Page 91 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

70
6.2.1.3 กํามะถั น ที่เรี ยกตามภาษาถิ ่นว่ า “มาด” ซื้ อจากร้านขายยาแผนโบราณ
เช่นเดียวกัน การใส่กํามะถัน แสงไฟจะพุ่งออกมาเป็ นสี แดง สี นํ้ าเงินสี เขียว (ภาษาเรียกว่า สีสิ้ ว) บาง
สะบับไม่นิ ยมใส่กํามะถัน หรื อใส่ กํามะถันจํานวนน้อย
วิธีทํานําถ่านผสมกับดินประสิ ว และกํามะถัน ในสัดส่ วนดังนี้ “หมื้อ” ถ่ านสาม
นํ้ าหนักดินบาท มาดเฟื อง” (สูตรนี้ มักใช้ดิ นปื น ส่ วนดิ นระเบิดบั้ งไฟนิยมใช้ หมื้ อ ถ่านสี่ นํ้ าหนักดิน
บาท มาดเฟื อง) นั่นคือ ใช้ถ่านไม้หนัก 3 บาท ดินประสิ วหนัก 1 บาท และกํามะถันหนัก 1 เฟื้ อง แต่
กระนั้ นก็ตามสูตรดิ นระเบิดนี้ สะบับแต่ละคนต่างก็มีเคล็ดลับของตนอีก ซึ่ งเป็ นเรื่ องลับเฉพาะของ
ตระกูลช่างที่จดจําสื บทอดกันมา
การทําบั้งไฟจะเรี ยกตามนํ้ าหนักของดิ นระเบิด เช่น บั้ งไฟร้ อย บั้ งไฟหมื่น บั้ง
ไฟแสน (ความจริ งแล้วน่าจะประมาณขนาดมากกว่านํ้ าหนัก) ดังนี้
1. บั้ งไฟร้อย ขนาดเล็ ก ส่วนใหญ่เป็ นของส่ วนบุคคลทําขึ้ นมาร่ วมจุดด้วย
2. บั้งไฟหมื่น ขนาดใหญ่ ที่ นิยมทํากันทั ่วไป (หมื่นเป็ นมาตราท้องถิ่นเท่ ากับ 12
กิโลกรั ม)
3. บั้ งไฟแสน ขนาดใหญ่ พิ เศษทํากันบ้างในบางปี (แสนมีนํ้ าหนักเท่ากับ 120
กิโลกรั ม)
4. บั้ งไฟหมื่น บั้ งไฟแสน เป็ นบั้ งขนาดใหญ่ที่ ต้องร่ วมกันทํา ฉะนั้ นคุ ้ มวัดหนึ่ ง
หรื อหมู่บ้านหนึ่ งจะทําได้เพี ยงบั้งเดี ยวเท่านั้ น
เมื่อหาวัสดุ ประสมได้แล้ว จะนําถ่านไม้ และดินประสิ วคั ่วประสิ วในกระทะโดย
ใส่นํ้ า พอสมควรเพื่อไม่ให้สุ กไหม้ในกระทะ ใช้ไฟอ่อน ๆ คั ่วจนถ่านและดินประสิ วแห้งสนิ ทดี
เรี ยกว่า คั ่วให้สุ กดี นําออกไฟผึ่ งแดด (สัดส่วนไม้และดินประสิ วต้องชั ่งนํ้ าหนักพอดี คือ ถ่านหนัก 3
บาท ดิ นประสิวหนั ก 1 หรือ ถ่านไม้หนัก 4 บาท ดิ นประสิ วหนัก 1 บาท สําหรับดินระเบิดบั้งไฟ)
เมื่อผึ่ งแดดดีแล้วให้ นําไปตําในครกให้แหลกละเอียดที่ สุ ด ขณะที่ตําดินหมื้อนี้ ใส่กํามะถันลงไปด้วย
1 เฟื้ อง เมื่อเสร็ จแล้วได้ดิ นหมื้อหนั ก 4 บาท
นําไปทดลองจุ ดไฟ เพื่อดูว่าดิ นระเบิดลุกไหม้ดีหรื อไม่ มากน้อยเพียงใด หาก
คุณภาพในการลุกไหม้ไม่ดี ต้องปรั บปรุ งสัดส่ วนถ่านให้น้อยลง หรื อซื้ อดินประสิวใหม่ที่ มีคุ ณภาพ
ในการลุกไหม้ดีกว่ามาใช้
ดินหมื้อทําอย่างนี้ ให้ได้จํานวนมากเท่าที่ต้องการ นั ่นคือหากต้องการทําบั้ งไฟ
หมื่น ต้องตําดินระเบิ ดตามสัดส่วนดังกล่าว 200 ครั้ ง (ครึ่ งหนึ่ งได้ 4 บาท เท่ ากับ 60 กรัม ทําดินหมื้อ
200 ครั้ ง ได้นําหนัก 12,000 กรั ม เท่ากับ ทําดินหมื้ อ 12 กิโลกรัม) ฉะนั้ นต้องใช้ เวลาหลายวันจึ งจะ
ได้ดินระเบิ ด พอทําบั้งไฟหมื่ นแต่ละบั้ ง