Page 109 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

91
แต่ ถ้าหากพระองค์ทรงฟ้ อนรําด้วยจังหวะที่รุ นแรงหรื อด้วยความดี ใจ โลกก็จะเกิดภัยพิบัติต่ างๆ
เช่น แผ่นดินไหว นํ้ าท่วม ภูเขาไฟระเบิ ด เป็ นต้น ความสําคัญของการฟ้ อนรําของพระศิวะมี
กล่าวไว้ในคัมภีร์ ศิว – ประเทษ – สโตตระ ตอนหนึ่ งว่า
“ … หลังจากอัญเชิญพระมารดาแห่ งโลกทั้ งสาม (พระอุมา ) ประทับเหนื อ
บัลลังก์ทอง อันประดับด้วยอัญมณี แล้ว พระศุลปาณี (พ ระศิวะ) ก็ทรงฟ้ อนรําอยู่
เหนื อยอดเขาไกรลาสและเทพต่างๆ ทั้ งหลายต่างก็พากันมาแวดล้อมพระองค์ พระ
สุ รั สวดีทรงดีดพิณ พระอินทร์เป่ าขลุ ่ย พระพรหมตีฉิ่ ง พระลักษมีทรงร้ องเพลง
พระนารายณ์ตีกลองและเทวดาที่เหลือล้อมอยู่โดยรอบ… คนธรรพ์ ย ักษ์ ปัตคะ อุ ร
คะ(นาค) สินธรร วิ ทยาธรและอมระ นางอัปสรและสิ่ งมีชีวิตทั้ งหลายที่อยู่ในโลก
ทั้งสาม มาชุ มนุมพร้อมกันที่นั้ นเพื่อร่ วมในการฟ้ อนรํ าอันเป็ นทิพย์ …”
ถัดจากประติมากรรมรู ปพระอุมาใกล้พระศิวะเป็ นรู ปบุ คคล 4 กร ประทับนั่งเหนื อ
ปัทมาสน์ เมื่อพิจารณารายละเอียดทางประติมาณวิทยาของบุ คคลซึ่ งมีลักษณะใบหน้าแสดงความ
เมตตา ทรงกะบังหน้าและชฎามงกุฎ (Kirita – makuta) เป็ นหมวกทรงกระบอก ทรงกุณฑลรู ปตุ้ม
อย่างเจ้านายชั้นสู ง ดังนั้น บุคคลดังกล่าวน่ าจะหมายถึ งเทพชั้ นสูง เครื่ องประดับตกแต่งและอาวุธ
หรื อสัญลักษณ์ต่ างๆ ที่บุ คคลผู้ นี้ ทรงถือ เช่น พระหัตถ์ขวาทรงถือวัตถุทรงกลมคล้ายลูกล้อ ซึ่ ง
อาจหมายถึง จักร (Chakra) และพระหัตถ์ซ้ายทรงถือวัตถุซึ่ งมีลักษณะคล้ายหอยที่มีขนาดใหญ่ ซึ่ ง
อาจหมายถึ งหอยสังข์ (Sandha) พระหัตถ์ล่ างทั้ งขวา – ซ้าย ทําท่าคล้ายกําลังปรบมือให้จังหวะการ
ฟ้ อนรําของพระศิ วะ
จากลักษณะทางประติมาณวิทยาของบุคคลที่มี 4 กร ทรงถือจักรและสั งข์เป็ นอาวุธ คง
หมายถึงพระนารายณ์หรื อพระวิ ษณุ เพราะอาวุ ธคือจักรและสั งข์นั้ นเป็ นสั ญลักษณ์ของพระวิษณุ
ซึ่ งเป็ นที่ ยอมรับและเชื่ อถื อกันทั ่ วไป สําหรับประติมากรรมด้านซ้ายของพระศิวะนั้น องค์แรกเป็ น
รูปบุ คคลมี 4 พักตร์ 4 กร ทรงถือดอกบัว ซ้อนในพระหัตถ์บนด้านขวาและซ้ ายตามลําดับ
พระหัตถ์ล่างทั้ งสองอยู่ในท่ ากําลังตี ฉิ ่ ง จากลักษณะทางประติ มาณวิทยารู ปบบุคล 4 พักตร์ ทรงถือ
ดอกบัวน่ าจะหมายถึงพระพรหม ในตําราของอินเดียกล่ าวถึ งพระพรหมในเรื่ องศิวนาฏราช ไว้ว่า
พระพรหมมีหน้าที่ตีฉิ ่งเพื่ อให้จังหวะในการฟ้ อนรําของพระศิวะ
สําหรับเทพองค์สุ ดท้ายจําหลักเป็ นรูปบุ คคลมีเศียรเป็ นช้าง สวมมงกุ ฎทรงกรวยประดับ
ด้วยลายเพชรพลอย มี 4 กร ประทับนั่งเหนือปั ทมาสน์ เทพองค์นี้ คื อ พระคเณศ เพราะพระหัตถ์
บนด้านซ้ายทรงถือจักรซึ่ งเป็ นอาวุธของพระนารายณ์ ในคัมภีร์ มหานิรวาณตันตระได้กล่าวถึ ง
สาเหตุที่พระคเณศทรงถื อสิ่งเหล่านี้ ว่าเป็ นการผสมผสานกันระหว่างลัทธิไศวนิ กายกับไวษณพ