูงสุ ด คือ พราหมณ์ ที่ เกิดจากปาก
เทพบุรุ ษ เป็ นผู ้ กําหนดศาสนา รองลงมาคื อ วรรณะกษัตริย์ เกิดจากแขน ป้ องกันกษั ตริ ย์ และ
วรรณะไวศยะ หรื อแพทย์ เกิดจากขา มี บทบาทหาเลี้ ยงสั งคม ในระบบสังคมชายจะมี บทบาท
มากกว่าหญิง มีความสัมพันธ์แบบเข้มงวดดิ ้นไม่ หลุด หญิงจะขาดอิสระ ชายจึงมี บทบาทในการ
ตัดสิ นใจทุกอย่าง
จากผสมผสานความเชื่อพราหมณ์ และพุทธที่สะท้อนออกมาทางท่าทางการร่ ายรํา
และราชสํานักกัมพูชา ราชสํานักไทยรับอิ ทธิพลอารยธรรมอินเดียมาปรับใช้ แล้วขยายสู่ พื้นที่
ออกไปตามหัวเมื อง โดยเฉพาะละครนอกหรื อโขนเป็ นละครผู ้ ชาย เล่นเรื่องรามเกี ยรติ์ อย่างเดี ยว
(ละครในเป็ นเรื่ องของสตรี เล่นเรื่ องอุณรุ ทธ์เพื่ อบูชาพระอีศวร เล่นเรื่ องรามเกียรติ์ บูชาพระ
นารายณ์) ก่อนแสดงมีการมีการไหว้ครู และครอบโขนเมื่อครอบแล้วเรี ยกว่า “หน้า” เช่น หน้า