Page 97 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

76
ผู ้ เชี่ยวชาญ เป็ นฉบับ (ต้นฉบับ) ในวาระโอกาสนี้ ย ังมีการแทรกประเพณีทางพุ ทธศาสนาเข้าไปด้วย
เช่น การบวชและการฮดสงฆ์ อ่านเรื่ องที่ เกี่ยวข้องกองฮด พิธีการในการยกย่องพระสงฆ์
ชาวบ้านจะเรี่ ยไรเงินและสิ ่งของตามศรั ทธาเพื่อร่ วมสมทบกันสร้ างบั้ งไฟ (ในสมัย
โบราณจะทําเพี ยงบั้ งเดี ยว) บอกบุญให้บ้านเรื อน 3-4 หลังคารวมกันต้อนรั บแขกจากต่างบ้านที่
มาร่ วมบ้านหนึ่ ง (ซึ่ งจํานวนไม่มากนักจะมาพร้ อมบั้ งไฟของหมู่บ้าน เช่น พระภิกษุ สามเณร หญิง
ชายที่มาร่ วมขบวนแห่) ส่ วนใหญ่ก็ มักจะกําหนดให้ครอบครัวที่บวชลูกหลานเป็ นเจ้าภาพ (เพราะ
ต้องจัดงานเลี้ ยงญาติพี่ น้องอยู ่ แล้ว)
ชาวบ้านที่ได้รั บมอบหมายจะสร้างปะรํา หรื อ “ผาม” หรือ “ตู บบุญ” ซึ่ งทําด้วยโครง
ไม้จริ ง ยกพื้นข้างบนให้พระสงฆ์นั ่งฉันภัตตาหาร ส่ วนข้างล่างปูด้วยใบไม้หรื อฟางข้าวให้หญิงสาว
นั ่ง โดยมี หญิงสูงอายุควบคุมดู แลหญิงสาวเหล่านี้ เพื่อป้ องกันมิ ให้ถูกชายในขบวนเซิ้ งลวนลามจน
เกินเหตุ
ในวัดจะมีการทําบั้งไฟโดย “ฉบับ” ซึ่ งมักจะเป็ นพระ โดยมีลู กมือคือชาวบ้านผู ้ชาย
เป็ นลูกมือพระ ด้วยการไปหาไม้สําหรับมาเผาเป็ นถ่านสําหรับคั ่ วผสมกับดินประสิว เรี ยกว่า การ
ทําหมื้อ ซึ่ งมีสู ตรจําเพาะของช่างแต่ละคน ตําด้วยครกมองให้ละเอียดร่ วน ทดสอบด้วยการนํามา
โรยเป็ นทางยาวแล้วจุดไฟดู ความเร็วของการปะทุ หากปะทุช้าก็จะต้องใช้สู ตรผสมใหม่ตามแต่
ต้นฉบับจะกําหนดบอกมา
การทํ าบั้ งไฟในสมัยก่ อนจะใช้ ไม้ไผ่ ลําขนาดใหญ่ ที่ สุ ด ทะลวงปล้องให้ถึ งกั น
ภายนอกจะใช้ตอกไม้ไผ่ถักเป็ นเชื อกมัดรอบลําไผ่ให้แน่ นเพื่อไม่ ให้ลําไผ่แตก ส่วนหัวปล้องสุ ดท้าย
จะถูกอุดด้วยแผ่นไม้หนาพอควร แล้วทําการอัดบรรจุหมื้ อ (ดินปื น) ให้แน่นด้วยการตํา หรือใช้คาน
ดีดคานงัด (สมัยใหม่ใช้แม่แรงยกล้อรถบรรทุกแทนสะดวกกว่ ากันดังภาพซ้ายมือ)
ยุคสมัยเปลี่ยนไปจากลําไผ่ กลายมาเป็ นท่อเหล็กหรื อท่อประปา (ซึ่ งอันตรายมากเมื่อมี
การระเบิดใส่ผู ้คนอย่างที่เป็ นข่าว) ตอนหลังหันมาใช้ท่อพีวีซีแทนซึ่ งก็ย ังเป็ นอันตรายอยู ่ดี จากการ
บูชาแถนมาเป็ นการพนันขันต่อเพื่อการเดิ มพัน จํานวนบั้งไฟที่ จุดในแต่ละที่ จึงมีจํานวนมาก และ
สร้างความเสี ยหายต่ อชุมชนในทิศที่บั้ งไฟถู กจุดออกไป (เพราะสามารถไปไกลได้ หลายสิบ
กิโลเมตร)
นอกจากบั้ งไฟแล้ว ย ังมีการทําพลุ พะเนียง ดอกไม้ไฟ ตะไล (เพื่ อจุดในการแห่ร่ วม
ด้วย) นอกจากนั้ นตัวบั้งไฟย ังต้องมีการประดับตกแต่งอย่างสวยงามเรียกว่า การเอ้ ซึ่ งก็เป็ นฝี มือของ
พระอีกเช่นกัน