Page 101 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

83
ชัดเจนถึงการเคารพบู ชาพระศิวะที่ เทวสถานนั้ น มีภาพแกะสลักของพราหมณ์ จํานวนมากทั้ งใน
พระสถูปและกําแพงด้านนอก เทวสถานของพระวิษณุเดิ มซึ่ งปั จจุบันเรี ยกศาลพระกาฬนั้ นเป็ น
สถาปัตยกรรมสมัยพุทธศตวรรษที่ 13 อยู่ เบื้องหลังวัดซึ่ งสร้างขึ้ นใหม่ ในพุทธศตวรรษที่ 23
วิวัฒนาการที่ น่าสนใจในด้านสถาปั ตยกรรมการสร้างวัดของไทย คือ วัดหลายแห่ งเดิ ม
เป็ นเทวสถานของลัทธิไศวะ (ผู ้นับถื อพระศิวะ) หรื อลัทธิไวศณวะ (นับถือพระวิษณุ) แต่ ภายหลัง
ถูกดั ดแปลงใช้เป็ นวัดพุทธไปเสี ย พระปรางค์สามยอดเป็ นหลักฐานแห่ งหนึ่ งที่ น่ าศึกษา เพราะมี
โครงสร้างเป็ นแบบพราหมณ์ แต่ภายหลังถูกดัดแปลงเป็ นแบบองพุทธไป เมื่อมองเผินๆ ก็อาจ
เห็ นชัดว่า พระปรางค์องค์กลางมีขนาดใหญ่ กว่า 2 องค์ข้างๆ พระปรางค์ทั้ งสามองค์หันไปทาง
ทิ ศตะวันออก มี ทางติดต่ อถึงกันจากด้านเหนื อไปใต้ ตัวพระปรางค์สร้างด้วยหิ นซึ่ งมักใช้เป็ น
ประตูหรื อทางเดิ น ส่ วนลวดลายนั้ น เลอเมย์ อธิบายว่ า “ไม่ใช่ศิ ลปะพุทธแน่นอน การสร้างพระ
ปรางค์สามยอดเรี ยงกันเช่ นนี้ ทําให้นึ กถึง ตรี มูรติ ของพราหมณ์ ซึ่ งได้แก่ พระพรหม พระศิวะ
และพระวิษณุ ” รู ปสลักที่อยู่ บนพระปรางค์ เป็ นรู ปคนไว้หนวดถื อกระบอง แสดงให้เห็ นว่า
สถาปัตยกรรมนี้ เดิมเป็ นของลัทธิพราหมณ์ นอกจากนั้ นย ังมีร่องรอยของ สนานโทรนิ เก่ าแก่เป็ น
หลักฐานยืนย ันเพิ ่มเติมอีก สถาปั ตยกรรมของลัทธิไวศณวะอื่น เช่น พระปรางค์แขก ลักษณะเป็ น
พระปรางค์สามยอดเช่ นกัน แต่ไม่มีทางเดินติดต่ อถึงกัน พระปรางค์สองข้างมี ขนาดย่อมกว่าพระ
ปรางค์องค์กลาง นอกจากนั้ นก็ย ังมีสถานที่ที่น่ าศึกษาอีกเช่ นที่ศาลสูง เป็ นต้น
วัดบางวัดที่สุ โขทัยซึ่ งอยู่ตอนกลางของประเทศไทย เช่น วัดพระพายหลวง และวัดศรี
สวายซึ่ งอยู่ในตัวเมืองสุ โขทัยเก่า สร้ างขึ้ นใช้เป็ นเทวสถานตามคติพราหมณ์ แต่ ถูกดัดแปลงเป็ นวัด
ในพุทธศาสนาเมื่อคนไทยเข้ามาครอบครอง โดยมีหลักฐานจากแผนผังการสร้างวัด และมีลวดลาย
แกะสลักบนฝาผนังที่หลงเหลืออยู ่ อีกแห่ งหนึ่ งคือวัดกําแพงหลวง ที่จังหวัดราชบุรี ก็มีรากฐานเดิม
มาจากพราหมณ์ สังเกตได้จากผังวัดและรู ปปั้ น ทวารบาล (ทหารเฝ้ าประตู) รวมทั้ งรูปพระวิษณุทรง
ครุ ฑ แต่ต่ อมาภายหลังวัดนี้ ก็ ถูกดัดแปลงไปใช้ในพุทธศาสนาเช่นกัน
ในตอนกลางของประเทศไทยมีอาคารอยู ่ 3 แห่ ง แห่งหนึ่ งมีรู ปหล่อทองเหลื องขนาด
ใหญ่ถึง 15 องค์ รูปที่ เด่นที่ สุ ดคือ มหาเทพ (ศิวะ) มี ความสูงถึ ง 9 ฟุต นอกจากนั้ นย ังมีรูปพระ
ศิวะขนาดเล็ก พร้ อมทั้งรู ปหล่อของพระนางปารวตี ปัทมา พระวิษณุ และพระพรหม มีศาลาแยก
ออกไปต่ างหาก เป็ นที่ถวายสักการะแก่พระพิ ฆเรศวร มีรูปปั้ นมหาเทพอี ก 4 รูปเช่ นกัน ศาลาที่ 3
คงจะเป็ นที่สักการะลึงค์ มีรูปลึ งค์ขนาดใหญ่อยู่ตรงกลาง ห้อมล้อมด้วยรู ปทองเหลืองอีกประมาณ
40 – 50 รูป เช่ นรู ปพระศิ วะ พระพิฆเณศ พระนารายณ์ หนุ มาน วัวนันทิ ฯลฯ รูปหล่ อเหล่านี้
อาจได้มาจากอิ นเดียตะวันตกในระยะเวลาต่างกัน