Page 188 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

170
ศิลปะที่มีชี วิต ดังเช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏสุ ริ นทร์ได้จัดกิจกรรมการแสดงระบําประยุกต์ระบํา
อัปสรสราญเพื่อเป็ นการอธิบายความเป็ นมา และมีตัวอย่างการแสดงประกอบ ซึ่ งเป็ นการจุด
ประกายใหม่สู่ ท้องถิ ่นให้เกิดความเข้าใจตนเอง และขยายศิลปะการฟ้ อนรําออกนอกพื้ นที่ทั้งใน
ประเทศ และต่างประเทศ
ลักษณะอิทธิพลของอารยธรรมอินเดี ยในไทย และกัมพูชา ที่เกี่ยวข้องกับศิ ลปะการแสดง
ใน 2 ประเทศ อาจแบ่งได้เป็ น 4 ลักษณะ คือ ลักษณะแรก ลัทธิพราหมณ์ซึ่ งนับถือพระศิวะได้นําเอา
การแสดงซึ่ งมีรากฐานมาจากพิธีกรรมทางศาสนาเข้ามาเผยแพร่ อย่างเด่ นชัด ลักษณะที่สอง เรื่ องราว
ในมหาภารตะ และรามายณะวรรณกรรมอมตะของอินเดี ยซึ่ งเป็ นแหล่งกําเนิ ดของนิ ทานและ
วรรณคดีของชาติต่ างๆ มีผลโดยตรงต่อการแสดงละครหลวง และราชสํานัก ลักษณะที่สาม นิ ทาน
ชาดก ซึ่ งเข้ามาพร้ อมกับพุทธศาสนา ในระดับชาวบ้านก็เป็ นเรื่ องที่มีอิ ทธิพลมาก ลักษณะที่ สี่ ลีลา
นาฏศิ ลป์ ของอินเดี ยเผยแพร่ อย่ างกว้างขว้างและหย ั่งรากลึกอยู่ ในวัฒนธรรมการฟ้ อนรําของ
ประเทศไทย และกัมพูชา
จากเหตุผล ดังกล่าว จึ งทําให้มีการรับอิทธิพลของอินเดีย แล้วนํามาประยุกต์ใหม่ โดย
ดัดแปลงให้ผสมผสานกลมกลืนกับศิ ลปะท้องถิ่นของประเทศตน มีการถ่ายทอดแผ่ขยายอิ ทธิพล
ศิลปะการแสดงของตนไปย ังประเทศเพื่อนบ้าน เป็ นต้นว่า ตัวละครไทย คือ “แม่เมื อน” ดารา
ภาพยนตร์ที่ชาวเขมรรู ้จัก เดิมอยู่เมืองไทยดังคํากล่าวจากการให้สั มภาษณ์ในปี 1994 ตอนนั้ น
แม่เมือนอายุ 79 ปี แม่เมือนกล่าวว่า “…ยายเป็ นคนปากนํ้ าโพค่ะ ยายเป็ นคนไทยค่ะ…” (ระบํา
อัปสรา. 2553) และจากข้อมูลเอกสารกล่ าวถึงประวัติ ของแม่เมื อนในหนังสือพิมพ์ว่า มีพ่อเป็ นไทย
มีแม่เป็ นลาว เธอติดตามแม่ซึ่ งเป็ นนางรํามารําในราชสํานักตั้งแต่อายุ 14 ปี ในปี 1929 ตามคํา
ชักชวนของเจ้าสี สุ วัตถิ์ มุนี วงศ์ และอยู่ได้ปี เดียวแม่เธอก็ต้องกลับไปดูแลพ่อซึ่ งป่ วย แต่แล้วแม่ก็
เสี ยชีวิตด้วยกาฬโรคและสิ้ นไปก่อนพ่อ เมื่อแม่ เสียก็อยู่รําต่อ สมัยอยู่ ในวังกลัวจะถูกเรี ยกให้ "ถวาย
ตัว" และต่อมาได้มาเป็ นดาราภาพยนตร์ …” ชีวิตแม่ เมือนผ่านช่วงเขมรแดงมาได้โดยไม่ถู กฆ่า
เนื่องจากเธอเป็ นดารายอดนิยมนี่เอง เพราะ พวกเขมรแดงชอบบทบาทการแสดงที่แม่เมือนแสดงให้
ชม ต่อมาแม่เมื อนได้รั บรางวัลทางการแสดงเมื่อปี ค.ศ. 1996 หลังจากนั้ นไม่นานแม่เมือนก็เสี ยชีวิต
ลง (ระบําอัปสรา. 2553) ซึ่ งแสดงให้เห็นการฟ้ อนรําของไทย และกัมพูชาที่มีอิทธิพลต่อกันและกัน
นอกจากนี้ ย ังมีงานเขียนของ ม.ร.ว.คึ กฤทธิ์ ปราโมช (2553) เรื่ อง “โครงกระดูกในตู้” กล่าวถึ ง
หม่อมเจ้าหญิ งฉวีวาดยกโรงละครทั้ งโรงขึ้ นเรื อสําเภาหนีไปเมืองเขมร ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 3 แห่ง
กรุ งรัตนโกสิ นทร์ และเอกสารฝั ่งไทยก่อนหน้านั้ นก็มีกล่ าวถึงไว้ว่าเขมรได้ครู ละครไปจากไทย
เช่น "นิ ราศนครวัด" ของกรมพระยาดํารงราชานุ ภาพ ทําให้มองเห็ นอิทธิพลของละครไทยส่ งผล
โดยตรงต่อการละครในราชสํานักกัมพู ชา มีการผสมผสานกับศิลปะของกัมพูชาที่เรี ยกว่า “ระบํา