Page 100 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

82
ปราสาทตาเมียนโตจ อําเภอกาบเชิ ง ปราสาทเฉนียง และปราสาทช่างปี่ อําเภอศีขรภู มิ ประสาท
จอมพระ อําเภอจอมพระ ปราสาทบ้านปราสาท อําเภอสั งขะ จังหวัดสุริ นทร์ ปราสาท โคก
ปราสาท อําเภอปะคํา ปราสาทน้อย (กุฎิ ฤษี) บ้านโคกเมื อง ปราสาทกุฎิ ฤษี (หนองบัวราย)
อําเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรั มย์ กู่ พราหมณ์จําศีล อําเภอประทาย “ปรางค์บ้านพลสงคราม”
อําเภอโนนสู ง และ “ปรางค์ครบุรี” อําเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา เป็ นต้น
สํ าหรับประติ มากรรมในศิ ลปะร่ วมแบบบายน ได้แก่ ประติมากรรมจากศาลตาผา
แดง อําเภอเมื องเก่ า จังหวัดสุ โขทัย รู ปพระโพธิ สัตว์ โลเกศวรเปล่ ารั ศมี รู ปพระโพธิ สั ตว์
โลเกศวร และรู ปนางปรัชญาปารมิตา จากปราสาทเมื องสิ งห์ อําเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี
พระพุ ทธรู ปนาคปรก พระรูปเหมื อนของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 รวมทั้ งประติมากรรมสั มฤทธิ์ จาก
ปราสาทพิมาย อําเภอพิมาย จังหวัดนครราชสี มา
อิทธิพลพราหมณ์ ต่อศิ ลปะของไทยยุคแรก
อุเปนทร ฐากูร (2526 ) หัวหน้าแผนกประวัติ ศาสตร์ อินเดียโบราณและเอเซี ยศึกษา
มหาวิทยามคธ รั ฐพิหาร ประเทศอินเดีย ได้กล่าวถึงอิ ทธิพลพราหมณ์ที่มีต่อศิ ลปะของไทยยุคแรก
ซึ่ งแปลโดยฉัตรสุ มาลย์ กบิ ลสิงห์ ในวารสารธรรมศาสตร์ ได้เสนอว่า ศิ ลปะมอญ – เขมรและ
สถาปัตยกรรมของไทยได้รับอิ ทธิพลอย่างชัดเจนจากศิลปะของปาละแห่งแคว้นเบงกอล โดยมี
หลักฐาน ภาพแกะสลักที่ประสาทหิ นพิมาย ซึ่ ง “ตกแต่งอย่างงดงามด้วยภาพแกะสลัก ลวดลาย
บางแห่งแทบจะถอดแบบมาจากลวดลายประดับของพวกปาละที่เมื องกอร์ในแคว้นเบงกอล ราว
พุทธศตวรรษที่ 15” ลวดลายบนกําแพงประสาทที่พิ มายเป็ นเรื่ องราวจาก รามายณะ ซึ่ งใช้กันมาก
เช่นกันตามวัดต่างๆ ในเบงกอลสมัยกลาง ภาพแกะสลักที่หักพังลงแล้วบางตอนแสดงถึงการสู ้รบ
ระหว่างพระรามและราวัณ (ทศกรรฐ์) เป็ นภาพเดียวกันกับที่ พบในโบสถ์ของเบงกอลและเขมร
ศิขรที่เป็ นหิ นในสมัยเขมรมักเป็ นรู ปใบหมากมียอดแหลม การนําเอา อามลกะ มาใช้ทํา
ให้เกิ ดส่วนโค้งขึ้ นในยอด ซึ่งเป็ นรู ปแบบที่รู ้จักกันดีพระปรางค์วัดมหาธาตุ และวัดพระปรางค์สาม
ยอดที่ลพบุ รี สถาปั ตยกรรมการสร้างวัดโดยนําเอารูปแบบศิ ขรมาใช้นี้ น่ าจะเปลี่ยนแปลงไปเมื่อ
ชาวไทยเข้ามายึดครอบดินแดนแถบนี้ ในพุทธศตวรรษที่ 19 ศิ ขรนี้ ต่อมามี ขนาดแคบเข้า และสู ง
เพรี ยวขึ้ นใน 2 – 3 ศตวรรษต่อมา การศึกษาศิขร (ปรางค์) รู ปแบบต่างๆ ในประเทศไทย สามารถ
จะบ่งบอกได้ถึงสมัยของการสร้างวัดด้วย เช่ นถ้าพระปรางค์มีฐานกว้างแสดงว่ าวัดนั้ นสร้างมาก่ อน
ในปั จจุ บันพระปรางค์หรื อศิขรในกรุ งเทพมองดูคล้ายศิ วลึงค์ ซึ่ งมีฐานแคบและยอดสู งตระหง่าน
ทําให้ นึกถึงวัดของเขมรที่มักทํายอดศิ ขรทรงแหลมเช่นกัน ที่เมื องลพบุรีมีเทวสถานของพราหมณ์
สถูปองค์กลางเป็ นที่ ประดิษฐานลึงค์ (ซึ่ งเป็ นเครื่ องหมายถึงสั ญลักษณ์ แทนพระศิวะ) เป็ นหลักฐาน