Page 119 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

101
อิทธิพลอารยธรรมขอมต่ อศิลปะการแสดงในประเทศไทยและกัมพูชา
อิทธิพลอารยธรรมขอมต่อศิ ลปะการแสดงในประเทศไทยและกัมพูชา โดยเฉพาะการนํา
ภูมิประวัติ ศาสตร์ที่ เป็ นลักษณะเด่ นของวัฒนธรรมขอม เป็ นระบบคิ ดโดยใช้ผี หรื อเทพ มาสร้าง
ความดีความงามให้คนอยู่ ร่ วมกันได้ เพราะสิ ่ งที่ปรากฏในภาพศิ ลาจําหลักกับสิ ่ งที่อยู่ในวิถีชีวิตของ
คนในชุ มชนคล้ายคลึงกัน คื อ มองเห็นการฟ้ อนรําที่เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมขอมในศิลปะการแสดง
ระบําต่างๆ
การศึกษาอารยธรรมขอมต่อศิลปะการแสดงในประเทศไทย พบว่า มีระบําที่ประดิ ษฐ์
ขึ้ นโดยได้แนวคิดจากศิ ลปะอารยธรรมขอม เช่ น ระบําชุ ดโบราณคดี (ลพบุรี ทวาราวดี ศรี วิชัย
สุ โขทัย เชียงแสน) ระบําศรี ชัยสิ งห์ ระบําพนมรุ้ ง ระบํานครจําปาศรี ระบําอัปสรสราญ ระบํา
ต่ างๆ เหล่านี้ มีการผสมผสานทางวัฒนธรรมที่ ผ่านกระบวนการขัดเกลาทางสังคมและวัฒนธรรม
เป็ นงานสร้ างสรรค์ที่ นําวัฒนธรรมเดิมมาผ่านระบบคิดสร้างวัฒนธรรมให้มีชีวิต โดยเฉพาะระบํา
อัปสรสราญ ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสุ ริ นทร์ ประเทศไทย และในประเทศกัมพูชาพบระบําอัปสรา
เขมร เท่านั้ นเนื่องจากประเทศกัมพูชาย ังกําหนดการแสดงจากรัฐเป็ นที่ ตั้ง คือ การคิดประดิ ษฐ์ท่ ารํา
ต่ างๆ ต้องผ่านกระบวนคิดจากระบบรัฐ เท่านั้ น แล้วท้องถิ ่ นนําไปใช้ตามรู ปแบบของรัฐกําหนด
และเรี ยกว่าระบําราชทรัพย์ เป็ นการขยายลงสู่ชุ มชนในแนวดิ ่ง ส่ วนในประเทศไทยการคิดประดิษฐ์
ท่ารํ าท้องถิ่นโดยนักนาฏยประดิษฐ์ที่ อยู่ในภูมิภาคต่างๆ สร้ างขึ้ นอย่างหลากหลายตามพื้ นที่ที่ มี
อารยธรรมขอมปรากฎอยู่เป็ นส่ วนใหญ่ โดยเฉพาะในพื้นที่ จังหวัดสุ ริ นทร์ ดังนั้ น จึ งพบระบําที่
พัฒนาขึ้ นจากอิ ทธิพลอารยธรรมขอมในประเทศไทย จึ งปรากฏหลากหลายและขยายลงสู่ ชุมชนใน
แนวราบ มากมายกว่ าในกัมพูชา ในที่นี้ ผู ้วิจัยจะกล่าวถึ งระบําที่พัฒนาขึ้ นโดยได้แนวคิ ดจาก
โบราณสถาน โบราณวัตถุ โดยสังเขป และจะกล่าวถึงระบําอัปราเขมร และอัปสรสราญไทยในบท
ต่อไป
ระบําโบราณคดี
ระบําโบราณคดี เป็ นระบําทีพัฒนาขึ้ นจากแนวความคิดริ เริ ่มสร้างสรรค์ของนายธนิ ต
อยู่ โพธิ์ อดี ตอธิ บดีกรมศิลปากร โดยมี วัตถุประสงค์ต้องการจูงใจให้ผู ้ดู ผู ้ ชม ศึ กษาความรู้ จาก
โบราณวัตถุสถานให้แพร่ หลายออกไปโดยอาศัยภาพปั้ นหล่อจําหลักของศิ ลปะโบราณวัตถุสมัยต่าง
ๆ ได้แก่ สมัยทวาราวดี สมัยเชี ยงแสน สมัยศรี วิชัย สมัยสุ โขทัย สมัยลพบุรี มาเป็ นหลักในการ
วางแนวสร้างระบําประจําสมัยของศิลปะโบราณวัตถุ แต่ละชุดๆ มี ทั้งหมด 5 ชุด คื อ ระบําทวา
ราวดี ระบําเชียงแสน ระบําศรีวิชัย ระบําสุ โขทัย ระบําลพบุรี รวมเรียกว่า “ระบําชุดโบราณคดี ”
โดยมี ผู ้ ร่ วมในองค์ประกอบต่ างๆ เช่ น ผู้ ในแนวคิ ดในการสร้างหรื อประดิ ษฐ์ คือ นายธนิ ต อยู ่
โพธิ์ ผู้สร้างเพลงดนตรี คื อ นายมนตรี ตราโมท ผู ้ ให้ท่ารําและฝึ กซ้อมนาฏศิ ลป์ คือ คุ ณหญิง