Page 191 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

173
นักโบราณคดีฝรั่งเศสและเขมรร่ วมกันนับใหม่ได้ถึง 1,800 องค์ (ธีรภาพ โลหิตกุล. 2548 : 104 –
105) ในความหมายของกลุ่มชาติพันธุ์ไทย–ลาว มองว่าภาพจําหลักนางอัปสรที่ปราสาทศีขรภูมิ
จังหวัดสุริ นทร์ และปราสาทวัดภู เข้าใจว่า นางอัปสรา คือ เจ้าแม่ ดิน หรื อ แม่ธรณี ผู ้ บันดาลความ
อุดมสมบูรณ์แก่ แผ่นดิน ตามความคิดของผู้ คนในพื้นที่เดิม และคุณลักษณะนางอัปสรตรงประตูเข้า
เทวาลัยมีลักษณะสีหน้า ทรวดทรงและอาภรณ์ เป็ นแบบพื้นเมืองที่ งดงามยิ ่ง (ธิดา สารยา. 2536 :
112 – 113) กรณีตัวอย่าง มหาวิทยาลัยราชภัฏสุ รินทร์ได้ทําการศึ กษาวัฒนธรรมพื้นบ้าน และพบว่า
ชาวบ้านใช้วิถีชีวิตเกี่ ยวกับธรรมชาติเป็ นพื้นฐาน มองคุณค่าทางธรรมชาติ ว่ามีความสัมพันธ์ กับชี วิต
กับการรวมกลุ่มสร้างบ้านเป็ นชุมชน สร้างภูมิรู้ภูมิปั ญญาสืบทอดอย่างต่อเนื่อง แนวคิดนี้ เป็ นการชู
ภูมิปัญญาชาวบ้านด้วยการจัดกิ จกรรมประจําปี เพื่ออธิบายความเป็ นมาที่ย ังดํารงอยู่กับชาวบ้าน จึง
ได้คิดโครงการกิ จกรรมพลิกฟื้ นชูผลทางภูมิรู ้ภูมิปัญญาที่ มีฐานจากการเกษตรเป็ นสื่ อความเข้าใจ
เช่น กิจกรรมมหกรรมวัฒนธรรมพื้ นบ้านสุ ริ นทร์แหล่งอารยธรรมขอมโบราณ เมื่อวันที่ 19 – 20
พฤศจิกายน 2542 ส่ วนหนึ่ งของกิจกรรมที่จัดแสดงครั้ งนี้ คือ “ระบําอัปสรสราญ”
นางอัปสราหรื อนางอัปสรที่ปราสาทประทานของกลุ่มปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุ รินทร์
เป็ นโบราณสถานที่ศักดิ์ สิ ทธิ์ มีการฟื้ นฟูระบบความเชื่อมีการเปลี่ ยนศาสนสถานของฮินดูให้เป็ น
พุทธ มี การซ่อมสร้ างให้ศาสนสถานกลับมีชีวิตขึ้ นใหม่ เดิมทีเคยเป็ นเทวสถานเทวาลัย ได้เปลี่ยน
ให้เป็ นสถูปเจดีย์ในทางพระพุทธศาสนาผู้คนที่เข้ามาอาศัยอยู่ในพื้ นที่รายรอบ ไม่ ใช่พวกเขมรป่ าดง
หรื อ กูยที่นับถื อผีและเป็ นกลุ่มชนที่ไม่มีลายลักษณ์ และก็ ไม่ใช่พวกลาวเป็ นผู ้ มีลายลักษณ์ หากเป็ น
เรื่ องของท้องถิ่นที่มีหลายพวกหลายเผ่าพันธุ ์ผสมปนเปกันจนมี ความเจริ ญร่ วมกัน มี การนับถื อ
พุทธศาสนา มีความรู ้ทางศิลปวัฒนธรรมร่ วมกัน กลุ่มชนเหล่านี้ มีความสัมพันธ์ ทางสังคมและ
การเมืองเกิดขึ้ น (ศรี ศักร วัลลิ โภดม. 2532 : 46– 47) เช่น เมืองประทายสมัน เมืองศีขรภูมิ ที่บ่งบอก
ถึงระดับความเจริญของชุ มชน โดยเฉพาะรู ปแบบของนางอัปสราเป็ นรู ปแบบสําคัญทางศิลปกรรม
เป็ นมรดกสําคัญที่ สังคมท้องถิ่ นที่ปรั บและยอมรับให้เป็ นสั ญลักษณ์แห่ งความสมบูรณ์ทาง
ธรรมชาติที่รั บอิทธิพลมาจากเขมร เป็ นสั ญลักษณ์แห่ งความงามทางคุณลักษณะทางนิสั ยที่มี
พฤติกรรมทางความดี งาม ความเชื่อในการปกป้ องโบราณสถานท้องถิ ่น เป็ นตัวกลางเชื่อมโยงอดีต
ปัจจุบันไปสู่ อนาคตที่สอดรับกับคุณลักษณะของท้องถิ ่น เช่น ความงามของรู ปร่ างสุ ขภาพทางกาย
ทางจิตใจ หรื อ การบริ โภคจากผลผลิตทางเศรษฐกิจท้องถิ ่น เช่น เครื่ องแต่งกายที่ สามารถผลิตเอง
ในท้องถิ ่น ส่ วนอัปสราในกัมพูชาที่ชาวเขมรเชื่อว่า ช่ วยสร้างความพอใจทางการทํามาหากินได้
ดังที่ธีรภาพ โลหิ ตกุล เสนอในประเด็นเรื่ อง “ชายชรากับบ่วงกรรมและคําสาป นครวัด นครธม” ว่า
ความเชื่ออัปสราเป็ นสิ่งศักดิ์ สิ ทธิ์ ย ังอยู่ในจิตใจของชาวกัมพูชาตราบจนถึงปัจจุบัน ร้านเสริ มสวย
หลายแห่งนิยมประดับรู ปเทพอัปสรไว้หน้าร้าน นัยว่าเป็ นการดึงดูดลูกค้าว่าหากมาเสริ มสวยที่ ร้าน