Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๙
- อยู่ในสภาวะทรงกับทรุด
- ย ังมีความแข็งแกร่ งกระชุ ่มกระชวยอยู่
- มีความแพร่หลายอย่างมาก แต่ทว่าผิดเพี้ ยนไปจากเดิม ฯลฯ
การรู ้จักสถานภาพของสื่ อพื้นบ้านนี้ จะมีผลสื บเนื่องไปถึงอี ก ๓ รู้ ที่จะติดตามมา
โดยเฉพาะ “การรู้ รักษา” เช่น ถ้าสู ญหายไปแล้วก็ต้องใช้ยาที่ชื่อ “การรื้ อฟื้ น” ถ้าแพร่หลายแต่ เพี้ ยนก็ต้องใช้
ยาที่เน้น “คุณค่า/ความหมาย” เป็ นต้น
๒) การรู้ จักคุณลักษณะ (Attribute Analysis) เป็ นหลักการทั ่วไปที่ เมื่อเราจะทํางาน
กับสิ ่ งใด เราก็จําเป็ นต้องมีความรู้ เกี่ยวกับคุ ณสมบัติ ของสิ่งนั้ น ยิ ่งมีความรู ้เกี่ยวกับสิ ่ งนั้ นมากเท่าใด ก็จะยิ ่ง
จัดการกับสิ ่งนั้ นได้มากยิ ่งขึ้นเท่ านั้ น
การรู ้จักคุณลักษณะนั้ นเป็ นความรู้ ที่เป็ นพื้ นฐานและเป็ นเบื้องต้นที่สุ ดของการทํางาน
กับสื่ อพื้นบ้าน โดยอาจจะเริ่ มตั้ งคําถามที่ง่ายที่ สุ ดว่า กลุ่มคนที่เข้ามาทํางานกับสื่อพื้นบ้านนั้ น ไม่ว่าจะเป็ น
คณะทํางาน แกนนํา กลุ ่มเป้ าหมาย กลุ่มพ่อบ้าน แม่บ้าน เยาวชน ปราชญ์ชาวบ้าน ฯลฯ มีความรู้ อะไรบ้าง
เกี่ยวกับสื่อพื้ นบ้านที่กําลังจะทํางานด้วย
จากความรู้ เรื่ องการวิเคราะห์คุ ณลักษณะนี้ จะเป็ นสะพานทอดโยง ไปสู่การรู ้อื่นๆ
อีก ๓ รู ้ คือ การรู้ใจ รู ้ใช้ และรู ้รั กษา นอกจากนั้ น ความรู ้เรื่ องการวิเคราะห์ คุณลักษณะนั้ นก็ย ังสามารถทํา
หน้าที่เป็ น ตัวบ่งชี้ (indicator) ความเข้าใจที่ เพิ่มมากขึ้นของคนทํางานเมื่อเวลาล่วงไป (พูดง่ายๆ ก็ คือ ใช้เป็ น
ตัววัดประเมินความเข้าใจของคนทํางาน/กลุ่มเป้ าหมายได้)
การวิเคราะห์คุณลักษณะนั้ นสามารถนํามาใช้ได้อย่างพลิกแพลงและใช้ได้อยู่ตลอดเวลา
ประโยชน์เบื้องต้นที่ เห็นได้ง่ายๆ ก็คือ การวิเคราะห์คุณลักษณะจะช่ วย “ควานหาตัวบุคคลที่เกี่ยวข้อง”
(Identity person) “ช่วยค้นคิดกิ จกรรม” เป็ นต้น
นอกจากนั้ น ผลที่ออกมาจากการทําวิเคราะห์คุ ณลักษณะของแต่ละกลุ่มเป้ าหมายย ัง
สามารถใช้เป็ น “กระจกส่ องความเข้าใจ/การรับรู้ของคนแต่ละกลุ่ม” ที่มีต่ อสื่อพื้นบ้าน เช่น ในขณะที่ศิลปิ น
พื้ นบ้านอาจจะรั บรู้ว่า “ค่าวซอ” ช่างมีความงดงามทางภาษา แต่เด็กรุ่ นใหม่ อาจจะรับรู ้ว่า “ค่ าวซอช่างเชย
ระเบิด” เสี ยเหลือเกิ น และจากความแตกต่างในการรู ้จักคุณลักษณะของสื่ อพื้ นบ้านนี้ เอง เราจึงอาจจัดกิ จกรรม
ให้ มีการถ่ายเทความรู ้จากผู้ ที่ มีอยู่มากไปสู่ ผู ้ ที่มีอยู่น้อยได้
๓.๒ รู้ ใจ เป็ นขั้ นตอนที่ได้ต่ อมาจากขั้นตอนแรก คือ การวิเคราะห์ คุณลักษณะนั่นเอง
กล่าวคือ ในขณะที่สื่ อพื้นบ้านเป็ นวัฒนธรรมแบบหนึ่ ง องค์ประกอบของวัฒนธรรมนั้นจะมี อยู่ ๒ ส่ วน คือ
ส่ วนที่ มองเห็นได้ (Visible) เช่น ชุดลูกปั ดโนรา เครื่ องดนตรี กลองสะบัดไชย ฯลฯ กับส่วนที่ มองเห็ นไม่ได้
(Invisible) เช่ น ส่วนที่ เป็ นความเชื่อเกี่ ยวกับตัวละครเอ็งกอว่า จะมี ๑๐๘ คนไม่ได้ เพราะจะต้องมีอันเป็ นไป
ส่ วนที่ เป็ นความหมาย/คุ ณค่าของย ําชิ้นไก่ ในพิธีกรรมไหว้ผีปู่ ย่า เป็ นต้น