Page 98 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

77
การจัดงานประเพณีบุญบั้ งไฟโดยทั่ว ๆ ไปกําหนดจัด 2 วั น คื อ (วิภาษณ์ เทศน์ธรรม.
2541 : 66)
1. วันเตรี ยมหรื อวันโฮม เป็ นการเริ่ มลงพลังในการทํางาน เตรี ยมทําบั้ งไฟ เตรียมทําอาหาร
สุ รา (สาโท)
2. วันแห่และวันจุด เป็ นวันสําคัญของชาวบ้าน หลังจากทําบั้ งไฟเสร็จแล้ว นํามาหามแห่ ไป
ตามบ้านเรื อน แล้วนํามารวมกันจุ ด ในการจุ ดบั้ งไฟเป็ นการประกอบพิ ธี บวงสรวงเสี่ ยงทาย
อธิษฐานเทพารั กษ์ สิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ บนท้องฟ้ า และเป็ นวันแข่งขันบั้ งไฟ ในระดับหมู่บ้านจะช้าและรอ
นานมากกว่าจะได้เห็นบั้ งไฟทะยานขึ้ นสู่ ฟ้ าแต่ ละบั้ ง ใช้เวลา 10 – 20 นาที และเมื่อจุดแล้วบางบั้ งก็
ขึ้ นสูงสมกับที่รอคอยดู แต่ บางบั้งไม่ ขึ้ น ซุ หรื อแตก ทําให้ เจ้าของบั้ งไฟเสี ยดายมาก และรอที่จะแก้
ตัวในปี ต่ อไป
ส่ วนบั้ งไฟที่ทํากันในระดับอําเภอ และในระดับหมู่บ้านโดยทั่ ว ๆ ไป มี 2 ประเภท ดังนี้
1. บั้ งไฟสวยงาม เป็ นบั้ งไฟหลอก ตกแต่งสวยงาม แห่ โชว์ในวันแห่
2. บั้งไฟจุด หรื อบั้งไฟขึ้ นสูง เป็ นบั้งไฟจริ ง ทําไว้สําหรั บจุด มีการตกแต่งเพียงเล็กน้อย
ระยะเวลาในการทําบุญบั้งไฟ
ประเพณี การทําบุญบั้ งไฟ นิยมทํากันในเดือนหก ประมาณสัปดาห์ที่ 2 บางทีเลยไปถึงเดือน
เจ็ด การเตรี ยมงานจะเตรี ยมแต่เนิ่ น ๆ ตั้ งแต่เดือนห้า เมื่อประชุ มตกลงกําหนดวันเป็ นที่แน่ นอนแล้ว
ก็จะมี หนังสื อแจ้งไปตามคุ ้มต่าง ๆ และมี การประชุมแบ่ งงานกันรั บผิดชอบ (อร่ ามจิ ต ชิ ณช่ าง.
2531 : 37)
ประเพณีบุญบั้ งไฟตามความเชื่อเดิม
บุญบั้ งไฟเป็ นหนึ่ งในฮี ตสิบสองเดือนของชาวอีสานนิ ยมทํากันในเดือน 6 หรือเดื อน 7 อัน
เป็ นช่วงฤดูฝนเข้าสู่ การทํานา ตกกล้า หว่าน ไถ เพื่อเป็ นการบูชาแถนขอฝนให้ตกต้องตามฤดู กาล
เหมือนกับการแห่นางแมวของคนภาคกลาง
สัญลักษณ์นี้ เป็ นเครื่องหมายของความสัมพันธ์ระหว่างฟ้ ากับดิน หญิ งกับชาย ที่ เป็ นพลัง
ก่อกําเนิดชีวิต และเป็ นพลังแห่ งความอุดมสมบูรณ์ จึงมีความสัมพันธ์กับการขอฝน ซึ่ งเป็ นที่ มาของ
พลังแห่งการเติบโตของพืช และด้วยเหตุ ที่อวัยวะเพศและเพศสัมพันธ์เป็ นสั ญลักษณ์สําคัญของงาน
บุญ จึงถือว่ างานบุญบั้ งไฟเป็ นงานบุญของพระยามารซึ่ งจัดแข่งกับงานบุญของพระพุทธเจ้า
พิธีกรรมนี้ มีสัญลักษณ์อันส่ อไปทางเพศสัมพันธ์ เช่น การใช้ไม้มาแกะสลักเป็ นอวัยวะเพศ
ชาย เรี ยกว่า "บักแบ้น" หรื อ "ปลัดขิก" ในอีสานหรื อ "ขุนเพ็ด" ในภาคกลางเข้าร่ วมขบวนแห่ ทั้ งย ัง
การร้องเซิ้ งด้วยเนื้อหาที่ เกี่ยวกับอวัยวะเพศและเพศสัมพันธ์