Page 93 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

72
ตัวกันแน่ นดีแล้ว ถื อว่าตําบั้ งไฟ เสร็จแล้ว นําดินเหนี ยวหมาด ๆ ปิ ดบนและใช้สากตําให้แน่ น ใช้จุก
ไม้อุดอีก เรี ยกว่า “เถียด” ปิ ดส่ วนปลายกระบอกบั้ งไฟเป็ นอันดับสุดท้าย
6.2.3 ส่ วนประกอบและตกแต่งที่ เรียกว่ า การเอ้บั้งไฟ
เอ้บั้งไฟ คือการตกแต่งให้สวยงาม (เอ้ภาษาถิ ่น หมายความว่าแต่ ง หรื อแต่งตัว)
เมื่อได้กระบอกบั้งไฟแล้วก็ นํามาใส่หาง เพื่ อให้สมดุลขณะที่พุ่งขึ้นสู่ ท้องฟ้ า และต้องใช้ไม้ไผ่ (ไม้
รวก) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 – 2 นิ้ ว ตามขนาดใหญ่ เล็ก เมื่อได้รู ปทรง ก็ใช้กระดาษสี มาปิ ดให้
สวยงาม ทําเป็ นหัวพระยานาค ตอนปากกระบอกบั้งไฟ ส่ วนลําตัวบั้ งไฟ และหางก็ประดิษฐ์เป็ นรู ป
ตัวพระยานาค การเอ้นี้ จะขอแรงหนุ ่ มสาวช่วยกันตกแต่งกระดาษ เพื่อประกวดประชันกัน
6.3 การจุดบั้งไฟ มีดังนี้
เมื่ อถึงเวลาจุดแข่งขันกัน จะทําเป็ นฐานตั้งบั้ งไฟก่อนจุด บางแห่งใช้ต้นตาล เรี ยกว่า
“ค้างบั้ งไฟ” มี บันไดให้ คนปี นไปจุ ดชนวนได้ บางแห่ งจะมีกลวิธีจุดบั้ งไฟที่ซั บซ้อน เช่น ที่อําเภอ
ราศีไศล จะจุดโดยใช้บั้งไฟม้า (บั้ งไฟขนาดเล็ก ไม่มีหาง) วิ ่งตามเส้ นลวดไปชนชนวนบั้งไฟ โดยทํา
“ค้างบั้งไฟ” ไว้ฝั่งแม่นํ้าอีกฝั ่ งหนึ่ ง คนจุดบั้ งไฟ คนดูจะอยู่อีกฝั่ งหนึ่ ง ใช้เส้นลวดขึงตรงไปที่ ค้างบั้ง
ไฟ นําบั้ งไฟไปไว้ที่ค้าง แล้วจุดบั้งไปม้า หรื อกระแตไต่ลวดที่ทําเป็ นเหมือนจรวดแขวนอยู่ที่ เส้น
ลวดนั้น มี่แขวนบั้ งไฟม้าทําเป็ นห่ วงให้เคลื่อนที่ได้ เมื่อจุดบั้ งไฟม้า ๆ พุ ่งไปตามเส้นลวดที่ บังคับให้
ตรงไปย ังค้างบั้งไฟ หรื อค้างบั้ งไฟเกิดประกายไฟลุกติดชนวนบั้ งไฟ ลุกลามไปจนถึงบั้ งไฟระเบิด
พุ ่งตัวไปบนท้องฟ้ า
หากบั้ งไฟขึ้นดี สะบับจะได้รั บการยกย่อง ชาวบ้านคุ ้ มเดียวกันจะพาแบกขึ้ นใส่ บ่าแห่
แหนฟ้ อนรํ ากันไปในงาน หากบั้ งไฟไม่ขึ้ น หรื อระเบิดแตกก่อนที่จะพุ่งขึ้ นสู่ท้องฟ้ า สะบับก็จะถูก
แบกขึ้ นบ่า หรื อหามกันไปโยนนํ้ า หรื อหมกโคลน ซึ่ งเป็ นจารีตที่ปฏิ บัติกัน ไม่มีใครโกรธเคืองถือ
สาหาความกันเลย
ขนาดการทําบั้งไฟ
ก. บั้ งไฟร้อย มีนํ้ าหนักดิ นปื นหรือดิ นดําประมาณ 3 กิโลกรั ม
ข. บั้ งไฟหมื่น มีนํ้ าหนักดินปื นหรือดิ นดําประมาณ 12 กิโลกรัม
ค. บั้ งไฟแสน มีนํ้ าหนักดิ นปื นหรือดิ นดําประมาณ 120 กิโลกรั ม
ง. บั้งไฟล้าน มีนํ้าหนักดิ นปื นหรื อดินดําประมาณ 500 กิโลกรั ม
6.4 การทําบั้ งไฟจุด มีดังนี้ (วิภาษณ์ เทศน์ธรรม. 2541 : 77-79)
6.4.1 ไม้ที่ จะทํากล้อง (เลา) ใช้ลําไม้มาทะลุปล้อง ขูดผิวภายในออกให้เกลี้ ยงแล้ว
ตากให้แห้ ง ขนาดความสั้ น – ยาวของลํากล้อง ขึ้ นอยู่ กับสู ตรของช่ างบั้ งไฟแต่ละคน ซึ่ งไม่
เหมือนกั น แล้วลนไฟให้แห้ง ดัดให้ตรง