Page 179 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

161
สถานที่แสดงระบํ าอัปสรา
สถานที่ในการแสดงระบําอัปสรา เหมื อนกับสถานที่การแสดงของระบําท่วงท่าโบราณ
เขมรประเภทอื่น ๆ ซึ่ งต้องการสถานที่ ที่มีความสวยงาม มีพื้ นกระดานราบ ยกพื้นสู งกว่าคนดู มี
การตกแต่งประดับด้วยแสงสี เสี ยง และภาพสลักลวดลายศิ ลปะสมัยพระนคร บางครั้ งอาจจั ดฉาก
ตามจินตนาการ คือจัดฉากให้มีความสวยงาม หลากหลายรู ปแบบ เป็ นฉากที่ดู แล้วมี ความศักดิ์ สิ ทธิ์
เปรียบเสมื อนสรวงสวรรค์ หรื อเทวสถานขององค์เทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ บางที่ อาจจัดทําโดย
ยกสถานที่ให้ลาดลงมาจากข้างบนสํ าหรับให้นักแสดง ได้ แสดงการร่ ายรําเยื้องย่ างเหาะลงมาจาก
บนฟ้ ามาย ังสวนดอกไม้ โดยมีผ้าม่านบางๆ ผูกไว้ที่ ขอบเวทีด้านหน้า แสงไฟที่ สาดส่ องเหนื อ
ผ้าม่ านเปรี ยบเสมือนเป็ นก้อนเมฆที่ส่ องลอย ทําให้ผู ้ ชมมองดู เห็นประดุจเป็ นนางเทพธี ดาเหาะลง
มาย ังแผ่นดิน โดยล่ องลอยผ่านมาตามกลุ ่มเมฆจริงๆ แล้วเหล่านางเทพอัปสรนั้ น ได้พากันชมสวน
ดอกไม้ ที่เต็มไปด้วยดอกไม้หลายชนิดกําลังเบ่งบาน เนื่ องจาก ระบําอัปสรา เป็ นระบําของนาง
เทพธิ ดาจากสรวงสวรรค์ ที่ พาพี่ เลี้ ยงออกประพาสสวนดอกไม้แห่ งแดนสวรรค์ ที่ เต็มไปด้วย
ดอกไม้หลายชนิ ด ส่ งกลิ ่ นหอม จึงต้องมี การตกแต่งฉากรําให้คล้ายกับสวนดอกไม้แห่ งสวรรค์
ปัจจุ บันนี้ การแสดงระบําอัปสรา ได้แสดงข้างหน้าปราสาทโบราณ บนสะพานนาค หรือลานที่ มีรู
ทรงกากบาทไขว้ ซึ่ งในสมัยโบราณใช้สําหรั บการแสดงระบําถวาย และบู ชาเทพเจ้า บางครั้ งได้
นําไปแสดงในโรงมหรสพขนาดใหญ่ หรื อได้เชิ ญไปแสดงที่ ต่ างประเทศเพื่อเป็ นการเผยแพร่
วัฒนธรรม แสดงในวังถวายพระราชาทรงทอดพระเนตร และแสดงในสถานที่อันสมควร และ
ศักดิ์ สิ ทธิ์ ต่างๆ รวมทั้งแสดงในโรงแรม หรื อภัตตาคารที่มีการจัดแสดงเพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยวด้วย
ซึ่ งมีการเปลี่ ยนแปลงจากการเป็ นระบําสักการะ เพื่อถวายเทพเจ้ามาเป็ นระบําที่ลงสู่ ชาวบ้าน
พิธีไหว้ ครูก่อนเริ่มแสดง
ตามขนบธรรมเนี ยมประเพณีเขมร ก่ อนจะมี การแสดงระบํา หรื อละครท่วงท่ าโบราณ
จะต้องมีพิ ธีไหว้ครู ทั้ งไหว้ครู สําหรับนักแสดง และไหว้ครู ดนตรี เนื่องจากเป็ นระบําอันศักดิ์ สิ ทธิ
ที่มีวิญญาณครู ที่อํานาจคอยคุมอยู่ ให้นักแสดง และนักดนตรี สามารถเล่นและแสดงได้อย่างงดงาม
ประสบความสําเร็ จ ไม่ มีความผิ ดพลาด หรื อติดคัดแต่ประการใด ในพิธี ไหว้ครู นั้ น เขาต้องจัดวาง
มงกุฏนางรําทุกคนบนอาสนะสักการะ (โดยเฉพาะอย่างนางรําที่เป็ นนางเอก) รวมกับเครื่ องเซ่นไหว้
ต่างๆ ดังเช่น
1. บายศรี 9 ชั้น 1 คู ่
2. บายศรี 7 ชั้น 1 คู ่
3. บายศรี 5 ชั้น 1 คู ่
4. บายศรี 3 ชั้ น 1 คู่