Page 8 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖
���������������������� ��������ใครทีมันผลัดเปลี่ ยนกันไป คําสอยเป็ น
ข้อความสั้ น ๆ เย ้าใจง่าย เม◌่ อสอยออฑมาผู้ฟังจะเกิ ดความเข้าใจทันที
สมชาย นิ ลอาธิ (๒๕๒๖) เขียนเกี่ยวกับคําสอยว่า ถ้าจะแบ่งงานวรรณกรรมตามลักษณะเนื้ อหาของ
งานแล้ว ก็น่าจะแบ่ งได้หลายประเภทเช่นกัน เช่ น วรรณกรรมทางศาสนา วรรณกรรมคําสอย และ
ประวัติศาสตร์ วรรณกรรมสดุดี พระมหากษัตริย์ และวีระบุ รุษ ตลอดจนวรรณกรรมคําสอนและสุภาษิ ต เป็น
ต้น วรรณกรรมมุขปาฐะ คําสอยนั้ นจัดอยู่ในประเภทมุขปาฐะ ชาวอี สานมักสอยกันในงานต่าง ๆ ที่มีหมอลํา
แสดงทุกแห่ งและทุกครั้ ง คําสอยสืบทอดกันมาช้านานแล้ว ก็ย ังไม่ เห็นการจดบันทึกอย่างเป็ นกิจลักษณะ
ไพโรจน์ เพชรสังหาร (๒๕๓๖) เขียนเกี่ยวกับคําสอยว่า คําสอยเป็ นการแสดงวาทศิลป์ ของคน
อีสาน เพื่อความสนุกสนานในขณะที่ฟังกลอนลํา และคําสอยนี้ มีพัฒนาการมาพร้อม ๆ กับการลํากลอนนับว่า
เป็ นการแสดงความบันเทิงของชาวอีสานอย่างหนึ่ ง ข้อที่น่ าสังเกตประการหนึ่ งเกี่ยวกับคําสอย คือ คําสอยจะ
พัฒนาไปตามความเจริ ญก้าวหน้าของเทคโนโลยี ซึ่ งเกี่ยวกับสภาพชีวิตความเป็ นอยู่ ประเพณี ความเชื่อ
ทัศนคติ และเหตุการณ์ประทับใจของคนในท้องถิ่นอีสาน
บุญยงค์ เกศเทศ (๒๕๓๖) กล่าวถึงคําสอยว่า จะเห็นได้ว่าภาษาไทยนั้ นมีสุ นทรี ยลักษณ์ที่เฉิดหรู
รํ่ ารวยถ้อยคําที่จะนํามาประดิษฐ์ สร้ างคํา ตัดเสริ ม เติมต่อได้ม่ขาดตอน และอาจกระทําได้หลายลักษณะมาก
รู ปแบบทั้งหลากเสี ยง ความหมายและกระบวนการ นับเป็ นมรดกแห่ งภูมิปัญญาของชาวไทยโดยแท้
แนวคิดจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับคําสอย ที่กล่าวมาข้างนั้ น ผู้ วิจัยได้นํามาประกอบการวิเคราะห์
คําสอยในด้ านรูปแบบและองค์ประกอบทางวรรณกรรมของคําสอย
เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวกับวรรณกรรม
จารุ บุตร เรื องสุ วรรณ (๒๕๒๐ : ๕๕ - ๘๕) ได้แสดงแนวความคิ ดเกี่ยวกับการศึกษา
ฉันทลักษณ์ว่า บทกวีอีสานไม่ ค่อยมีลักษณะเป็ นคําฉันท์ ส่ วนมากเป็ นกลอน โคลง ร่ าย รูปแบบที่กําหนด
ฉันทลักษณ์ของคําประพันธ์ วรรณกรรมแบ่งเป็ น ๓ อย่าง คือ คณะ ได้แก่ การกําหนดคํา วรรค บาท และ บท
ในคําประพันธ์ นั้ น ๆ กําหนด เอก โท นวรรณกรรมอีสานโบราณที่ กําหนด เอก โท ได้แก่ โคลง และกลอน
เช่นเดี ยวกับวรรณกรํามไทยภาคกลาง
โจตนา นาควัชระ (๒๕๒๐ : ๒๙ !- ๓๐) ได้แสดงควาลคิดเห็นเกี่ ยวกับสิ ่งที่ คืรศึกษาในวรรณคดีว่า
วรรรณคดี วิจารณ์อาจครอบคลุ มไปถึงการศึกษากลวิธี และการแต่งคําประพันธ์หรื อฉันทลักษณ์ด้วย โดย