Page 111 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

93
ศิวะทรงฟ้ อนรํ าอยู่ท่ ามกลางระหว่างพระพรหมและพระนารายณ์ที่กําลังนั ่งประนมพระหั ตถ์และที่
ทับหลังปราสาทพระปิ ภู (1650 – 1700) ก็ปรากฏภาพศิวนาฏราช 10 กร ทรงฟ้ อนรํ าอยู่ท่ามกลาง
พระพรหมและพระนารายณ์ เช่นเดียวกับที่ปราสาทบายน พระพรหมและพระนารายณ์ทรงอยู ่ในท่า
กําลังปรบมือให้จังหวะในการฟ้ อนรํ าของพระศิวะ
จากลักษณะทางประติมาณวิทยาของภาพสลักเล่าเรื่ องศิวนาฏราชนั้น ได้มีการกล่ าวถึง
สาเหตุแห่ งการฟ้ อนรํ าของพระศิวะแตกต่างกั นออกเป็ นหลายนัย เช่น มี เรื่ องเล่ าว่ามีฤาษี พวกหนึ่ ง
สละบ้านเรือนออกบวชเพื่ อบําเพ็ญตบะหวังให้หลุ ดพ้นจากความทุกข์ทั้ งปวง แต่ฤาษี พวกนี้ ได้
ประพฤติตนผิ ดศีลธรรมทําอนาจารและฝ่ าฝื นเทวบัญญัติ เมื่ อความทราบถึงพระศิ วะจึงได้สั ่งให้
พระนารายณ์ไปปราบและอบรมสั่งสอน แต่พวกฤาษีไม่เชื่ อฟั งจึงเกิ ดการต่อสู ้กันขึ้ น จนในที่สุ ด
พระนารายณ์ได้รั บชัยชนะ พระอิ ศวรดีพระทัยมากจึงร่ ายรําด้วยท่ าทางที่สวยงามซึ่ งนับเป็ นการร่าย
รําครั้ งที่สองของพระศิวะ
บางตํานานเล่าว่าครั้ งหนึ่ งมีฤาษีกลุ่ มหนึ่ งในป่ าตาระกะ ประพฤติจนอานาจารฝ่ าฝื นเทว
บัญญัติ พระศิวะทรงขัดเคืองพระทัยมากจึงได้ชวนพระนารายณ์ลงมาทรมานพวกฤาษี เหล่านั้ น
โดยพระศิ วะแปลงกายเป็ นโยคีหนุ่ ม พระนารายณ์แปลงกายเป็ นโยคีสาวสวย พวกฤาษีและภรรยา
เห็นพระโยคี ศิวะและโยคีนารายณ์ก็หลงรักเกิ ดการทะเลาะวิวาทแย่งชิงกันพวกฤาษีต่ างก็พยายามจะ
เกี้ ยวพาราสี โยคีทั้ งสอง เมื่อไม่สําเร็ จต่างก็ พากันสาปแช่งด้วยความโกรธและเนรมิตรกายเป็ นเสือ
ร้าย พระอิศวรก็ฆ่าแล้วถลกหนังมาทําเป็ นเครื่ องนุ ่มห่ ม พวกฤาษีแปลงเป็ นนาค พระอิ ศวรก็จับมา
ทําสายสังวาลย์ ในขณะนั้ นมีย ักษ์ตนหนึ่ งชื่อมุ ยะละคะเข้ามาช่วยพวกฤาษี จึ งถู กพระศิวะเอาพระ
บาทข้างหนึ่ งเหยียบย ักษ์ตนนั้นไว้แล้วทรงร่ ายรําจนจบกระบวนท่ารํา มีจํานวนทั้งสิ้น 108 ท่ า จาก
ความเชื่อในเรื่ องดั งกล่าวนี้ เองจึงเป็ นแรงดลใจให้ศิ ลปิ นนําท่ ารํ าของพระศิ วะมาสลักประดับ
โบราณสถานในศาสนสถานพราหมณ์ ลัทธิไศวะนิ กายที่ปรากฏสื บมาจนทุกวันนี้
อารยธรรมอินเดียต่อศิ ลปะการแสดงในภูมิภาคเอเชี ยตะวันออกเฉียงใต้
การเกิดศิลปะการแสดงในแต่ ละยุคสมัยแต่ ละพื้ นที่ที่มีความหลากหลายสิ ่ งสําคัญอย่าง
หนึ่ งที่ เป็ นแรงผลักดันคือการแผ่ขยายของอารยธรรมต่างๆ อาจแบ่ งการแผ่ขยายของอารยธรรม
อย่างกว้าง ๆ เพื่ อให้มองเห็นความเป็ นมา และความเชื่อมโยง และความสัมพันธ์ของกลุ่ มชาติพันธุ์
กับการเกิดศิลปะการแสดง ซึ่ งมาลินี ดิลกวณิ ช (2543 : 221-238) แบ่ งความสัมพันธ์ของอารยธรรม
กับการเกิดศิลปะการแสดงออกเป็ น 4 ระยะ คื อ สมัยก่อนประวัติศาสตร์ สมัยอารยธรรมอินเดี ย
อารยธรรมจีนและมุสลิ ม และสมัยอารยธรรมตะวันตก ซึ่ งมีรายละเอียด ดังนี้