Page 103 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

85
พระหัตถ์ด้านขวาหงายอยู่ในระดับสะโพก อาจทรงดอกบัวหรื อวงกลมสัญลักษณ์แห่ งโลก พระรูป
ทั้งสองละม้ายคล้ายคลึงกัน ทรงพระกุ ณฑลและทองกร แต่พระอุระว่างเปล่า
พระวิษณุ อีกองค์หนึ่ งสูงกว่า 6 ฟุ ต จากตะกั ่วป่ าเป็ นรู ปปั้ นตามคติ พราหมณ์ที่น่าสนใจ
อีกองค์หนึ่ งค้นพบที่เชิ งเขาใกล้ปากแม่นํ้ าตะกั ่วป่ า ในตอนแรกที่ พบนั้ นแตกหักเป็ นหลายชิ้ น แต่
ถูกเก็บเข้าประติดประต่ อกันจนเป็ นองค์ พระกรและพระพักตร์ส่ วนใหญ่ชํารุ ด แต่ โดยทั้งหมดแล้ว
ก็ ย ังเป็ นประติมากรรมที่ สําคัญมากในประเทศไทย ดูปอง ให้แนวความคิดว่ า รูปพระวิ ษณุแสดง
ถึ งอิทธิ พลได้รับจากศิ ลปะสมัยปาละ ซึ่ งมาจากอินเดี ยตอนใต้ติดต่ อกันโดยผ่านทางพ่อค้าชาวเรื อ
ซึ่ งเดิ นทางไปมาระหว่างอินเดี ยและคาบสมุทรของไทย มีรูปปั้ นจํานวนไม่น้อยที่พบในบริ เวณคอ
คอดของประเทศไทย ทั้ งที่ จังหวัดเพชรบุ รี และที่บริ เวณทุ่งศรี มหาโพธิ ในจังหวัดปราจีนบุรี ซึ่ ง
อยู่ตอนกลางของประเทศไทย
มีโบราณสถานอีกแห่ งหนึ่ งที่ ศรี เทพ ซึ่ งอยู ่ ทางด้านลํานํ้ าป่ าสัก ตอนกลางของประเทศ
ไทยมีอนุ สาวรีย์ที่น่ าสนใจของชาวอินเดียเข้าไปตั้ งรกรากอยู่ในตอนเริ่ มแรก มีจารึ กภาษาสันสกฤต
โดยใช้อักษร ครนถ์ (คุปตะพราหมี) ซึ่ งเป็ นอักษรที่ใช้กันในสมัยพุทธศตวรรษที่ 11 เมืองโบราณ
แห่ งนี้ มีเนื้ อที่มากกว่าหนึ่ งตารางไมล์ มีคูนํ้ าล้อมรอบ และมีประตูทางเข้า 6 ประตู ตรงกลางมีวัด
อยู่ 4 แห่ง มี โครงสร้างที่มีลานยื่นออกมาหลงเหลือเป็ นหลักฐานอยู่ รายละเอี ยดเกี่ยวกับความ
เป็ นมาของสิ ่งก่ อสร้างเหล่านี้ ศึกษาได้จากรูปสลักหิ นที่ชํารุ ดจากเมืองศรี เทพ ที่ปั จจุบันเก็บรักษา
ไว้ ที่พิ พิ ธภัณฑ์ จังหวัดอยุธยา เทคนิ คการสลักและรู ปแบบของวัตถุ เหล่านี้ ไม่เหมื อนกับ
ประติมากรรมของเขมร และไม่เหมือนประติมากรรมอื่นๆ เพราะไม่มีเครื่ องประดับที่ หู คอ หรื อ
แม้กระทั ่งที่เอว ส่ วนที่มือ และเท้าชํารุ ดไป จึงน่ าจะทําความเข้าใจได้ว่าวัตถุเหล่านี้ มีรากฐานของ
พราหมณ์ แต่ต่ อมาสถานที่นี้ พวกเขมรได้ดัดแปลงไปใช้เป็ นเทวสถานหรื อวัดเพื่ อการประกอบ
พิธี กรรม
ประติมากรรมที่ ศรีเทพมีเรื่ องที่ น่ าสนใจอยู่ หลายประการ บางรู ปเป็ นลําตัวของย ักษิณี มี
2 องค์ เป็ นรูปไตรภังค์ ทรงมาลาทรงกระบอก และมีวัว นันทิที่ ชํารุ ด นอกจากนั้ นก็มีรู ปทวารบาล
ตามแบบเขมร ซึ่ งแตกต่ างไปมากจากรู ปอื่นๆ ที่กล่าวแล้วข้างต้น แสดงว่าพวกเขมรได้เข้ามามี
บทบาทใช้สถานที่นี้ ในสมัยต่อมา ส่ วนรู ปอื่นๆ นั้ น เนื่ องจากชํารุ ดมาก ไม่ มีสัญลักษณ์ หรื อ
เครื่ องประดับเหลื ออยู่ ทําให้เป็ นการยากที่ จะระบุชัดเจนลงไป แต่ สังเกตจากรู ปร่ างโดยทั่วไป
เช่น รู ปขา คอที่ ค่ อนข้างหนาทั้งรู ปไตรภังค์และรู ปอื่นๆ พอจะบอกได้ว่าเป็ นของพราหมณ์ รู ป
ย ักษิณี นั้ นเป็ นประติ มากรรมเด่นที่แสดงให้ เห็ นถึงเทคนิ คขั้ นสู ง ศาสตราจารย์เซเดส์ เข้าใจว่า
ศิลปะที่ ปรากฏอยู่นั้ นใกล้เคียงกับศิลปะสมัยคุปตะมาก แต่ การศึกษาตัวอักษรที่ ปรากฏในหลักฐาน
ที่เมืองศรี เทพแสดงว่ าได้รับอิทธิ พลจากอินเดียตอนใต้ ศิ ลปะแห่ งเมืองศรี เทพอาจแสดงถึงระยะ