Page 26 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๙
เอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
๑. เอกสารเกี่ยวกับอําเภอขุ ขันธ์
๑.๑ ประวัติความเป็ นมาของอําเภอขุขันธ์
ในสมัยโบราณบริ เวณที่ ราบลุ่มแม่ นํ้ าโขงมีอาณาจักรอยู่ ๓ อาณาจักร คือ อาณาจักรฟู นัน
อาณาจักรเจนละ และอาณาจักจามปา ต่อมาอาณาจักรเจนละก็ครอบครองเขตฟูนันได้ทั้ งหมดในสมัยพระเจ้า
ชัยวรมันที่ ๒ ได้เปลี่ยนชื่ ออาณาจักรเจนละเป็ นอาณาจักรกัมพุช หรื ออาณาจักรขอม ส่วนอาณาจักรจัมปาก็คือ
อาณาจักรเวียดนามใต้ จากนั้ นอาณาจักรขอมซึ่งมีศูนย์กลางอยู ่ ที่ นครวัดก็เรื องอํานาจเรื่อยมา ระหว่าง
พุทธศตวรรษที่ ๑๑ ถึงพุ ทธศตวรรษที่ ๑๖ จึงได้ค่อยๆ เสื่ อมและหมดอํานาจลงหลักจากที่สู ้รบกับไทย ในปี
พ.ศ.๑๙๗๔ เป็ นเวลานานถึง ๗ เดือน แต่ หลังจากที่กู้เอกราชได้ พวกขอมจึ งได้ย ้ายเมื องหลวงไปอยู่เขต
บริ เวณลุ่มแม่ นํ้ าโขง
นักโบราณคดีมีความเห็นว่าดินแดนที่ตั้ งจังหวัดศรี สะเกษ และอําเภอขุขันธ์ ในปัจจุบันนี้ แต่ เดิม
เป็ นป่ าดงพงพี มีชุ มชนเขมร กุยหรื อกวยอาศัยกระจัดกระจายอยู่เป็ นกลุ่มๆ และน่าจะเป็ นบริ เวณที่อยู่ในการ
ปกครองของอาณาจักรขอมมาก่อน เพราะมีหลักฐานเป็ นโบราณสถานหลายแห่ง เช่ น ปรางค์กู่ ปราสาทสมอ
ปราสาทตาเล็ง เป็ นต้น แต่หลังจากที่ขอมเสื่ อมอํานาจลงดินแดนแถบนี้ ก็อยู่ภายใต้การปกครองของไทยเรื่ อยมา
จนกระทั ่งในปี พ.ศ.๒๓๐๒ ซึ่ งตรงกับรั ชสมัยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ แห่งกรุ งศรี อยุธยา ได้โปรดเกล้าฯ
พระราชทานบรรดาศักดิ์ แก่ หัวหน้ากลุ่มเขมรที่อาศัยอยู่ในดินแดนแถบนี้ เป็ นนายกองมีฐานะรั บราชการขึ้ นกับ
เมื องพิมาย เนื่ องจากมีความดีความชอบที่ ติดตามช้างเผือกมงคลแห่ งกรุ งศรีอยุธยาที่ได้หนี ออกจากโรงช้าง
กลับไปถวายคืนได้ หัวหน้ากลุ่มเขมรดังกล่าวจึงได้รวบรวมไพร่ พลตั้งเป็ นชุมชนขึ้ น
ต่ อมาในปี พ.ศ.๒๓๐๖ เมื่อหัวหน้ากลุ่ มเขมรได้รวบรวมไพร่ พลเป็ นปึ กแผ่นพอสมควรแล้ว
เนื่องจากสํานึกในพระมหากรุ ณาธิคุณ จึ งได้รวบรวมของป่ า ได้แก่ งาช้าง นอแรด ขี้ ผึ้ ง นํ้ าผึ้ง ยางสน ฯลฯ
ร่ วมกันนํากราบบังคมทู ลเข้าเฝ้ าพระเจ้าอยู่ หัว ณ กรุ งศรีอยุธยา และกราบบังคมทูลถวายรายงานให้ทรงทราบ
ถึงการปกครองดู แลหมู่บ้านและการปฏิบัติ ภารกิจหลังจากที่ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เมื่อพระองค์ทรง
ทราบถึงความตั้ งใจในการที่จะรวบรวมไพร่ พล และปรั บปรุงบ้านเรื อน จึงได้โปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะชุมชน
ขึ้ นเป็ นเมือง และโปรดเกล้าฯ เลื่อนบรรดาศักดิ์ แก่ ผู ้ ปกครองชุมชนให้สู งขึ้น ในการนี้ บ้านปราสาทสี่ เหลี่ยม
ดงลําดวน (ปัจจุบันอยู ่ในเขต อ.วังหิ น จ.ศรีสะเกษ) จึ งได้ยกฐานะขึ้ นเป็ น “เมืองขุขันธ์” และหลวงแก้ว
สุ วรรณผู้ปกครองหมู่บ้านได้เลื่อนบรรดาศักดิ์ เป็ น “พระยาไกรภักดี ศรีนครลําดวน” เป็ นเจ้าเมืองขุขันธ์ ทํา
ราชการขึ้นกับเมื องพิมาย