Page 190 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

172
ในวารสารธรรมศาสตร์ แปลโดยฉัตรสุ มาลย์ กบิ ลสิงห์ กล่าวถึง ศิลปะมอญ – เขมรและ
สถาปัตยกรรมของไทยได้รับอิ ทธิพลอย่างชัดเจนจากศิลปะของปาละแห่ งแคว้น เบงกอล โดยมี
หลักฐานที่น่าสนใจคือ ภาพแกะสลักที่ ประสาทหินพิมาย ซึ่ งตกแต่งอย่างงดงามด้วยภาพแกะสลัก
ลวดลายบางแห่งแทบจะถอดแบบมาจากลวดลายประดับของพวกปาละที่เมืองกอร์ ในแคว้นเบงกอล
ราวพุทธศตวรรษที่ 15 ลวดลายบนกําแพงประสาทที่ พิมายเป็ นเรื่ องราวจาก รามายณะ ซึ่ งใช้กัน
มากตามวัดต่างๆ ในเบงกอลสมัยกลาง ภาพแกะสลักที่ หักพังลงแล้วบางตอนแสดงถึงการสู ้ รบ
ระหว่างพระรามและราวัณ (ทศกรรฐ์) เป็ นภาพเดียวกันกับที่พบในโบสถ์ของ เบงกอลและเขมร
แสดงให้เห็นการรับอารยธรรมอินเดี ยเข้ามาปรั บใช้ เมื่ อมีการพัฒนาศิลปะการแสดงจากภาพศิลา
จําหลักที่ปรากฏในประเทศไทย หรื อกัมพูชาในยุคนี้ ก็แสดงให้เห็นชัดเจนว่าศิลปะการแสดงที่
พัฒนาขึ้ นนั้ นมีพื้นฐานของการผสมผสานวัฒนธรรมที่ เป็ นอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์มานานแล้ว
นอกจากนี้ ไมเคิ ลไรท์ (2532 : 85) เสนอว่า นาฏศิลป์ ดนตรี ในไทยและกัมพูชามีกําเนิ ดมา
จากพระอิศวรลงมาฟ้ อนรําในแคว้นอินเดี ยภาคใต้ พระอิศวรลงมาฟ้ อนรํ าที่เมื อง “จิดัมพรั ม” ซึ่ง
เป็ นเขตที่มีความเก่ าแก่ก่อนจะมีประติมากรรมรูป “ศิ วนาฏราช” สะท้อนให้เห็นกลุ ่มอารย ันที่ลงมา
ปราบคนพื้นเมืองในแดนทมิฬ แล้วมีการสืบทอดไปสู ่ดิ นแดนเอเชียอาคเนย์ ตัวอย่างที่ ขุนอุปถัมภ์
นรากรกิจมิ ศิลปิ นของโนราภาคใต้ก็ เคยเล่าตํานานว่า ท่ารํานั้ นได้มาจากเทวดา หรื อตํานานฟ้ อนรําที่
เรารับมาจากอินเดี ย บางตํานานก็เล่าว่ า การฟ้ อนรํามี ทิพย์กําเนิ ดมาจากพระอิศวร บางตําราก็ว่ามา
จากพระพรหม ในสมัยอยุธยาตอนต้นมีหลักฐานเก่ าแก่ คือ ในกฎมณเฑี ยรบาลกล่าวว่าในพระราช
พิธีอิ นทราภิเษกมีการเล่นอย่างหนึ่ งเรี ยกว่า “ชักนาคดึกดําบรรพ์” เป็ นการเล่นเลี ยนละครที่เรี ยกว่า
“อมฤมถนะ” แปลว่า เรื่ องกวนนํ้ าอมฤต หรือ “สมุทรมัถนะ” แปลว่าเรื่ อกวนนํ้ าทะเลให้เป็ นทิ พย์
ในการเล่นอย่ างนี้ มีผู ้ แสดงแต่งเป็ นเทวดา อสู ร และวานร การแสดงแบบนี้ ถึงแม้จะมีลักษณะค่อน
ไปทางโขน ไม่รําท่าอย่างละคร แต่ ก็มีลักษณะชวนคิดว่าเป็ นต้นเค้าของละคร กล่าวคือ เป็ นการเล่น
ที่มีการขัดแย ้ง (Conflict) มี เรื่ องราว การเล่นอย่างนี้ อาจทําให้ศิลปิ นที่เคยรําอย่างเดียว เกิ ดการคิด
แต่งบทแล้วรําเป็ นเรื่องราวจนมีวิวัฒนาการมาเป็ นการแสดงอย่างหนึ่ งที่เราเรี ยกว่า ละคร การแสดง
แบบนี้ ธนิต อยู่โพธิ์ สันนิ ษฐานไว้ในหนังสือ ชื่อ โขน ว่ า “…บางทีพระมหากษัตริ ย์ไทยในสมัย
โบราณจะได้แบบแผนมาจากขอม…” โดยให้เหตุ ผลว่าโบราณสถานของขอมเช่น ที่ นครวัด นครธม
มีภาพจําหลักเรื่ องกวนนํ้ าอมฤต (ปณิ ธิ หุ่ นแสวง. 2518 : 127 – 129) หรื อเรี ยกว่า การเกษียรสมุทร
ถือเป็ นการสรรเสริ ญเทพเจ้าในตํานานพราหมณ์-ฮิ นดู ในพิธีกรรมได้ปรากฏเหล่าเทพธิดาที่ คอย
ดูแลศาสนสถานหรื อผู้ รั บใช้เทพเจ้าแห่งศาสนสถาน และเป็ นเทพแห่งความดีงาม มีความงดงาม
อ่อนช้อย บริ สุ ทธิ์ ผุดผ่อง สิ่ งที่สะท้อนรู ปแบบวัฒนธรรมการแต่ งกายของสตรี ในราชสํานักขอม
ชาวกัมพูชาเรี ยกว่า “อัปสรา” ที่มาของคําว่า “อัปสร” ซึ่งคนไทยเรี ยกว่า “อัปสร” ในปี พ.ศ. 2544